Ninh Bình Có Hay Bị Bão Không? Đặc Điểm Bão Lũ Cần Biết

Ninh Bình thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp từ bão biển Đông với tần suất trung bình 1 – 2 cơn bão mỗi năm. Nằm ở cực nam đồng bằng sông Hồng với gần 18km bờ biển tại huyện Kim Sơn, Ninh Bình phải đối mặt với gió giật mạnh, sóng lớn triều cường và đặc biệt là mưa lớn kéo dài gây ngập úng nghiêm trọng tại lưu vực sông Hoàng Long, sông Đáy và các vùng trũng Nho Quan, Gia Viễn.

Vị trí địa lý và lý giải vì sao Ninh Bình thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão

Ninh Bình nằm ở vị trí chuyển tiếp chiến lược giữa vùng duyên hải Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, có địa hình đa dạng gồm cả vùng đồi núi bán sơn địa, vùng đồng bằng trũng thấp và vùng ven biển. Điểm đặc biệt là phía đông nam của tỉnh tiếp giáp trực tiếp với vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài gần 18km thuộc huyện Kim Sơn.

Do nằm ngay trên cung vịnh Bắc Bộ – cửa ngõ đón các cơn bão nhiệt đới hình thành từ biển Đông hoặc quét qua đảo Hải Nam (Trung Quốc), Ninh Bình nằm trong vùng chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão cấp 8 đến cấp 11. Khi các cơn bão đổ bộ vào khu vực Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định hoặc Thanh Hóa, Ninh Bình luôn nằm trong vùng bán kính gió mạnh và dải mây hoàn lưu gây mưa dữ dội.

Bên cạnh gió bão, địa hình lòng chảo của các con sông lớn như sông Đáy, sông Hoàng Long, sông Vân khiến Ninh Bình trở thành nơi hứng trọn toàn bộ lượng nước khổng lồ từ thượng nguồn các tỉnh Hòa Bình dồn về, làm gia tăng nguy cơ ngập lụt vượt mức báo động 3.

Mùa bão ở Ninh Bình diễn ra vào thời gian nào trong năm?

Quy luật bão lũ tại Ninh Bình mang tính mùa vụ rõ nét, bám sát diễn biến xoáy thuận nhiệt đới trên vùng biển phía Bắc nước ta:

• Giai đoạn giao mùa (Tháng 5 – Tháng 6): Đây là thời điểm khởi động mùa mưa. Thời tiết chủ yếu xuất hiện các đợt mưa dông nhiệt cục bộ, kèm theo lốc sét và gió giật mạnh vào cuối buổi chiều. Tần suất bão trong giai đoạn này tương đối thấp.
• Giai đoạn cao điểm bão lũ (Tháng 7 – Tháng 10): Đây là khoảng thời gian nguy hiểm nhất trong năm. Các cơn bão mạnh liên tiếp hình thành ngoài khơi biển Đông và tiến nhanh vào đất liền Bắc Bộ. Tháng 8 và tháng 9 là đỉnh điểm với những cơn bão có sức gió giật trên cấp 11, gây mưa xối xả liên tục nhiều ngày với tổng lượng mưa từ 250mm đến trên 400mm mỗi đợt.
• Giai đoạn cuối mùa (Tháng 11): Bão trên biển Đông có xu hướng dịch chuyển dần xuống phía Nam (khu vực Trung Bộ). Tuy nhiên, nếu xuất hiện bão muộn kết hợp với các đợt gió mùa đông bắc tràn về, Ninh Bình vẫn có thể chịu cảnh mưa dầm kéo dài, thời tiết rét buốt kèm sóng to gió lớn tại vùng biển Kim Sơn.

Những hiểm họa thiên tai đặc trưng khi bão đổ bộ vào Ninh Bình

Khác với các đô thị vùng đồng bằng thuần túy, thiên tai bão lũ tại Ninh Bình mang tính chất đa dạng và phức tạp do sự đan xen giữa biển, sông và đồi núi:

1. Sóng lớn, nước dâng và triều cường uy hiếp đê biển Kim Sơn

Vùng ven biển Kim Sơn có địa hình bãi bồi ven sông Đáy và sông Càn. Khi bão đổ bộ trùng với thời kỳ triều cường (thường rơi vào ngày mùng 1 hoặc ngày rằm âm lịch), mực nước biển có thể dâng cao từ 2 – 3 mét. Sóng biển cuộn trào dữ dội uy hiếp trực tiếp các tuyến đê biển xung yếu Bình Minh 1, 2, 3 và 4, đe dọa hàng nghìn héc-ta đầm nuôi tôm cua, ngao giống và các chòi canh thủy sản ngoài đê.

2. Ngập lụt sâu kéo dài tại “rốn lũ” sông Hoàng Long

Hai huyện Gia Viễn và Nho Quan được coi là vùng trũng thấp nhất của tỉnh, tạo thành một lòng chảo đón nước lũ tự nhiên. Khi bão trút mưa xuống vùng thượng nguồn sông Bôi (tỉnh Hòa Bình) và dồn về sông Hoàng Long, mực nước sông lên rất nhanh. Để bảo vệ an toàn cho thành phố Ninh Bình và hệ thống đê tả Đáy, tỉnh từng phải kích hoạt các phương án xả lũ qua đập Lạc Khoái, biến hàng chục xã vùng trũng Gia Viễn thành biển nước mênh mông trong nhiều ngày.

3. Gián đoạn hoạt động du lịch tại quần thể danh thắng di sản

Ninh Bình sở hữu Quần thể danh thắng Tràng An, Tam Cốc – Bích Động và đầm ngập nước Vân Long với phương tiện tham quan chủ yếu là thuyền nan chèo tay luồn qua các hang động đá vôi. Khi hoàn lưu bão gây mưa lớn, mực nước sông Sào Khê và sông Ngô Đồng dâng cao làm ngập kín trần hang, dòng chảy xiết nguy hiểm buộc ban quản lý phải tạm dừng toàn bộ hoạt động đón khách chèo đò.

Bảng thống kê các đợt bão lịch sử đổ bộ và ảnh hưởng tới Ninh Bình

Dưới đây là bảng tổng hợp các cơn bão mạnh tiêu biểu đổ bộ vào vịnh Bắc Bộ gây thiệt hại nặng nề tại tỉnh Ninh Bình trong những năm gần đây:

Điểm danh các khu vực xung yếu cần đặc biệt lưu ý khi có bão tại Ninh Bình

Ban chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn tỉnh Ninh Bình luôn đặt các địa bàn sau vào mức báo động đỏ cao nhất:

1. Vùng biển và bãi bồi huyện Kim Sơn

Bao gồm các xã ven biển Kim Đông, Kim Trung, Kim Hải và thị trấn Bình Minh. Nơi đây tập trung hàng trăm bè nuôi ngao, tôm cua vùng bãi ngang. Nguy cơ sóng biển cao từ 3 – 5 mét kết hợp triều cường đánh sập chòi canh, phá hủy đê kè nuôi trồng thủy sản.

2. Vùng phân lũ, chậm lũ huyện Gia Viễn và Nho Quan

Các xã nằm dọc đê hữu sông Hoàng Long và sông Đáy (như Gia Thủy, Gia Lâm, Gia Tường, Gia Hòa, Lạc Vân…). Đây là vùng trũng nhất tỉnh, khi nước sông dâng cao trên mức báo động 3, nhiều thôn bản có nguy cơ bị cô lập hoàn toàn giữa biển nước.

3. Vùng núi đá vôi dốc đứng huyện Hoa Lư, Yên Mô và TP Tam Điệp

Mưa lớn kéo dài nhiều ngày làm ngấm nước vào các khe nứt núi đá vôi, tiềm ẩn nguy cơ đá lăn, trượt lở mái taluy dọc theo các tuyến đường giao thông như Quốc lộ 1A (dốc Xây), đèo Tam Điệp và các cung đường dẫn vào danh thắng Bái Đính, Thung Nham.

Cẩm nang an toàn: Biện pháp phòng chống bão lũ cho người dân và khách du lịch

1. Hướng dẫn dành cho người dân địa phương

• Khu vực ven biển Kim Sơn: 100% người dân lao động tại các chòi canh ngao và tàu thuyền đánh bắt thủy sản phải tuân thủ nghiêm ngặt lệnh cấm biển, nhanh chóng di chuyển vào nơi tránh trú an toàn trước khi bão đổ bộ ít nhất 12 giờ.
• Khu vực vùng trũng ven sông: Chủ động kê cao đồ đạc, di dời gia súc, gia cầm lên tầng cao hoặc gò đất cao; dự trữ nước sạch, lương thực khô, đèn pin và thuốc men dùng đủ trong tối thiểu 5 – 7 ngày khi nước lũ ngập sâu.
• Chằng chống mái nhà: Sử dụng bao cát hoặc bao nước đặt lên mái tôn, chằng dây thép vào các cọc neo chắc chắn để đề phòng gió xoáy giật tốc mái.

2. Lời khuyên thiết thực cho du khách khám phá Ninh Bình

• Hoãn các tour du lịch chèo đò hang động: Khi có dự báo bão đổ bộ vịnh Bắc Bộ hoặc mưa lớn dồn dập, tuyệt đối không cố chấp tham gia các tour đi thuyền tại Tràng An, Tam Cốc hay Vân Long vì nguy cơ ngập trần hang và lật thuyền do nước chảy xiết.
• Chọn điểm tham quan trên cạn an toàn: Thay vì các hang động ngập nước, bạn có thể ghé thăm chùa Bái Đính, Cố đô Hoa Lư hoặc Nhà thờ đá Phát Diệm trong điều kiện thời tiết gió nhẹ không có dông lốc nguy hiểm.
• Tránh lái xe qua các cung đường ngập sâu: Tuyệt đối không cố lái xe máy hay ô tô qua các đoạn đường ngập nước chảy xiết trên địa bàn Gia Viễn, Nho Quan hoặc các ngầm tràn giao thông để tránh bị nước cuốn trôi.

Các câu hỏi thường gặp về bão lũ tại Ninh Bình (FAQ)