Đặc điểm thời tiết Quảng Ngãi hiện nay

Quảng Ngãi hiện nay được hình thành từ Quảng Ngãi và Kon Tum trước đây. Phạm vi tỉnh kéo dài từ vùng núi cao phía Tây Trường Sơn xuống đồng bằng ven biển và ra đến đặc khu Lý Sơn.

Địa hình thay đổi mạnh từ Tây sang Đông khiến thời tiết trong tỉnh phân hóa rõ. Vùng núi cao như Măng Đen, Ngọc Linh có nền nhiệt thấp hơn đồng bằng; hai phía Trường Sơn có thời điểm mùa mưa khác nhau; còn Lý Sơn chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió và biển.

Đặc biệt, Quảng Ngãi có một điểm khá khác với nhiều tỉnh khác: khi phía Tây đã bước vào mùa mưa, khu vực phía Đông vẫn có thể đang trong thời kỳ nóng và ít mưa hơn.

Vì sao hai phía Trường Sơn có mùa mưa khác nhau?

Dãy Trường Sơn ảnh hưởng mạnh đến sự phân bố mưa trong tỉnh.

Ở phía Tây Trường Sơn, mùa mưa thường bắt đầu khoảng nửa cuối tháng 5. Giai đoạn này, gió mùa Tây Nam mang nhiều hơi ẩm đến khu vực Tây Nguyên và các vùng núi phía Tây Quảng Ngãi, làm mưa tăng rõ.

Trong khi đó, phía Đông Trường Sơn chưa bước vào thời kỳ mưa nhiều nhất. Đồng bằng và vùng núi phía Đông vẫn có thể xuất hiện nắng nóng, xen kẽ mưa rào và dông.

Đến khoảng tháng 9 trở đi, mưa ở phía Đông thường tăng. Không khí lạnh từ phía Bắc, gió từ Biển Đông cùng bão hoặc áp thấp nhiệt đới có thể đưa lượng hơi ẩm lớn vào đất liền và gây những đợt mưa kéo dài.

Vì vậy, mùa mưa tại hai phía Trường Sơn có thể lệch nhau nhiều tháng: phía Tây mưa sớm hơn, trong khi phía Đông thường tập trung mưa vào những tháng cuối năm.

Vì sao Măng Đen và vùng núi cao mát hơn đồng bằng Quảng Ngãi?

Sự khác biệt chủ yếu đến từ độ cao.

Măng Đen nằm ở vùng cao trên 1.000 m, còn khu vực Ngọc Linh có nhiều đỉnh núi vượt 2.000 m. Càng lên cao, nhiệt độ thường càng giảm nên những nơi này mát hơn rõ rệt so với đồng bằng ven biển.

Vùng núi cao cũng thường có nhiều mây, sương và độ ẩm cao hơn. Trong những thời kỳ lạnh, chênh lệch nhiệt độ với vùng thấp có thể càng rõ.

Tuy nhiên, không phải toàn bộ phía Tây Quảng Ngãi đều mát. Các thung lũng và khu vực có độ cao thấp hơn vẫn có thể nóng trong mùa khô hoặc những đợt nắng nóng.

Do đó, nhiệt độ ở khu vực đồng bằng không phản ánh chính xác điều kiện tại Măng Đen, Ngọc Linh và các vùng núi cao khác.

Vì sao phía Đông Quảng Ngãi nóng vào mùa hè nhưng mưa nhiều vào cuối năm?

Trong nhiều tháng mùa hè, phía Đông Trường Sơn thường nóng và ít mưa hơn phía Tây.

Dãy Trường Sơn chắn bớt luồng không khí ẩm từ phía Tây, trong khi nắng nóng vẫn hoạt động mạnh ở đồng bằng và các khu vực thấp. Mưa rào và dông vẫn có thể xuất hiện nhưng chưa phải thời kỳ mưa tập trung nhất.

Đến cuối năm, hướng gió thay đổi. Không khí ẩm từ Biển Đông kết hợp với các đợt không khí lạnh, bão hoặc áp thấp nhiệt đới có thể gây mưa lớn trên khu vực phía Đông.

Đây là lý do Quảng Ngãi có sự khác biệt rõ giữa hai nửa năm: mùa hè phía Đông thường nóng hơn và tương đối ít mưa, còn những tháng cuối năm lại là thời kỳ dễ xuất hiện các đợt mưa lớn kéo dài.

Từ vùng núi đến Lý Sơn, mưa bão ảnh hưởng khác nhau ra sao?

Ở vùng núi, mưa lớn gặp địa hình dốc khiến nước chảy nhanh xuống khe suối và thung lũng. Nếu mưa tập trung trong thời gian ngắn, nguy cơ lũ quét tăng. Mưa kéo dài còn làm đất ngấm nhiều nước, dễ gây sạt lở tại các sườn núi và tuyến đường miền núi.

Xuống đồng bằng, nước từ vùng núi và các sông đổ về có thể làm mực nước tăng, trong khi mưa lớn tại chỗ khiến những khu vực thấp dễ bị ngập.

Ra đến ven biển và Lý Sơn, ngoài mưa còn phải tính đến gió và trạng thái biển. Khi có bão, áp thấp nhiệt đới hoặc gió mùa mạnh, vùng biển có thể xuất hiện gió lớn, sóng cao và biển động, ảnh hưởng trực tiếp đến tàu thuyền và các hoạt động trên biển.

Vì vậy, thời tiết Quảng Ngãi có sự khác biệt rất lớn từ Tây sang Đông. Vùng núi cao có nền nhiệt thấp hơn, hai phía Trường Sơn có mùa mưa lệch nhau, còn khu vực ven biển và Lý Sơn chịu ảnh hưởng rõ của biển. Dự báo theo đúng địa điểm vì thế hữu ích hơn một mô tả chung cho toàn tỉnh.