Đặc điểm thời tiết Phú Thọ hiện nay

Phú Thọ hiện nay được hình thành từ Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình trước đây. Địa hình của tỉnh trải từ vùng núi phía Tây qua khu vực trung du đến đồng bằng phía Đông, vì vậy nhiệt độ, lượng mưa và tác động của thời tiết có thể khác rõ giữa các khu vực.

Vùng núi thường lạnh hơn vào mùa đông và nhạy cảm với mưa lớn, lũ quét, sạt lở. Khu vực trung du có nhiều đồi thấp xen thung lũng, còn vùng đồng bằng phía Đông dễ chịu ảnh hưởng của ngập khi mưa lớn hoặc nước sông dâng.

Vì sao thời tiết Phú Thọ khác nhau từ vùng núi phía Tây đến đồng bằng phía Đông?

Sự khác biệt chủ yếu đến từ địa hình và độ cao.

Phía Tây có nhiều vùng núi, sườn dốc và thung lũng thuộc Hòa Bình trước đây. Những nơi ở độ cao lớn thường có nền nhiệt thấp hơn, đặc biệt vào mùa đông. Tuy nhiên, các thung lũng miền núi vẫn có thể rất nóng trong những đợt nắng nóng mùa hè.

Khu vực trung tâm mang đặc trưng trung du với đồi thấp xen thung lũng và đồng bằng. Càng về phía Đông, địa hình nhìn chung thấp và bằng phẳng hơn.

Vì vậy, cùng một ngày, nhiệt độ và điều kiện mưa giữa vùng núi, trung du và đồng bằng Phú Thọ có thể khác nhau đáng kể.

Vì sao Tam Đảo lạnh và mưa nhiều hơn vùng thấp?

Tam Đảo nằm ở độ cao gần 1.000 m nên thường có nhiệt độ thấp hơn rõ rệt so với nhiều khu vực đồng bằng xung quanh.

Độ cao giúp Tam Đảo mát hơn vào mùa hè và lạnh hơn trong mùa đông. Khi không khí lạnh tràn xuống miền Bắc, nhiệt độ tại đây thường giảm mạnh hơn vùng thấp.

Địa hình núi cũng làm lượng mưa tăng. Khi luồng không khí mang nhiều hơi ẩm gặp sườn Tam Đảo, không khí bị đẩy lên cao, lạnh đi và dễ hình thành mây mưa. Vì thế, Tam Đảo có thể nhận lượng mưa lớn hơn nhiều khu vực thấp trong tỉnh.

Đây là lý do dự báo tại Tam Đảo có thể khác đáng kể so với các khu vực nằm cách đó không quá xa nhưng có độ cao thấp hơn.

Vì sao mưa lớn gây sạt lở ở vùng núi nhưng gây ngập ở vùng thấp Phú Thọ?

Tác động của mưa phụ thuộc nhiều vào địa hình.

Ở vùng núi phía Tây, nước mưa chảy nhanh theo các sườn dốc xuống khe suối và thung lũng. Nếu mưa lớn trong thời gian ngắn, dòng nước có thể tăng nhanh và gây lũ quét. Mưa kéo dài còn làm đất ngấm nhiều nước, khiến các sườn dốc dễ mất ổn định và xảy ra sạt lở.

Ở vùng thấp và đồng bằng, nước chảy chậm hơn nhưng lại dễ tích tụ. Khi mưa lớn vượt quá khả năng tiêu thoát hoặc xảy ra lúc mực nước sông đang cao, những khu vực trũng có nguy cơ ngập.

Vì vậy, vùng núi cần chú ý nhiều hơn đến lũ quét và sạt lở, còn vùng thấp nhạy cảm hơn với ngập và nước sông dâng.

Sông Hồng, sông Lô và sông Đà ảnh hưởng đến lũ, ngập ở Phú Thọ như thế nào?

Phú Thọ có ba hệ thống sông lớn gồm sông Hồng, sông Lô và sông Đà. Vì vậy, mực nước tại một khu vực không chỉ phụ thuộc vào lượng mưa ngay tại đó.

Nếu thượng nguồn có mưa lớn, lượng nước đổ về sông có thể tăng và làm mực nước ở phía hạ lưu dâng lên. Những vùng thấp, bãi ven sông hoặc khu vực thoát nước chậm thường chịu ảnh hưởng rõ hơn.

Khi mưa tại chỗ xảy ra cùng lúc với nước sông đang cao, nguy cơ ngập có thể tăng thêm.

Do đó, cùng một đợt mưa có thể gây lũ quét, sạt lở ở vùng núi nhưng làm nước sông dâng và gây ngập tại vùng thấp. Đây là một trong những đặc điểm quan trọng khi theo dõi thời tiết Phú Thọ theo từng khu vực.