Phú Thọ thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa bão, đặc biệt là các cơn bão số 3, số 5 và số 10 trong những năm gần đây, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản.

Bão số 10 và trận lũ lịch sử tháng 10/2025

Vào cuối tháng 9 năm 2025, bão số 10 quét qua Phú Thọ với cường độ mưa rất lớn, khiến lượng nước trung bình rơi xuống dao động từ 126mm đến 569,4mm. Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi mưa lớn trùng khớp với đợt xả lũ khẩn cấp từ các hồ chứa lớn như Tuyên Quang, Hòa Bình và Thác Bà, làm mực nước trên các con sông trong tỉnh dâng cao bất thường.

Tính đến 7h00 ngày 4/10/2025, báo cáo nhanh từ Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy mức độ thiệt hại khá nặng nề. Cụ thể, có 2.284 ngôi nhà dân bị hư hại, trong đó bao gồm tình trạng tốc mái, ngập úng hoặc sạt lở đất. Khoảng 1.789 hộ gia đình, tương ứng với 7.044 người, đã phải thực hiện sơ tán khẩn cấp để đảm bảo an toàn.

Trong lĩnh vực sản xuất, nông nghiệp và thủy sản chịu tác động trực tiếp với 8.672ha đất canh tác, bao gồm lúa và hoa màu, bị ngập úng hoặc phá hủy. Diện tích nuôi trồng thủy sản bị tràn bờ và ngập nước lên tới 2.124ha. Hàng chục nghìn con vật nuôi cũng bị thiệt mạng, trong đó ghi nhận 184 con gia súc và 25.553 con gia cầm.

Về hạ tầng kỹ thuật, 575 vị trí trên các tuyến đường giao thông bị sạt lở, gây cản trở đi lại; 76 trường học và 8 cơ sở y tế cũng chịu ảnh hưởng. Hệ thống điện lực gặp sự cố với 68 cột điện đổ và 300m dây hạ thế bị đứt, kéo theo tổng mức thiệt hại ước tính khoảng 700 tỉ đồng.

Thấu hiểu tình hình cấp bách, ông Trần Duy Đông – Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ – đã chủ trì cuộc họp nhằm rà soát, phân loại chi tiết các công trình bị ảnh hưởng. Qua đó, lãnh đạo tỉnh chỉ đạo ưu tiên khắc phục ngay các hạng mục trọng yếu như hệ thống đê điều, hồ đập, đường sá và ổn định đời sống cho người dân bị ảnh hưởng.

Bão số 3 (Yagi) và thiệt hại tại Đoan Hùng

Bão Yagi (bão số 3) đã gây hậu quả nghiêm trọng tại huyện Đoan Hùng, với tổng mức thiệt hại ước tính lên đến 160 tỉ đồng theo số liệu từ UBND huyện. Về lĩnh vực nông nghiệp, mưa lũ làm ngập úng khoảng 1.078,38ha cây trồng; trong đó, diện tích lúa bị đổ ngã và ngập nước khoảng 411ha, bao gồm 300,2ha mất trắng hoàn toàn. Các loại rau màu bị ngập 37,8ha, cây ngô chịu ảnh hưởng nặng nề với 167,18ha, và khoảng 210,7ha cây bưởi bị chìm trong nước.

Ngành thủy sản cũng ghi nhận con số thiệt hại khi 389 lồng cá (tương đương 600 tấn) bị vỡ, trôi hoặc lật tại các xã Vụ Quang, Hùng Long, Hợp Nhất và Hùng Xuyên, gây thiệt hại ước tính 24 tỉ đồng riêng cho phần lồng cá.

70ha ao nuôi cá bị tràn, đóng góp thêm 1,5 tỉ đồng vào tổng thiệt hại. Hoạt động sản xuất kinh doanh của 27 doanh nghiệp dọc sông Lô và sông Chảy, cùng nhiều nhà xưởng chế biến gỗ, bị ngập úng toàn bộ, khiến giá trị thiết bị, máy móc và hàng hóa thiệt hại ước tính trên 60 tỉ đồng.

Công tác sơ tán cũng được triển khai khẩn cấp, với 455 hộ phải di dời, trong đó 171 hộ phải chuyển đi cả người lẫn tài sản. Bão làm tốc mái 68 hộ dân ở các xã Minh Tiến, Yên Kiện, Vân Đồn, Chân Mộng, Bằng Luân và Minh Phú, sạt lở đất ảnh hưởng đến 110 hộ tại Minh Lương, Phúc Lai, Tây Cốc và Bằng Doãn. Hạ tầng giao thông và đê điều bị hư hại nặng nề với tổng thiệt hại ước tính 100 tỉ đồng.

Mưa lũ gây sạt lở và vỡ đê dài hơn 12km, cụ thể như đoạn sông Chảy tại xã Hùng Xuyên bị sạt lở khoảng 5km, bờ sông Lô tại xã Chí Đám bị sạt lở 250m, và tại xã Vân Du, sạt lở bờ sông đoạn Km1+500–Km2+500 dài 600m. Xã Hợp Nhất ghi nhận sạt lở tại 6 khu, 16 vị trí với tổng diện tích 41.293m2. đê bối ngòi Rơm ở xã Vụ Quang xuất hiện hiện tượng mạch đùn sủi, tiềm ẩn nguy cơ tràn vỡ.

Bão số 5 và công tác sơ tán khẩn cấp

Mưa lớn do bão số 5 ập xuống Phú Thọ vào ngày 26/8/2025, khiến lượng nước rơi tại nhiều điểm vượt mức 300mm, với đỉnh điểm 427mm ghi nhận tại khu vực thủy điện Định Cư. Hậu quả là mực nước các con sông chính dâng cao, kéo theo nguy cơ lũ quét và sạt lở nghiêm trọng. Đến 13h00 cùng ngày, thiệt hại ban đầu đã rõ nét: một người bị thương vì mái tôn bay, trong khi 152 ngôi nhà chịu cảnh tốc mái, ngập úng hoặc sạt lở.

Để đảm bảo an toàn, chính quyền đã nhanh chóng sơ tán 378 hộ dân, tương đương 1.400 nhân khẩu, khỏi vùng nguy hiểm. Công tác cứu trợ và khắc phục hậu quả được đẩy mạnh khi lãnh đạo tỉnh cùng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự trực tiếp có mặt tại hiện trường.

Các đơn vị chức năng duy trì chế độ trực 24/24 để kịp thời xử lý, đánh giá thiệt hại và triển khai các biện pháp khắc phục. Tình hình sản xuất cũng bị ảnh hưởng nặng nề khi cây lâu năm gãy đổ, ao nuôi thủy sản tràn bờ cuốn trôi cá, cùng với việc nhiều tuyến đường liên xã, liên thôn bị chia cắt do sạt lở taluy và ngập úng.

Sạt lở bờ sông và giao thông vùng cao

Bên cạnh những cơn bão trực tiếp, Phú Thọ luôn tiềm ẩn rủi ro về sạt lở lòng sông và tình trạng cô lập giao thông miền núi. Hiện tượng sạt lở bờ sông Đà từng xảy ra nghiêm trọng tại xã Tu Vũ, trong khi các tuyến đường tỉnh lộ như 433 cũng chịu tác động tương tự.

Tại vùng cao, mưa lớn kéo dài làm mực nước sông hồ tăng nhanh, nhấn chìm nhiều cánh đồng và ao nuôi. Các địa bàn như Sơn Đông (thuộc Vĩnh Phúc cũ) và Yên Phú (thuộc Hòa Bình cũ) đã bị cô lập hoàn toàn khi nước lũ dâng cao cùng với sạt lở đất tràn vào khu dân cư, buộc người dân phải di dời khẩn cấp.

Giao thông ở khu vực này thường xuyên đứt gãy do sạt lở taluy, điển hình là tại xã Ngọc Sơn. Sau bão số 10, có tới 575 điểm sạt lở được ghi nhận trên mạng lưới đường, khiến nhiều tuyến liên xã, liên thôn bị ngập úng và chia cắt, gây khó khăn lớn cho việc đi lại.

Bài học rút ra từ bão số 3, 5 và 10 khẳng định tầm quan trọng của công tác chủ động ứng phó. Để giảm thiểu thiệt hại ở mức thấp nhất, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Phú Thọ cùng các cấp chính quyền cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với người dân và lực lượng vũ trang.

Trọng tâm là rà soát, phân loại công trình theo nguyên tắc chỗ nào cấp bách thì xử lý ngay, cân đối nguồn ngân sách tỉnh, xã. Trường hợp vượt quá khả năng của địa phương, cần báo cáo, đề xuất Trung ương xem xét hỗ trợ.

Trong khắc phục hậu quả, sự phối hợp đa ngành là yếu tố quan trọng. UBND tỉnh yêu cầu Bộ Chỉ huy Quân sự, Công an tỉnh và lực lượng dân quân địa phương huy động nhân lực để cứu hộ, cứu nạn, dọn dẹp nhà cửa và bảo đảm an ninh trật tự. Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các cấp duy trì tình trạng ứng trực 24 giờ, tiến hành kiểm tra, đánh giá thiệt hại và triển khai đồng bộ các biện pháp khắc phục.

Về giải pháp lâu dài, việc nâng cấp hạ tầng được ưu tiên. Sau bão số 10, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất hai nhóm công trình cấp bách. Nhóm thứ nhất gồm 369 công trình cần khắc phục ngay, bao gồm 74 công trình đê điều, hồ đập và thủy lợi.

Nhóm thứ hai gồm 193 công trình cần đầu tư cải tạo, nâng cấp. Ưu tiên đầu tư, sửa chữa các hạng mục đảm bảo an toàn tính mạng và ổn định đời sống người dân, ví dụ như dự án ổn định dân cư tại xã Pà Cò, sạt lở đê tả Sông Thao, sạt lở bờ sông đoạn đê xã Dân Chủ.

Nguồn lực tài chính được xác định từ ngân sách đầu tư công trung hạn, tăng thu ngân sách, quỹ dự phòng ngân sách tỉnh và dự trữ tài chính. Cơ chế phân cấp rõ ràng: công trình dưới 1 tỉ đồng do cấp xã triển khai; công trình trên 1 tỉ đồng được tổng hợp theo nhóm dự án.

Song song với khắc phục hậu quả, công tác phòng chống thiên tai cần được đẩy mạnh. Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương và người dân chủ động triển khai ngay các biện pháp ứng phó với bão số 11. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức cộng đồng và huy động hiệu quả lực lượng theo phương châm "4 tại chỗ" là những nội dung quan trọng.

Sống ở Phú Thọ đòi hỏi sự sẵn sàng thường xuyên vì mưa bão thường diễn ra vào mùa thu đông, đặc biệt các tháng 8, 9, 10. Biện pháp thiết thực nhất để đảm bảo an toàn là nâng cao cảnh giác, gia cố nhà cửa, bảo vệ tài sản và tuân thủ hướng dẫn của lực lượng chức năng.

Đặc biệt, việc phối hợp vận hành các hồ chứa Hòa Bình, Tuyên Quang, Thác Bà cùng hệ thống trạm bơm tiêu úng, xả tràn hồ chứa tại Đại Lải, Xạ Hương, Thanh Lanh là giải pháp kỹ thuật quan trọng nhằm giảm áp lực lũ, hạn chế ngập lụt cho vùng hạ du trước thách thức từ xả lũ thủy điện kết hợp với mưa lớn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh cần cập nhật liên tục diễn biến mưa bão, cảnh báo thiên tai đến từng xã, phường. Nhìn chung, với sự chỉ đạo quyết liệt, chủ động của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và sự chung sức của người dân, thiệt hại do thiên tai tại Phú Thọ đã được giảm thiểu. Công tác phòng chống thiên tai của tỉnh đang từng bước nâng cao cả về năng lực ứng phó lẫn hạ tầng kỹ thuật.