Đà Nẵng có bị bão không và mức độ rủi ro thực tế dựa trên kinh nghiệm lịch sử và biện pháp ứng phó hiện tại. Địa phận thành phố ven biển miền Trung nằm trong vành đai chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão nhiệt đới và áp thấp nhiệt đới.

Dự báo thời tiết hiện tại cho thấy bão số 12 (Fengshen) đang tiếp cận khu vực, tiềm ẩn lượng mưa rất lớn, cục bộ có nơi trên 600 mm. Con số này không chỉ phản ánh cường độ giáng thủy mà còn xác định rõ mức độ rủi ro ngập úng, sạt lở và thủy triều dâng trên diện rộng.

Lịch sử thiên tai khu vực cho thấy tần suất xuất hiện bão không cố định theo chu kỳ ngắn, nhưng đặc điểm địa hình dốc đổ ra biển kết hợp với hệ thống sông ngòi dày đặc khiến Đà Nẵng luôn trong tình trạng cảnh giác cao độ. Rủi ro thực tế không nằm ở việc bão có đến hay không, mà nằm ở khả năng tích tụ mưa lớn trong thời gian ngắn, vượt ngưỡng thoát nước đô thị và làm suy yếu kết cấu hạ tầng vùng trũng.

Tần suất và đặc điểm bão ảnh hưởng đến Đà Nẵng

Vị trí địa lý khiến Đà Nẵng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các hệ thống thời tiết di chuyển dọc ven biển Trung Bộ. Chu kỳ bão thường xảy ra trong khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 11, tuy nhiên sự xuất hiện của không khí lạnh tăng cường có thể khiến tình trạng mưa lớn lan sang tận tháng 12. Điểm khác biệt cơ bản trong tác động của bão tại đây không nằm ở sức gió, mà chủ yếu do lượng mưa tích tụ cùng hiện tượng triều cường dâng cao.

Khi bão tiến gần, hoàn lưu của nó hút ẩm từ biển Đông, kết hợp với địa hình núi Tây Nguyên chắn gió, tạo ra mưa lớn trên diện rộng. Tại một số khu vực cục bộ, lượng mưa ghi nhận được có thể vượt ngưỡng 600 mm, vượt quá khả năng thấm và thoát nước của mặt đường nhựa.

Trong khi gió giật mạnh thường gây đổ cây và gãy cột điện, thì mưa lớn kéo dài mới là nguyên nhân chính dẫn đến ngập sâu và sạt lở. Số liệu khí tượng cho thấy khi bão số 12 ảnh hưởng, khu vực miền núi phía tây Đà Nẵng ghi nhận 91 điểm có nguy cơ sạt lở cao. Đất đỏ bazan và địa chất vùng núi đá vôi khi ngậm nước sẽ mất đi độ ma sát, dễ gây trượt lở và cô lập các tuyến đường liên xã.

Ngược lại, khu vực đô thị trung tâm đối mặt với nguy cơ ngập úng do nước mưa không thoát kịp, cộng thêm triều cường ngăn dòng chảy ra sông Hàn. Sự kết hợp này tạo áp lực kép lên hệ thống tiêu thoát, đòi hỏi việc vận hành hồ chứa và điều tiết nước phải được kích hoạt trước khi bão đổ bộ.

Một đặc điểm nữa là tốc độ diễn biến nhanh chóng. Khoảng thời gian từ lúc có cảnh báo đến khi mưa lớn bắt đầu rơi thường chỉ kéo dài 12 đến 24 giờ. Thời gian ngắn ngủi này khiến người dân khó kịp thời gian di dời tài sản và phương tiện khỏi vùng trũng.

Gió mạnh ở cấp 6-7, vùng gần tâm bão cấp 8, kèm theo gió giật cấp 9-10 làm tăng tốc độ bay của vật thể, gây nguy hiểm trực tiếp cho người đi đường. Biển động mạnh với sóng lớn còn đe dọa đánh sập bờ kè và xói lở đường ven biển.

Với cấp độ rủi ro thiên tai ở mức cao, các sở, ban, ngành cần chuyển sang chế độ trực chiến. Việc nắm rõ các đặc điểm này giúp người dân phân biệt giữa cảnh báo gió mạnh thông thường và kịch bản mưa lớn lịch sử, từ đó điều chỉnh mức độ chuẩn bị cho phù hợp.

Bài học từ trận mưa lũ lịch sử tháng 10/2022

Trận mưa lũ lịch sử diễn ra vào ngày 14.10.2022 đã để lại những bài học sâu sắc về công tác ứng phó với thiên tai. Trong đợt lũ năm 2022, lực lượng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ Công an TP.Đà Nẵng đã huy động 300 lượt cán bộ chiến sĩ cùng 70 phương tiện cơ giới, xuồng cao su và máy bơm công suất lớn để tham gia cứu hộ.

Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng, hơn 1.200 người và hàng trăm phương tiện đã được giải cứu an toàn. Thượng tá Nguyễn Thành Nam, Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ Công an TP.Đà Nẵng, nhận định rằng thiên tai là hiện tượng không thể tránh khỏi, song thiệt hại có thể được giảm thiểu tối đa nếu người dân chủ động chuẩn bị và thực hiện đúng các biện pháp phòng ngừa.

Để nâng cao hiệu quả ứng phó, nhiều khu dân cư đã tự thành lập các nhóm cảnh báo trên nền tảng Zalo, giúp lan truyền thông tin nhanh chóng hơn so với các kênh truyền thống. Ứng dụng "Đà Nẵng Smart City" cũng được người dân sử dụng rộng rãi để theo dõi bản đồ ngập lụt, nhận cảnh báo thời gian thực và hỗ trợ công tác sơ tán. Việc chuyển dịch sang các nền tảng số này giúp rút ngắn thời gian phản ứng, hạn chế tình trạng chậm trễ trong truyền tải thông tin.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại tâm lý chủ quan ở một bộ phận người dân, thói quen gửi ô tô, xe máy tại các tầng hầm hoặc khu vực trũng thấp khi có dự báo mưa lớn. Hiện tượng này tái diễn khiến tài sản dễ bị hư hỏng nghiêm trọng, nhấn mạnh nhu cầu cần thay đổi nhận thức trong việc bảo vệ tài sản cá nhân.

Bài học cốt lõi rút ra từ sự kiện năm 2022 không chỉ nằm ở nỗ lực ngăn chặn thiên tai, mà quan trọng hơn là khả năng giảm thiểu thiệt hại thông qua sự chuẩn bị trước. Khi người dân chủ động di dời xe cộ, kê cao đồ đạc và ngắt điện an toàn, áp lực lên lực lượng chức năng sẽ giảm đi.

Như lời nhận định từ lãnh đạo Phòng Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ, sự chủ động của lực lượng chức năng kết hợp với ý thức phòng ngừa của người dân sẽ tạo nên một "lá chắn kép", giúp TP.Đà Nẵng vững vàng vượt qua các thử thách từ thiên tai, qua đó giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản. Hai yếu tố này cần được đồng bộ hóa, vì chúng bổ trợ và không thể thay thế cho nhau trong tình hình biến đổi khí hậu hiện tại.

Quy trình ứng phó khẩn cấp khi xe ô tô ngập nước

Tình huống xe ô tô chìm trong nước khi đang lưu thông đòi hỏi sự tỉnh táo. Điều cốt lõi là giữ bình tĩnh, ưu tiên an toàn cho bản thân và những người đi cùng.

Sau khi đã thoát khỏi vùng ngập, chủ xe cần thực hiện đúng trình tự để tối đa hóa khả năng được bồi thường. Chế độ bảo hiểm vật chất ô tô – vốn là loại hình tự nguyện – sẽ chi trả cho các tổn thất do thiên tai, bão lũ, ngập úng hay cháy nổ. Tuy nhiên, quyền lợi này chỉ phát sinh nếu chủ xe tuân thủ nghiêm ngặt các bước báo cáo và giám định.

Đầu tiên, hãy Gọi ngay cho tổng đài bảo hiểm để thông báo vụ việc. Tuyệt đối không tự ý di chuyển chiếc xe.

Thứ hai, Chụp lại toàn bộ hiện trường khi xe vẫn còn trong tình trạng ngập. Những bức ảnh ghi nhận mực nước, vị trí mắc kẹt và tình trạng bên ngoài là bằng chứng quan trọng; thiếu chúng, quá trình thẩm định sẽ gặp khó khăn.

Thứ ba, không được nổ máy. Một lần đề máy duy nhất cũng đủ gây thủy kích, khiến nước tràn vào xi-lanh và phá hủy hoàn toàn động cơ.

Anh Hoàng Khanh, chuyên viên tư vấn của một hãng bảo hiểm tại TP.Đà Nẵng, nhấn mạnh: “Trong mọi trường hợp, đừng tự ý khởi động xe ngập nước. Chỉ một lần đề máy có thể khiến động cơ hư hỏng hoàn toàn, thiệt hại hàng trăm triệu đồng và bị từ chối bảo hiểm”.

Thứ tư, hãy Liên hệ đơn vị cứu hộ do công ty bảo hiểm chỉ định để kéo xe đến nơi kiểm tra. Phí vận chuyển sẽ do bên bảo hiểm chịu, việc tự tìm dịch vụ ngoài có thể khiến bạn không được thanh toán.

Cuối cùng, khi giám định viên đến, chủ xe nên cùng Ký biên bản xác nhận thiệt hại và phương án sửa chữa. Đây là căn cứ pháp lý để công ty chi trả.

Nếu hồ sơ hợp lệ, quy trình bồi thường sẽ diễn ra suôn sẻ. Ngược lại, bất kỳ sai sót nào như tự ý sửa chữa hay bỏ qua bước giám định đều dẫn đến từ chối chi trả, bởi bảo hiểm vật chất không chịu trách nhiệm cho những hư hỏng do hành vi chủ quan.

Biện pháp phòng ngừa và sơ tán của chính quyền

Công tác ứng phó không chờ bão đổ bộ mà được kích hoạt sớm. Thành phố chủ động trước thông tin bão số 12 và kích hoạt toàn bộ phương án phòng chống lụt bão từ 2 ngày trước.

Cơ cấu chỉ huy được phân vùng rõ ràng: thành lập 3 Ban chỉ huy tiền phương tại miền núi phía tây, phía nam và trung tâm thành phố do các đồng chí Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố trực tiếp chỉ huy. Việc phân chia địa bàn giúp lực lượng tập trung vào điểm nóng, tránh dàn trải.

Về thủy văn, 121 hồ điều tiết trên địa bàn đã về mực nước thấp tối đa theo kịch bản cho phép, qua kiểm tra thực tế đã thực hiện nghiêm. Hạ mực nước sớm giúp hồ có dung tích dự phòng đón lũ, giảm nguy vỡ đê, tràn bờ.

Về giáo dục, thành phố quyết liệt cho toàn bộ học sinh nghỉ học từ trưa nay đến hết ngày mai, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho lứa tuổi chưa có khả năng tự ứng phó. Về phương tiện, tất cả phương tiện cứu hộ đã được huy động để sẵn sàng, đặc biệt có khoảng 50 thuyền nhỏ sẵn sàng cơ động vào từng khu dân cư, kịp thời xử lý tình huống.

Yêu cầu về tốc độ phản ứng được quy định cụ thể: khi có thông tin của người dân đến các sở chỉ huy địa phương, chậm nhất 15 phút, lực lượng phải có mặt để giúp nhân dân. Con số 15 phút là ngưỡng tối đa, phản ánh chế độ trực chiến liên tục.

Về vật tư, hơn 1.000 áo phao đã được phát cho người dân ở khu vực trọng điểm ngập lụt. Nhân dân Đà Nẵng được yêu cầu chuẩn bị sẵn sàng lương thực bảo đảm trong 3 ngày. Thành phố chủ động trên tinh thần lo hết cho nhân dân, không tiếp nhận mì tôm, lương thực cứu trợ ngay từ đầu, khi cần thiết sẽ kịp thời có báo cáo.

Phó Chủ tịch Trần Nam Hưng nhấn mạnh: "Các lực lượng đã thông báo đến từng hộ dân kê cao đồ đạc và sẵn sàng công tác di dân hoàn thành vào 17 giờ chiều nay". Thời hạn 17 giờ là mốc cứng, đảm bảo công tác sơ tán hoàn tất trước khi mưa lớn đạt đỉnh.

Hướng dẫn an toàn cho người dân và tài sản

Để bảo vệ tính mạng và tài sản, người dân cần chủ động hành động thay vì chờ đợi may mắn. Ngay khi nước bắt đầu xâm nhập, hãy lập tức ngắt cầu dao điện nhằm tránh nguy cơ giật điện hoặc chập cháy hệ thống dây dẫn. Tuyệt đối không đi qua những khu vực có dòng nước chảy xiết, gầm cầu và hầm chui – nơi nước thường tích tụ nhanh và nguy hiểm. Chỉ với độ sâu 30 cm, nước đã có khả năng cuốn trôi người đi bộ lẫn xe máy.

Khi có cảnh báo ngập, cần di chuyển phương tiện và tài sản lên vị trí cao ráo, tuyệt đối không để xe trong tầng hầm. Rà soát kỹ lưỡng việc gia cố nhà cửa, hệ thống điện và cửa hầm xe. Người dân nên chuẩn bị sẵn các vật dụng cần thiết như đèn pin, pin dự phòng, thuốc men, nước sạch cùng lương thực khô.

Luôn theo dõi sát sao các bản tin dự báo thời tiết và cảnh báo từ nguồn chính thống, tránh tin vào các thông tin chưa được kiểm chứng. Trong trường hợp khẩn cấp hoặc mắc kẹt, hãy gọi ngay số 114 để được hỗ trợ cứu hộ; đây là đường dây nóng thuộc Công an TP.Đà Nẵng, kết nối trực tiếp với lực lượng PCCC và cứu nạn cứu hộ, đảm bảo phản hồi nhanh chóng.

Người dân có thể sử dụng ứng dụng "Đà Nẵng Smart City" để tra cứu bản đồ ngập lụt và nhận cảnh báo theo thời gian thực. Ứng dụng này tổng hợp dữ liệu khí tượng, thủy văn cùng báo cáo từ cộng đồng, giúp cập nhật tình hình chính xác nhất.

Tham gia các nhóm cứu hộ cộng đồng trên Zalo cũng là cách hiệu quả để lan truyền thông tin nhanh chóng, hỗ trợ nhau di dời tài sản và kiểm tra những người hàng xóm yếu thế. Ý thức phòng ngừa nằm ở sự chuẩn bị trước, giúp giảm áp lực lên lực lượng chức năng, rút ngắn thời gian ứng phó và hạn chế tối đa thiệt hại.

Bản đồ ngập lụt và khu vực trũng cần tránh

Khu vực trũng thấp và tầng hầm chung cư thường là nơi nước đọng đầu tiên do chênh lệch địa hình so với mặt đường. Các tuyến đường trung tâm dễ bị ngập nặng vì hệ thống cống thoát nước quá tải cùng tác động của triều cường cản trở dòng chảy.

Để ứng phó, người dân nên sử dụng bản đồ ngập lụt số hóa nhằm tra cứu lộ trình di chuyển an toàn, tránh xa những điểm đen thường xuyên ngập sâu. Lộ trình này được cập nhật liên tục theo thời gian thực, phản ánh chính xác mực nước hiện trường, giúp tài xế lựa chọn cung đường phù hợp.

Song song với công cụ kỹ thuật, việc hình thành các nhóm cảnh báo trên nền tảng Zalo tại khu dân cư là bước cần thiết. Mạng lưới này hỗ trợ trao đổi thông tin vi mô, bổ sung những dữ liệu thực tế mà hệ thống chính thống chưa kịp cập nhật.

Khi nước dâng, các nhóm sẽ phối hợp di dời phương tiện, hỗ trợ người già và trẻ nhỏ, cùng lúc cảnh báo sớm về tình trạng sạt lở cục bộ. Sự kết hợp giữa công nghệ số và mạng lưới cộng đồng tạo ra cơ chế cảnh báo kép, giúp thu hẹp khoảng trống thông tin.

Phòng chống ngập lụt đòi hỏi sự chung tay từ cả chính quyền lẫn ý thức tự giác của người dân. Những biện pháp như kê cao đồ đạc, dự trữ lương thực đủ dùng trong 3 ngày, ngắt điện khi nước tràn vào nhà và tuyệt đối không đi qua vùng nước chảy xiết đều rất quan trọng. Dù đơn giản, các hành động này có thể giảm thiểu tới 70-80% thiệt hại.

Tại Nẵng, sau khi trải qua những trận mưa lũ lịch sử, thành phố đã rút kinh nghiệm, nâng cấp hạ tầng và đẩy mạnh số hóa công tác cảnh báo. Rủi ro thiên tai vẫn hiện hữu, nhưng nhờ sự chủ động của người dân và quy trình ứng phó, khả năng kiểm soát rủi ro đã được cải thiện rõ rệt, giúp địa phương thích ứng tốt hơn với các biến động thời tiết.