Hệ thống cây xanh đô thị thường xuyên gãy đổ trong mùa mưa bão, gây ách tắc giao thông nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dân. Việc lựa chọn đúng loài cây có bộ rễ vững chắc, thân gỗ dai và khả năng thích nghi cao là yếu tố then chốt giúp giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Tại sao cây xanh lại có khả năng chống bão lũ?

Ba yếu tố giúp thực vật tồn tại qua những cơn cuồng phong và lũ lụt là cấu trúc rễ, tán lá cùng khả năng điều tiết nước. Mạng lưới rễ chằng chịt bám chặt vào đất, vừa giữ đất khỏi bị xói mòn và sạt lở, vừa hút đi một lượng lớn nước mưa, qua đó giảm thiểu nguy cơ ngập úng ở những vùng trũng. Phần thân và lá cây hoạt động như một bức tường chắn, làm chậm sức gió trước khi nó tiếp xúc trực tiếp với các công trình xây dựng hoặc con người.

Tiêu chí lựa chọn cây xanh đô thị chịu bão

Theo tiêu chuẩn thiết kế quy hoạch cây xanh sử dụng công cộng trong các đô thị (TCVN 9257:2012), việc chọn giống phải tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn lâu dài. Cây thân gỗ cần có thân thẳng, gỗ dai để đề phòng bị giòn gãy bất thường, tán lá gọn gàng và không có gai nhọn.

Lá cây nên có bản rộng nhằm tăng cường quang hợp và làm sạch môi trường, không được mang quả hấp dẫn ruồi nhặng gây mất vệ sinh. Tuổi thọ lý tưởng phải đạt từ 50 năm trở lên, tốc độ tăng trưởng tốt và ít bị sâu bệnh phá hoại. Khoảng cách trồng cây thân gỗ phải cách vỉa hè và đường từ 1,5m đến 2m, với khoảng cách tối thiểu giữa các cây từ 5m đến 7m.

Mặt khác, kích thước dải cây xanh đường phố phải bố trí đúng quy cách, cây trồng một hàng cần chiều rộng tối thiểu từ 2 đến 4m. Cây trồng hai hàng đòi hỏi không gian từ 5 đến 6m để đảm bảo rễ phát triển tự nhiên. Quan trọng hơn, nên trồng cây con ngay từ đầu thay vì cây trưởng thành, vì cây non sẽ phát triển bộ rễ bám sâu và chắc chắn hơn.

Top các loại cây xanh giúp chống bão hiệu quả

Trong danh sách những loài thực vật được lựa chọn để giảm thiểu thiệt hại do bão, cây phi lao nổi bật với chiều cao trung bình từ 10 đến 15 m, thường xuyên được trồng làm hàng rào chắn gió bảo vệ hệ sinh thái. Bên cạnh đó, cây dừa với thân thẳng đứng và hệ rễ bám sâu, có thể vươn tới 30 m, giúp hạn chế tối đa tác động của gió mạnh. Cây cau cũng được xếp vào nhóm ưu tiên nhờ bộ rễ vững chãi và khả năng thích nghi tốt với mưa gió.

Đối với khu vực ven biển, các loài cây ngập mặn như bần, đước, mắm đóng vai trò quan trọng trong việc giữ đất trước sóng lớn. Một số loài khác như tre, với bộ rễ chùm bám chặt, thường được trồng quanh nhà hoặc dọc đường để tạo bóng mát và che chắn gió. Cuối cùng, tùng bách tán với hình dáng tháp và thân thẳng đứng, sở hữu tuổi thọ cao, được ghi nhận là loại cây bền bỉ, chịu được mọi điều kiện khắc nghiệt của thiên nhiên.

Nguyên nhân cây xanh đô thị gãy đổ ngay cả khi không có bão

Hiện tượng cây xanh đổ gãy thường xuyên xảy ra ngay cả trong điều kiện thời tiết bình thường, bắt nguồn từ các lỗi kỹ thuật và thiếu hụt bảo trì. Một nguyên nhân phổ biến là việc trồng cây trưởng thành thay vì cây con, khiến bộ rễ không có thời gian phát triển sâu, khả năng bám giữ đất kém. Nhiều tuyến phố còn trồng mật độ dày các loài cây có tán rộng, tạo bề mặt hứng gió lớn, làm tăng lực nâng khi có mưa to.

Một số loài như cây phượng có tuổi thọ khoảng 30 năm, khi già cỗi thân cây dễ bị nấm tấn công bên trong, trở nên mục rỗng và giòn. Cành cây loại này dễ gãy dù chỉ chịu tác động nhẹ, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn bất ngờ. Tại TP.HCM, nhiều vụ nhánh cây rơi trúng người đi đường đã xảy ra ở đường An Dương Vương và công viên Tao Đàn, minh chứng rõ ràng cho việc thiếu kiểm tra sức khỏe định kỳ và cắt tỉa kịp thời.

Vai trò của chính sách quản lý cây xanh đô thị

Để bảo vệ an toàn cho cộng đồng, việc duy trì hệ thống cây xanh đô thị cần sự đồng bộ giữa quy hoạch và thực thi pháp luật. Vì những tán cây này nằm trong tài sản công thuộc sở hữu Nhà nước, nên chính quyền địa phương cùng các cơ quan chuyên môn như Sở Xây dựng sẽ đảm nhận vai trò giám sát.

Một khung chính sách minh bạch, gắn liền với lịch chăm sóc kỹ lưỡng (kiểm tra định kỳ, tỉa cành trước bão) và ứng dụng công nghệ theo dõi, sẽ giảm thiểu tối đa các mối nguy hiểm. Khi cây đổ gây hư hỏng tài sản hay tính mạng con người, chủ sở hữu hoặc đơn vị quản lý phải chịu trách nhiệm bồi thường, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc đã thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa cần thiết.