Gia Lai không hứng chịu bão trực tiếp thường xuyên nhưng chịu tác động nặng nề từ mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất do địa hình và khí hậu, đặc biệt trong mùa mưa bão.

Thực trạng thiên tai tại Gia Lai: Bão hay mưa lớn?

Khác với các tỉnh ven biển miền Trung thường xuyên hứng chịu bão, Gia Lai chịu tác động trực tiếp ít hơn nhưng lại đối mặt với nguy cơ cao từ những trận mưa lớn kéo dài do địa hình dốc. Minh chứng rõ nhất là đợt thiên tai tháng 11.2025. Sau khi bão số 13 đổ bộ đầu tháng gây thiệt hại nặng nề, khu vực tiếp tục bị bao phủ bởi mưa to đến rất to từ ngày 16 đến 20.11.

Trong đó, lượng mưa trung bình ghi nhận trong hai ngày 18 và 19.11 đạt 215 mm, còn tại một số điểm cụ thể, con số này đã vượt mốc 500 mm. Hậu quả là mực nước các sông suối trên địa bàn tỉnh Lai dâng nhanh, dẫn đến tình trạng ngập lụt diện rộng và sạt lở đất tại nhiều vùng trũng thấp.

Hậu quả nghiêm trọng của bão lũ liên tiếp

Tính đến 15 giờ ngày 26.11, thiên tai liên tiếp đã khiến 5 người tử vong và 11 người bị thương. Hậu quả tài sản nghiêm trọng khi hơn 100.000 ngôi nhà chịu cảnh hư hỏng hoặc ngập úng, cùng với 560 tàu thuyền bị phá hủy.

Cơ sở hạ tầng như trường học, trạm y tế, đường sá, điện và thông tin liên lạc đều bị ảnh hưởng nặng nề, trong khi toàn tỉnh chìm trong tình trạng mất điện trên diện rộng. Tổng giá trị thiệt hại vật chất dự kiến lên tới hơn 11.600 tỉ đồng. Nhiều công trình vốn đã suy yếu sau bão số 13 tiếp tục đối mặt với nguy cơ sập tường, tốc mái.

Biện pháp ứng phó và hỗ trợ khẩn cấp

UBND tỉnh Gia Lai đã ban bố tình huống khẩn cấp về thiên tai tại 77 xã, phường, mở rộng phạm vi so với 65 đơn vị trước đó để ứng phó với chuỗi sự cố liên tiếp. Lực lượng vũ trang, gồm Bộ đội Biên phòng và Công an tỉnh, phối hợp cùng quân đội di dời người dân ra khỏi vùng nguy hiểm. Hệ thống điểm ở tạm được thiết lập nhằm đảm bảo sinh hoạt tối thiểu cho những người mất nhà cửa.

Về hỗ trợ tài chính, hộ có nhà sập hoàn toàn nhận 60 triệu đồng, nhà tốc mái nhận 5 triệu đồng, còn nhà hư hỏng một phần nhận 2 triệu đồng. Riêng hộ nghèo, cận nghèo và hộ đặc biệt khó khăn bị ngập nhà sẽ được hỗ trợ 2 triệu đồng mỗi tháng trong 3 tháng.

Giải pháp dài hạn: Tái định cư và kè đê

Để khắc phục tình trạng sạt lở và ngập lụt bền vững, lãnh đạo tỉnh Gia Lai xác định giải pháp dài hạn nằm ở việc tái định cư và nâng cấp hệ thống đê điều. Ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh, đã trực tiếp giám sát công tác khắc phục hậu quả tại 5 đơn vị hành chính chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Song song với việc hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống, chính quyền địa phương đang triển khai các phương án di dời tập trung cho hàng trăm hộ dân.

Cụ thể, xã Tuy Phước Đông sẽ chuyển hơn 800 hộ đến khu đất rộng 20 ha; xã Tuy Phước bố trí khoảng 300 hộ vào khu tái định cư diện tích gần 7 ha; còn xã Tuy Phước Tây có kế hoạch di dời 40 hộ ở vùng xung yếu. Tỉnh cũng phê duyệt phương án di dời khẩn cấp 16 khu dân cư với tổng cộng 1.269 hộ ra khỏi vùng thường xuyên đối mặt với sạt lở, triều cường và ngập lụt.

Hiện toàn tỉnh vẫn còn khoảng 30 đến 40 khu vực xung yếu cần được sắp xếp lại dân cư sớm. Công tác kè đê dọc sông Hà Thanh và sông Cát được ưu tiên xử lý nghiêm các trường hợp lấn chiếm hành lang bảo vệ.

Những lưu ý về thời tiết và rủi ro tiềm ẩn

Khu vực phía Đông tỉnh đối diện với nguy cơ mưa lớn, lượng mưa phổ biến dao động từ 200 đến 400 mm. Ngược lại, phía Tây chỉ ghi nhận mức mưa 20 đến 40 mm. Tình trạng sạt lở đất, triều cường và ngập úng vẫn là mối đe dọa thường trực tại các vùng trũng thấp và hạ lưu sông.

Để chủ động ứng phó, người dân cần cập nhật liên tục thông tin thời tiết. Các địa điểm có nguy cơ cao phải được rà soát kỹ lưỡng và sơ tán kịp thời. Biện pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại trong mùa mưa bão tới là kiên cố hóa các khu vực xung yếu hoặc di dời dân cư khỏi vùng nguy hiểm.

Tại Gia Lai, tình hình thiên tai diễn biến phức tạp với những chuỗi sự kiện khó dự đoán. Để bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản, người dân cần chủ động theo dõi sát sao thông tin cảnh báo, xác định rõ vùng nguy hiểm và nghiêm túc thực hiện lệnh di chuyển khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng. Việc chuẩn bị sẵn sàng túi cấp cứu, đồ dùng cần thiết cùng kế hoạch liên lạc dự phòng là bước đệm quan trọng giúp giảm thiểu tổn thất khi thảm họa ập đến.