Mắt bão là khu vực trung tâm có áp suất thấp nhất của xoáy thuận nhiệt đới, nơi gió yếu và trời quang, được bao bọc bởi thành mắt bão nguy hiểm. Hiện tượng này xuất hiện khi không khí giáng xuống, tạo ra một khoảng lặng thời tiết giữa vùng hỗn loạn. Dù trông yên bình, đây chỉ là giai đoạn tạm thời và không phải là nơi an toàn tuyệt đối.
Mắt bão là gì và đặc điểm nhận biết
Thuật ngữ này chỉ vùng trống hình tròn khi quan sát bão từ vệ tinh, nơi áp suất không khí thấp nhất, gió yếu và bầu trời quang mây. Thuật ngữ này được dịch sang tiếng Anh là Eye of the storm, tiếng Trung là, tiếng Nhật là và tiếng Hàn là. Ngoài nghĩa đen trong khí tượng, “mắt bão” còn được dùng theo nghĩa bóng để chỉ tâm điểm của một sự kiện hoặc vấn đề đang thu hút sự chú ý.
Trên thế giới, hệ thống này được gọi là hurricane, typhoon hoặc cyclone tùy khu vực, nhưng cấu trúc mắt bão vẫn tuân theo nguyên tắc khí tượng chung. Kích thước mắt thường dao động từ 30 đến 65 km, nhưng có thể thu hẹp xuống 3 km hoặc mở rộng tới 320 km tùy cường độ hệ thống. Vùng này thường có hình tròn, tuy nhiên bão yếu hoặc đang suy thoái có thể tạo ra mắt lệch pha, rách rươi hoặc hở một phần.
Cấu trúc và cơ chế hình thành vùng trung tâm
Đặc điểm cấu trúc của mắt bão được xác định qua cơ chế nhiệt và áp suất. Cơ chế này được kích hoạt khi nước biển đạt ít nhất 26,5°C, cung cấp hơi ẩm bốc lên cao tới 15 km, ngưng tụ giải phóng nhiệt ẩn làm tăng áp suất tầng cao và hút không khí vào trung tâm nhờ lực Coriolis. Quá trình giáng khí làm nhiệt độ trong mắt và lớp không khí ngay phía trên luôn ấm hơn vùng xung quanh.
Xung quanh là thành mắt bão – bức tường mây dông cao chót vót, nơi tập trung gió mạnh và mưa lớn nhất. Thành mắt đôi khi xuất hiện dạng đa giác, từ tam giác đến lục giác.
Các nhà khoa học cũng ghi nhận nồng độ ozone trong mắt cao hơn nhiều so với vùng lân cận, do không khí giàu ozone từ tầng bình lưu chìm xuống. Hiện tượng này cùng với ảnh vệ tinh giúp dự báo viên nhận diện chính xác cấu trúc dù mắt bị mây che khuất.
Phân biệt với tâm bão và cảnh báo an toàn
Nhiều người nhầm lẫn mắt bão với tâm bão hoặc cho rằng đây là nơi an toàn tuyệt đối. Thực tế, mắt bão chỉ là khoảng lặng tạm thời giữa hai vòng xoáy ngược chiều.
Sức tàn phá thực sự nằm ở thành mắt bão, nơi gió mạnh phá hủy công trình, mưa lớn gây ngập lụt và hiện tượng nước dâng do bão đẩy khối nước biển vào sâu đất liền. Nghiên cứu ghi nhận xu hướng nhiệt độ nước biển dâng cao khiến bão mạnh lên nhanh hơn, kéo dài thời gian duy trì sức tàn phá.
Khi mắt bão di chuyển qua, áp suất thấp trong vùng trung tâm sẽ nhanh chóng nhường chỗ cho thành mắt bão thứ hai tràn tới, kéo theo mưa lớn và gió dữ dội. Do đó, khi nhận thấy trời bỗng quang đãng giữa lúc gió giật mạnh, bạn không nên chủ quan ra ngoài.
Hãy theo dõi sát bản tin khí tượng, chằng chống nhà cửa và chuẩn bị sẵn nguồn nước sạch, thực phẩm khô cùng đèn pin. Việc nắm rõ vị trí di chuyển của tâm xoáy giúp bạn xác định đúng hướng gió và di chuyển an toàn khi hệ thống tràn vào khu vực sinh sống.
