Nên tích trữ gì khi có bão lớn là bài toán sinh tồn cốt lõi, đòi hỏi mỗi gia đình phải chuẩn bị đầy đủ nguồn nước sạch, thực phẩm giàu năng lượng không cần chế biến nhiệt, túi thuốc sơ cấp cứu y tế và các thiết bị chiếu sáng, liên lạc dự phòng đủ duy trì sự sống trong tối thiểu 5 đến 7 ngày bị cô lập do ngập lụt và mất điện diện rộng. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cục Quản lý Đê điều & Phòng chống Thiên tai, việc lên danh mục tích trữ khoa học thay vì mua sắm hoảng loạn giúp gia đình tự chủ hoàn toàn trước khi lực lượng cứu hộ tiếp cận.
📌 TÓM TẮT ĐỊNH MỨC TÍCH TRỮ SINH TỒN KHI BÃO LỚN
- Nước sạch là ưu tiên số 1: Chuẩn bị tối thiểu 3 đến 4 lít nước uống/người/ngày và khoảng 10 lít nước sinh hoạt/người/ngày trữ kín trong các thùng phi sạch có nắp đậy.
- Thực phẩm giàu calo: Ưu tiên các loại thực phẩm bảo quản được ở nhiệt độ phòng, ăn liền không cần đun nấu như lương khô quân đội, đồ hộp (cá, thịt), bánh quy năng lượng, hạt dinh dưỡng và quả sấy khô.
- Túi y tế và thuốc đặc trị: Bông băng, gạc tiệt trùng, dung dịch sát khuẩn povidone iodine, thuốc hạ sốt, men tiêu hóa, thuốc chống dị ứng và dự trữ đủ 14 ngày thuốc uống cho người có bệnh nền.
- Kế hoạch tổng thể: Kết hợp danh mục đồ tích trữ này cùng phương án chuẩn bị toàn diện trước thiên tai để bảo vệ ngôi nhà trước sức gió giật mạnh.
Khi bão lớn quét qua đất liền, các cơ sở hạ tầng đô thị và nông thôn như lưới điện cao thế, nhà máy nước sạch và mạng viễn thông thường bị đánh sập hoặc cắt điện chủ động để phòng ngừa chập cháy giật điện. Tình trạng ngập lụt sau bão cũng khiến toàn bộ hệ thống chợ, siêu thị và chuỗi cung ứng hàng hóa bị tê liệt. Do đó, việc chủ động chuẩn bị sớm từ 48 đến 72 giờ trước khi bão đổ bộ là chiếc phao cứu sinh bảo đảm sức khỏe cho toàn bộ các thành viên.
1. Bảng Định Mức Dự Trữ Thiết Yếu Cho Gia Đình 4 Người Trong 7 Ngày Cô Lập
Dưới đây là bảng định mức tiêu chuẩn được tính toán chi tiết dựa trên nhu cầu sinh lý và an toàn thực phẩm khẩn cấp cho một gia đình tiêu chuẩn gồm 4 người (2 người lớn, 2 trẻ em hoặc người già):
| Nhóm Nhu Yếu Phẩm | Hạng Mục Cụ Thể | Số Lượng Định Mức (7 Ngày) | Tiêu Chuẩn Bảo Quản & Sử Dụng |
|---|---|---|---|
| 1. Nước Sạch Sinh Tồn | – Nước khoáng đóng chai/bình 20L. – Nước sinh hoạt vệ sinh, rửa mặt. – Viên khử trùng nước Aquatabs/Cloramin B. |
– Nước uống: 80 – 100 Lít. – Nước sinh hoạt: 200 – 300 Lít. – 1 vỉ viên lọc nước khẩn cấp. |
Đậy nắp kín tuyệt đối, đặt ở nơi cao ráo; không để nước lũ ô nhiễm tràn vào thùng trữ. |
| 2. Thực Phẩm Ăn Liền Giàu Calo | – Lương khô năng lượng cao. – Thịt hộp, cá hộp, pate. – Bánh quy, các loại hạt (hạnh nhân, lạc). – Gạo tẻ, mì ăn liền, miến khô, xúc xích tiệt trùng. |
– Lương khô: 20 – 30 gói. – Đồ hộp: 15 – 20 hộp. – Bánh quy/hạt: 2 – 3 kg. – Gạo: 5 – 10 kg. – Mì gói: 1 – 2 thùng. |
Để trong túi nilon kín chống ẩm; bảo quản ở nhiệt độ mát, tránh chuột bọ và gián cắn phá. |
| 3. Y Tế & Chăm Sóc Sức Khỏe | – Thuốc hạ sốt Paracetamol, Oresol bù điện giải. – Men vi sinh, Berberin trị tiêu chảy. – Bông băng gạc, cồn đỏ, băng cá nhân Urgo. – Thuốc huyết áp, tim mạch, tiểu đường nếu có. |
– Paracetamol: 2 – 3 vỉ. – Oresol: 10 – 15 gói. – Berberin: 2 lọ. – Bộ sơ cứu vết thương: 1 hộp. – Thuốc bệnh nền: Đủ dùng 14 ngày. |
Đựng trong hộp nhựa y tế kín nước, dán nhãn phân loại thuốc rõ ràng để lấy ngay trong đêm tối. |
| 4. Năng Lượng & Chiếu Sáng | – Pin sạc dự phòng điện thoại (20.000 mAh). – Đèn pin LED cầm tay, đèn sạc tích điện. – Pin tiểu khô AA/AAA, nến sáp, bật lửa ga. – Bếp ga mini và bình ga con dự phòng. |
– Sạc dự phòng: 2 – 3 cục. – Đèn pin: 2 chiếc. – Pin khô: 2 – 3 vỉ. – Bật lửa: 2 chiếc, nến: 1 hộp. – Bình ga mini: 3 – 5 bình mới. |
Kiểm tra độ an toàn của van bếp ga mini; không để nến cháy gần rèm cửa hay vật dễ bắt lửa. |
2. Chi Tiết Nhóm Nhu Yếu Phẩm Nước Uống và Lương Thực Dự Trữ
2.1. Nước sạch sinh tồn – Yếu tố quyết định sự sống
Trong điều kiện ngập lụt sau bão, nguồn nước máy thường bị nhiễm bẩn do bùn đất tràn vào đường ống vỡ, trong khi nước giếng khoan bị nước lũ ngập lút miệng giếng. Con người có thể nhịn ăn từ 2 đến 3 tuần nhưng không thể thiếu nước uống quá 3 ngày:
- Nước uống trực tiếp: Cần mua các bình nước khoáng 20 lít của các thương hiệu uy tín hoặc các thùng nước đóng chai loại 1.5 lít hoặc 500 ml để dễ dàng chia khẩu phần cho từng người.
- Nước sinh hoạt cá nhân: Trước khi bão đến 24 giờ, hãy cọ rửa sạch sẽ bồn tắm, xô chậu lớn và bơm nước máy đầy các bể ngầm, téc nước inox trên cao. Nguồn nước này dùng để đánh răng, rửa mặt và dội rửa vệ sinh.
- Viên khử khuẩn khẩn cấp: Chuẩn bị sẵn vài vỉ viên lọc nước khử khuẩn Aquatabs hoặc phèn chua. Trong trường hợp nước lũ bao vây cạn kiệt nguồn nước sạch, có thể dùng phèn chua để lắng cặn bùn, sau đó khử trùng bằng Aquatabs và đun sôi thật kỹ trước khi uống.
2.2. Lương thực và thực phẩm dinh dưỡng
Sau bão, tình trạng mất điện thường kéo dài từ vài ngày đến hàng tuần tại các vùng tâm bão; do đó toàn bộ thực phẩm tươi sống để trong ngăn đá tủ lạnh (thịt, cá) sẽ bị ươn hỏng chỉ sau 24 đến 48 giờ. Vì vậy, nhóm thực phẩm tích trữ bắt buộc phải là đồ khô, hạn dùng dài:
- Lương khô quân đội: Chứa hàm lượng calo cao, bổ sung đầy đủ carbohydrate và khoáng chất, gọn nhẹ, dễ bảo quản và ăn liền ngay lập tức mà không cần nước sôi.
- Đồ hộp tiện lợi: Thịt xay hộp, cá sốt cà, bò hầm đóng hộp cung cấp nguồn protein và chất béo quan trọng, giúp duy trì thân nhiệt trong những ngày mưa lạnh ẩm ướt.
- Mì gói và cháo gói: Là món ăn quen thuộc giúp ấm bụng nhanh chóng khi có nước nóng từ bếp ga mini.
- Lường trước bão lũ: Việc tích trữ từ sớm giúp gia đình bạn không phải chen lấn mua sắm giá đắt đỏ do tình trạng biến động giá rau củ và lương thực sau mưa bão thường xuyên leo thang chóng mặt tại các chợ dân sinh.
2.3. Quy trình xử lý và lọc nước khẩn cấp khi cạn kiệt nguồn nước đóng chai
Trong tình huống xấu nhất khi nước ngập kéo dài trên 7 ngày làm cạn kiệt nguồn nước đóng bình, gia đình bắt buộc phải áp dụng quy trình lọc nước sinh tồn 3 bước: Bước đầu tiên là làm lắng phù sa và cặn bẩn bằng cách hòa tan một lượng nhỏ phèn chua (khoảng 1 gram phèn chua cho 20 lít nước) hoặc lọc sơ bộ qua nhiều lớp vải cotton sạch; Bước thứ hai là khử trùng vi sinh vật bằng viên hóa chất Cloramin B hoặc Aquatabs theo đúng tỷ lệ hướng dẫn của Bộ Y tế; Bước cuối cùng là bắt buộc phải đun sôi nước liên tục trong ít nhất 3 đến 5 phút trước khi uống trực tiếp. Tuyệt đối không uống nước ngập trực tiếp dù trông có vẻ trong suốt vì nước lũ luôn chứa hàm lượng vi khuẩn E.coli và kim loại nặng cực cao.
3. Thiết Bị Chiếu Sáng, Năng Lượng và Công Cụ Sinh Tồn Cần Thiết
Màn đêm buông xuống trong mưa bão gầm rú cùng sự cố cúp điện toàn diện là thử thách tâm lý rất lớn cho người già và trẻ nhỏ. Trang bị nguồn sáng dự phòng đầy đủ sẽ đảm bảo an toàn tuyệt đối:
- Sạc dự phòng đa năng: Hãy sạc đầy tất cả các pin sạc dự phòng có trong nhà từ ngày hôm trước. Bật chế độ tiết kiệm pin trên điện thoại di động, tắt 4G/Bluetooth khi không dùng đến để kéo dài thời gian duy trì liên lạc với người thân và đội cứu hộ.
- Đèn pin LED chống nước và đèn đội đầu: Đèn pin đội đầu giúp giải phóng hai bàn tay, cực kỳ thuận tiện khi cần di chuyển đồ đạc, kê đồ hoặc bước qua vùng nước ngập trong đêm tối.
- Đài radio chạy pin con thỏ: Khi các trạm thu phát sóng di động (trạm BTS) hết dầu máy nổ hoặc bị bão giật đổ cột ăng-ten, điện thoại sẽ mất sóng hoàn toàn. Chiếc radio nhỏ chạy sóng AM/FM là kênh duy nhất giúp bạn nghe được các thông điệp chỉ đạo di tản khẩn cấp từ Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai.
- Còi sinh tồn và áo phao cứu sinh: Với các hộ gia đình ở vùng trũng ven sông, việc học hỏi kinh nghiệm dự trữ sống chung với lũ bão miền Trung bằng cách treo sẵn áo phao cứu sinh và còi thổi cứu nạn trên xà nhà gác lửng là điều không bao giờ được xem nhẹ.
4. Danh Mục Túi Thuốc Cứu Thương và Vệ Sinh Phòng Dịch Sau Bão
Mưa bão ngập lụt luôn đi kèm với sự phát tán của vi khuẩn, nấm mốc và các nguồn lây bệnh nguy hiểm từ hệ thống cống rãnh tràn lên:
- Thuốc sơ cấp cứu chấn thương: Bông y tế tiệt trùng, băng cuộn co giãn, gạc vô trùng, băng keo cá nhân dán vết đứt tay, cồn đỏ Povidone Iodine sát trùng vết xước do miểng chai, cành cây cứa phải khi lội nước.
- Thuốc đường tiêu hóa: Môi trường ô nhiễm dễ gây ngộ độc thức ăn và tiêu chảy cấp. Cần chuẩn bị sẵn thuốc trị tiêu chảy Berberin, men tiêu hóa, smecta và thật nhiều gói bù nước điện giải Oresol pha đúng tỷ lệ.
- Dụng cụ vệ sinh cá nhân: Giấy vệ sinh, khăn ướt kháng khuẩn, túi đựng rác tự phân hủy có dây rút (để chứa rác thải sinh hoạt trong nhà khi không thể ra ngoài vứt rác), xà phòng diệt khuẩn rửa tay khô.
❓ CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ VIỆC TÍCH TRỮ ĐỒ KHI CÓ BÃO (FAQ)
Nên tích trữ lượng đồ ăn và nước uống đủ dùng trong bao nhiêu ngày là hợp lý?
Định mức lý tưởng nhất là chuẩn bị đủ dùng trong 5 đến 7 ngày. Đây là khoảng thời gian trung bình để bão tan hẳn, nước ngập rút dần và các tuyến đường tiếp tế hàng hóa của chính quyền và siêu thị được khôi phục trở lại bình thường.
Tại sao không nên mua tích trữ quá nhiều thịt cá tươi sống trong tủ lạnh trước bão?
Vì khi bão đổ bộ, sự cố gãy đổ cột điện sẽ làm mất điện kéo dài từ vài ngày đến cả tuần. Thịt cá tươi trong tủ lạnh sẽ tan đá, ươn hỏng và thối rữa chỉ sau 24 – 48 giờ, vừa gây lãng phí tiền của vừa tạo nguy cơ ô nhiễm vi khuẩn trong nhà.
Có nên dùng máy phát điện chạy xăng trong nhà khi bị cúp điện do bão không?
Tuyệt đối KHÔNG ĐƯỢC đặt máy phát điện trong nhà kín hoặc dưới tầng hầm. Khí thải từ máy phát điện chứa hàm lượng khí độc Carbon Monoxide (CO) cực lớn, không màu không mùi, có thể làm cả gia đình tử vong do ngạt thở chỉ sau 15 đến 30 phút. Máy phát điện phải đặt ngoài trời, nơi thông thoáng và có mái che chống mưa gió.
Làm cách nào để bảo quản giấy tờ quan trọng không bị nước ngập phá hủy?
Hãy cho toàn bộ giấy tờ tùy thân, sổ đỏ, hộ chiếu và tiền mặt vào các túi zip khóa kín khí chống nước, sau đó cất trong hộp nhựa có gioăng cao su đậy chặt và đặt vào ngăn trên cùng của tủ quần áo hoặc gác lửng cao nhất trong nhà.
Để luôn chủ động nắm bắt cường độ mưa bão và theo dõi mức độ ngập lụt tại khu vực mình sinh sống, hãy truy cập dự báo thời tiết hôm nay để có phương án bảo vệ gia đình và tài sản an toàn nhất.
