Ngưỡng 1,5 độ C là ranh giới an toàn tối đa để tránh biến đổi khí hậu thảm khốc, tuy nhiên năm 2024 đã ghi nhận mức tăng nhiệt vượt ngưỡng này lần đầu tiên, báo động tình trạng khẩn cấp.

Nguồn gốc và ý nghĩa của mục tiêu 1,5 độ C

Thỏa thuận Paris đã cam kết giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở mức 1,5 độ Celsius so với thời kỳ tiền công nghiệp. Con số này xuất phát từ cảnh báo của nhà khoa học khí hậu người Đức, Daniela Jacob, rằng mỗi 0,5 độ tăng thêm đều làm gia tăng tần suất, cường độ và thời lượng của các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Trong khi thế giới hiện đã chứng kiến mức nóng lên khoảng 1,1 độ, việc giới hạn ở ngưỡng 1,5 độ là cần thiết để bảo vệ hệ sinh thái và giảm thiểu tác động không thể đảo ngược lên con người. Thang đo Celsius giúp so sánh và đánh giá chính xác xu hướng biến đổi khí hậu toàn cầu.

Sự khác biệt giữa nóng lên 1,5 độ C và 2 độ C

Vai trò của việc kiểm soát nhiệt độ tăng lên 1,5 hoặc 2 độ C còn thể hiện rõ ở các khu vực băng giá và đại dương. Đối với rạn san hô Great Barrier, giáo sư Terry Hughes – tác giả chính của nghiên cứu – nhấn mạnh rằng tương lai của hệ sinh thái này phụ thuộc trực tiếp vào mức độ nóng lên của hành tinh. Ông cho biết nếu nhiệt độ trung bình toàn cầu được giữ ở mức 1,5 độ C, chúng ta vẫn có hy vọng duy trì sự phát triển tốt đẹp của Great Barrier Reef.

Tuy nhiên, kịch bản trở nên bi quan hơn khi con số này vượt ngưỡng 2 độ C, lúc đó hơn 99% rạn san hô sẽ biến mất. Chúng ta đang tiến gần đến mức nóng lên 3, 4 độ C, một viễn cảnh mà chẳng còn gì sót lại ở Great Barrier hay bất kỳ rạn san hô nào dọc theo vùng xích đạo.

Hậu quả khi vượt ngưỡng 1,5 độ C trong năm 2024

Dữ liệu từ Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) xác nhận năm 2024 là mốc lịch sử khi nhiệt độ Trái Đất tăng 1,6°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, đánh dấu lần đầu tiên con số này vượt ngưỡng 1,5°C. Mức tăng trưởng này cao hơn 0,1°C so với năm 2023. Tiến sĩ Samantha Burgess, Phó Giám đốc C3S, nhấn mạnh rủi ro ngày càng lớn khi thế giới vượt qua ngưỡng trung bình dài hạn 1,5°C, đi kèm là những đợt nắng nóng và mưa lớn bất thường.

Hậu quả trực tiếp thể hiện qua việc mỗi cá nhân trên toàn cầu phải chịu thêm 6 tuần đối mặt với nắng nóng nguy hiểm. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt tại Valencia, bão ở Mỹ, siêu bão Philippines và hạn hán Amazon là minh chứng rõ nét. Ngày 10/7 ghi nhận 44% diện tích hành tinh chịu áp lực căng thẳng nhiệt, trong khi ngày 22/7 trở thành ngày nóng nhất từng được đo đạc.

Tiềm năng giữ nhiệt độ ở mức 1,5 độ C

Chủ tịch COP26, ông Alok Sharma, bày tỏ hy vọng các nhà đàm phán sẽ giữ vững tinh thần hướng tới mục tiêu 1,5 độ C trong các cuộc thảo luận. Ông nhấn mạnh rằng để hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 độ C, thế giới cần cắt giảm lượng khí thải carbon xuống còn 50% so với mức năm 2010 vào năm 2030 và đạt mức phát thải ròng bằng 0 (0) trước năm 2050.

Đây là một thách thức rất lớn. Dù chi phí sản xuất điện gió và điện mặt trời ngày càng rẻ, quá trình chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch vẫn diễn ra chậm chạp, khiến lượng khí thải CO2 năm 2024 được dự báo sẽ lập kỷ lục mới.

Cận thị 1,5 độ: Định nghĩa và chăm sóc mắt

Trong lĩnh vực nhãn khoa, thuật ngữ 1,5 độ (hay 1.5) dùng để chỉ tình trạng cận thị nhẹ, với độ cận dao động từ 0,25 đến 3,00 diop. Ở mức độ này, người bệnh cần đeo kính có độ 1.5 diop để khắc phục tình trạng nhìn xa mờ, trong khi khả năng nhìn gần vẫn được duy trì tốt.

Để bảo vệ thị lực, bên cạnh việc đeo kính đúng chuẩn, người mắc chứng cận thị nhẹ nên tuân thủ quy tắc nghỉ ngơi 30 phút sau mỗi giờ làm việc liên tục. Việc dành thời gian vận động ngoài trời sẽ giúp giảm bớt căng thẳng cho mắt, khám mắt định kỳ 6 tháng/lần là biện pháp quan trọng để theo dõi sức khỏe thị giác.