Miền Bắc nước ta đối mặt với tình trạng ẩm ướt nghiêm trọng, đặc biệt là trong thời điểm chuyển giao giữa các mùa. Chỉ số độ ẩm không khí thường xuyên chạm mốc 80% hoặc cao hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho hiện tượng nồm ẩm phát triển.

Điều này dẫn đến những bất tiện như tường nhà bị thấm nước, sàn nhà trơn trượt và đồ đạc dễ bị mốc. Cơ thể con người cũng trở nên mệt mỏi do không thể thoát mồ hôi hiệu quả. Để cải thiện không gian sống, việc áp dụng các biện pháp kiểm soát độ ẩm là rất cần thiết cho cả khu vực Bắc và Nam.

Tại sao không khí có độ ẩm?

Sự hiện diện của hơi nước trong bầu khí quyển bắt nguồn từ việc nước bốc hơi từ các vùng nước mặt như sông, hồ, biển và ao. Dưới tác động của nhiệt từ ánh nắng mặt trời, các phân tử nước nhận đủ năng lượng để thắng lực hấp dẫn của Trái Đất, thoát khỏi bề mặt chất lỏng và đi vào không khí. Nhiệt độ càng cao thì chuyển động của các phân tử càng trở nên hỗn loạn, làm gia tăng khoảng cách giữa chúng và thúc đẩy quá trình khuếch tán hơi nước.

Đây là một chu trình liên tục, song song với đó là hiện tượng một số phân tử mất động năng sẽ ngưng tụ và quay trở lại trạng thái lỏng. Ngoài các yếu tố tự nhiên như nhiệt độ, gió và áp suất, hoạt động của con người (ví dụ như tưới tiêu) và quá trình hô hấp cũng đóng góp một phần vào độ ẩm của không khí.

Độ ẩm không khí lý tưởng là bao nhiêu

Mức ẩm lý tưởng cho không gian sinh hoạt của con người nằm trong khoảng 40–70%. Với đối tượng trẻ nhỏ, ngưỡng an toàn được khuyến nghị hẹp hơn, 40–60%.

Tại các bệnh viện lớn ở nước ngoài, người ta thường giữ mức 55% để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn. Khi độ ẩm vượt quá 70%, môi trường không khí trở nên thuận lợi cho nấm mốc và vi sinh vật sinh sôi, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, dị ứng và nhiễm trùng da.

Ngược lại, nếu độ ẩm xuống dưới 40%, da dễ bị khô, môi nứt nẻ và niêm mạc mũi bị kích thích. Ở Nam, do ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới gió mùa, độ ẩm trung bình thường dao động từ 70% đến 90%.

Từ tháng 5 đến tháng 10 là mùa mưa, khiến độ ẩm tăng cao. Tuy nhiên, từ tháng 11 đến tháng 4, dù độ ẩm có giảm nhưng vẫn duy trì ở mức khá.

Vai trò của độ ẩm không khí trong đời sống

Độ ẩm cân bằng trong việc duy trì sức khỏe con người. Không khí có độ ẩm phù hợp giúp đường hô hấp hoạt động trơn tru, giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.

Đối với cây trồng và vật nuôi, độ ẩm ổn định thúc đẩy quá trình sinh trưởng tự nhiên. Trong bảo quản đồ đạc, kiểm soát độ ẩm giúp ngăn chặn nấm mốc, bảo vệ nội thất gỗ và thiết bị điện tử khỏi hư hỏng.

Khi độ ẩm lên mức bão hòa, mọi vai trò tích cực đều bị đảo ngược. Quần áo phơi lâu khô, đồ gỗ bị phồng rộp, sàn nhà trơn trượt tiềm ẩn nguy cơ té ngã. Không gian sống trở nên bí bách, khó thông thoáng. Sức đề kháng của người già và trẻ nhỏ suy giảm nhanh chóng.

Độ ẩm không khí ở miền Bắc cao nhất khi nào

Thời điểm độ ẩm không khí tại khu vực miền Bắc Việt Nam đạt đỉnh cao nhất thường rơi vào mùa đông – xuân, trong các đợt nồm ẩm. Hiện tượng này xảy ra khi khối không khí lạnh suy yếu, dịch chuyển lệch về phía Đông, tạo điều kiện cho gió Đông Nam thổi từ Biển Đông mang theo hơi ẩm dồi dào vào đất liền.

Lượng ẩm này khiến chỉ số độ ẩm tăng vọt, có thể chạm mức 90% thậm chí 95%. Hà Nội cùng các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ là những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với tình trạng sàn nhà và tường nhà thường xuyên bị đọng nước.

Trẻ nhỏ và người cao tuổi là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, thường xuyên đối mặt với nguy cơ viêm mũi dị ứng, ho dai dẳng hoặc mất ngủ. Thời gian trong ngày có độ ẩm ngoài trời cao nhất là sáng sớm và tối muộn; việc mở cửa trong hai khung giờ này sẽ khiến hơi ẩm xâm nhập mạnh vào bên trong nhà. Nếu không có các biện pháp xử lý kịp thời, tình trạng nồm ẩm này có thể kéo dài liên tục trong nhiều tuần.

Biện pháp khắc phục độ ẩm cao hiệu quả

Để đối phó với tình trạng ẩm ướt, việc hạn chế mở cửa khi độ ẩm ngoài trời cao là biện pháp cơ bản. Cần lau chùi sàn nhà sạch sẽ, tránh để nước tồn đọng lâu ngày.

Việc kê đồ đạc cách tường từ 10cm đến 20cm cũng góp phần ngăn ngừa nấm mốc. Tuy nhiên, những cách làm thủ công này chỉ hỗ trợ phần nào.

Khi độ ẩm môi trường luôn ở mức cao, thiết bị kỹ thuật mới là giải pháp tối ưu. Máy hút ẩm giúp đưa độ ẩm về khoảng 40% đến 60%, tạo không gian khô thoáng nhờ cơ chế ngưng tụ hơi nước. Các sản phẩm nội địa Nhật thường vận hành ổn định trong điều kiện ẩm ướt nhờ cảm biến tích hợp, tự động duy trì độ ẩm lý tưởng.

Với phòng ngủ diện tích nhỏ, máy lọc không khí có chức năng hút ẩm là lựa chọn phù hợp. Ngược lại, chế độ hút ẩm của điều hòa chỉ nên dùng tạm thời vì tốn nhiều điện năng.

Theo khuyến nghị từ Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, cần theo dõi sát sao diễn biến thời tiết. Đầu tư vào thiết bị phù hợp chính là cách bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả gia đình.

Dự báo thời tiết và tác động của không khí lạnh

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, đợt không khí lạnh mạnh sẽ tăng cường vào khoảng ngày 13/12, khiến Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ chuyển rét cả ngày. Trong khi đó, nhiệt độ thấp nhất tại Hà Nội có thời điểm chạm mức 10°C. Sự xuất hiện của không khí lạnh kèm theo gió khô giúp đẩy độ ẩm xuống dưới 50%, qua đó chấm dứt hiện tượng nồm ẩm khi thời tiết chuyển sang rét đậm. Người dân nên chuẩn bị chăn ấm và theo dõi sát các biến động nhiệt độ.