Vùng Nguy Hiểm Trên Biển Trong Bản Tin Bão Là Gì? Cần Biết

Vùng nguy hiểm trên biển trong bản tin bão là khu vực biển được cơ quan khí tượng khoanh vùng cảnh báo có gió mạnh từ cấp 6 trở lên (vận tốc từ 39 km/h, giật từ cấp 8 trở lên) và sóng biển cao từ 2 mét trở lên do hoàn lưu bão hoặc áp thấp nhiệt đới gây ra, nơi mọi tàu thuyền và phương tiện thủy tuyệt đối không được đi vào và phải khẩn cấp sơ tán để tránh rủi ro đắm chìm.

Trong mỗi bản tin bão khẩn cấp phát sóng trên đài truyền hình hay hệ thống thông tin duyên hải, cụm từ “Vùng nguy hiểm trong 24 giờ tới được xác định từ vĩ tuyến… đến kinh tuyến…” luôn là thông tin được các thuyền trưởng, ngư dân và lực lượng cứu nạn đặc biệt chú ý. Đây không chỉ là một khái niệm khí tượng học đơn thuần, mà là ranh giới an toàn sinh tử có tính pháp lý bắt buộc đối với toàn bộ hoạt động hàng hải trên Biển Đông.

Quy chuẩn pháp lý và tiêu chí xác định vùng nguy hiểm trên biển

Theo quy định tại Quyết định số 18/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về dự báo, cảnh báo và truyền tin thiên tai, “Vùng nguy hiểm trên biển” trong các bản tin dự báo áp thấp nhiệt đới và bão được định nghĩa dựa trên các tiêu chí kỹ thuật chuẩn mực:

• Ngưỡng gió kích hoạt (Gió từ cấp 6 trở lên): Theo bảng phân loại thang sức gió Beaufort, gió cấp 6 có vận tốc từ 39 đến 49 km/h (giật cấp 8). Ở cấp gió này, sóng biển bắt đầu hình thành những con sóng lớn cao từ 2.0 đến 3.0 mét, có bọt trắng xóa và khả năng đánh chìm các loại tàu đánh cá vỏ gỗ cỡ nhỏ và vừa.
• Khung thời gian dự báo: Vùng nguy hiểm được xác định cụ thể cho khoảng thời gian 24 giờ tới và được xem xét điều chỉnh liên tục sau mỗi 3 đến 6 giờ theo diễn biến thực tế của bão.
• Căn cứ xác định tọa độ: Cơ quan khí tượng căn cứ vào 3 yếu tố: vị trí tâm bão, bán kính gió mạnh cấp 6 xung quanh tâm bão, và sai số dự báo quỹ đạo di chuyển của bão trong 24 giờ tiếp theo (được mở rộng thêm một biên độ an toàn nhất định).

Cách đọc tọa độ vùng nguy hiểm trong bản tin bão

Trong các bản tin của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, vùng nguy hiểm thường được thông báo dưới dạng một hình thang hoặc hình chữ nhật trên hải đồ:

“Trong 24 giờ tới, vùng nguy hiểm trên Biển Đông được xác định: Phía Bắc vĩ tuyến 15,0 độ Vĩ Bắc; phía Đông kinh tuyến 112,0 độ Kinh Đông. Toàn bộ tàu thuyền hoạt động trong vùng nguy hiểm đều có nguy cơ cao chịu tác động của lốc xoáy, gió mạnh và sóng lớn.”

Để định vị vùng này trên thực tế, thuyền trưởng sẽ đối chiếu tọa độ kinh độ và vĩ độ hiện tại của tàu mình với đường ranh giới được công bố:

1. Đường giới hạn vĩ độ (Vĩ tuyến Bắc): Đánh dấu ranh giới bão theo trục Bắc – Nam. Ví dụ “phía Bắc vĩ tuyến 15,0°B” nghĩa là mọi khu vực từ vĩ độ 15.0°B trở lên hướng về phía Bắc đều nằm trong vùng báo động.
2. Đường giới hạn kinh độ (Kinh tuyến Đông): Đánh dấu ranh giới bão theo trục Đông – Tây. Ví dụ “phía Đông kinh tuyến 112,0°Đ” nghĩa là toàn bộ vùng biển từ kinh độ 112.0°Đ hướng về phía Đông đều có gió cấp 6 trở lên.

Bảng phân cấp độ nguy hiểm đối với tàu thuyền trên biển

Tùy theo cấp gió bão thực tế, mức độ rủi ro đối với các phương tiện vận tải biển và tàu đánh cá có sự khác biệt rõ rệt:

Phân biệt “Vùng nguy hiểm” và “Vùng ảnh hưởng” của bão

Nhiều người đi biển thường nhầm lẫn giữa hai khái niệm này, dẫn đến tâm lý chủ quan khi tàu đang nằm ngoài vùng nguy hiểm:

1. Vùng nguy hiểm (Gió nền cấp 6+)

Là khu vực được rào chắn pháp lý, nơi sức gió duy trì liên tục từ cấp 6 trở lên và có khả năng tăng cấp rất nhanh khi bão tiến lại gần. Vùng này chỉ chiếm một phạm vi nhất định quanh tâm bão và dọc theo quỹ đạo dự kiến của bão.

2. Vùng ảnh hưởng của hoàn lưu bão (Vùng dông lốc ngoại vi)

Khu vực ảnh hưởng có thể rộng lớn hơn vùng nguy hiểm gấp 3 đến 5 lần. Ở khu vực này, gió nền có thể chỉ ở mức cấp 4 hoặc cấp 5, nhưng các dải mây hoàn lưu xa của bão vẫn có thể tạo ra các ổ mây đối lưu khổng lồ, gây mưa xối xả, dông sét và lốc xoáy giật cục bộ lên cấp 8 – cấp 9 bất ngờ. Do đó, ngay cả khi nằm ngoài vùng nguy hiểm, thuyền trưởng vẫn phải cảnh giác cao độ.

Quy tắc hàng hải thoát bão: Nửa vòng nguy hiểm và nửa vòng có thể điều động

Trong ngành hàng hải quốc tế, bão ở Bắc Bán Cầu (bao gồm Biển Đông) xoáy ngược chiều kim đồng hồ. Dựa vào hướng di chuyển của bão, một cơn bão được chia làm 2 nửa với mức độ rủi ro rất khác nhau:

• Nửa vòng nguy hiểm (Dangerous Semi-circle – Nửa bên phải đường bão đi): Ở nửa này, hướng gió bão xoay cùng chiều với hướng bão tiến tới, khiến tốc độ gió thực tế tăng lên gấp bội. Nguy hiểm hơn, gió và dòng chảy ở nửa bên phải có xu hướng cuốn tàu thuyền thẳng vào tâm bão. Tàu thuyền ở khu vực này phải giữ hướng gió thổi từ mạn mũi bên phải để chạy ra xa tâm bão càng nhanh càng tốt.
• Nửa vòng có thể điều động (Navigable Semi-circle – Nửa bên trái đường bão đi): Ở nửa này, hướng gió ngược chiều với hướng bão tiến tới nên gió tương đối giảm bớt. Gió và sóng có xu hướng đẩy tàu thuyền dạt ra phía sau đuôi bão. Thuyền trưởng nên để gió thổi vào mạn đuôi bên phải để thoát ra ngoài rìa bão.

Khi gặp bão, thuyền trưởng cần đặc biệt chú ý quan sát chiều cao sóng biển cấp mấy thì nguy hiểm để điều chỉnh góc tàu đón sóng phù hợp, tuyệt đối không chạy xuôi theo chiều sóng lớn vì tàu rất dễ bị sóng ụp từ đuôi gây ngập máy và chìm úp.

Hành động khẩn cấp cho ngư dân khi nhận tin vùng nguy hiểm

1. Kiểm tra tọa độ và mở đài trực canh liên tục: Ngay khi nghe thông báo bản tin bão, thuyền trưởng phải xác định vị trí tàu trên hải đồ GPS. Bật máy liên lạc vô tuyến Icom trên tần số trực canh 7906 kHz hoặc 8291 kHz để giữ kết nối với Đài Thông tin Duyên hải Việt Nam.
2. Chạy vuông góc với đường đi của bão: Nếu xác định tàu đang nằm trong hoặc sát mép vùng nguy hiểm, phải lập tức tăng tốc chạy theo hướng vuông góc rời xa tâm bão. Không vì tiếc mẻ lưới mà chần chừ thời gian vàng thoát hiểm.
3. Tìm nơi tránh trú gần nhất: Nếu không đủ nhiên liệu hoặc tốc độ tàu quá chậm để thoát ra ngoài, phải khẩn cấp liên lạc với lực lượng Bộ đội Biên phòng để được hướng dẫn vào các đảo, âu thuyền kiên cố gần nhất (như đảo Bạch Long Vĩ, Cô Tô, Hòn Ngư, Phú Quý, Côn Đảo…).
4. Chằng buộc tàu và sơ tán người lên bờ: Khi đã vào nơi neo đậu, phải chằng néo tàu thành cụm zíc-zắc chống va đập, hạ thấp cột buồm và toàn bộ thuyền viên bắt buộc phải lên bờ an toàn, không được ở lại trên tàu khi bão đổ bộ.

Câu hỏi thường gặp về vùng nguy hiểm trong bản tin bão (FAQ)