Nhiệt độ giảm sâu, đàn vật nuôi mất dần sức đề kháng, tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus hoành hành. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cảnh báo đợt rét đậm, rét hại sẽ kéo dài. Chúng tôi tổng hợp các biện pháp che chắn, bổ sung dinh dưỡng và tiêm phòng từ cơ quan chuyên môn để người chăn nuôi áp dụng ngay.

Cải thiện chuồng trại và trang thiết bị chăn nuôi

Để bảo vệ vật nuôi khỏi tác động của gió lùa và nền ẩm – hai yếu tố chính khiến thân nhiệt giảm nhanh, bà con cần chủ động gia cố chuồng trại bằng cách che chắn kỹ lưỡng bốn phía với bạt, phên nứa hoặc bao tải. Lớp chất độn nền gồm rơm khô, trấu hoặc lá chuối phải được trải dày từ 10 đến 15 cm nhằm cách nhiệt hiệu quả. Việc thay thế chất độn nên được thực hiện thường xuyên; hạn chế tối đa việc dội nước trực tiếp lên chuồng, nhất là ở khu vực nuôi lợn con theo mẹ.

Trong trường hợp cần dọn dẹp, có thể sử dụng tro bếp hoặc vôi bột để hút ẩm. Về hệ thống sưởi ấm, ưu tiên lắp đặt bóng điện hoặc chụp sưởi thay cho các phương pháp đốt lửa trại hở.

Nếu vẫn duy trì đốt trấu hoặc củi, bắt buộc phải lắp đặt ống dẫn khói thoát ra ngoài trời để tránh tình trạng khói lưu cữu gây ngạt và kích ứng đường hô hấp. Cần điều chỉnh mật độ nuôi hợp lý, tránh nhốt dày đặc làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, đảm bảo không gian vừa thông thoáng vừa chắn gió.

Chăm sóc nuôi dưỡng mùa đông giá rét

Thức ăn quyết định khả năng chống chịu. Khi nhiệt độ xuống dưới 12 độ C, vật nuôi cần thêm năng lượng để giữ ấm. Lượng thức ăn thô xanh chiếm khoảng 9–11% trọng lượng cơ thể.

Với trâu, bò, người chăn nuôi nên bổ sung 0,5–1 kg cám gạo hoặc bột ngô mỗi ngày. Không cho ăn đột ngột. Hãy trộn dần thức ăn tinh vào khẩu phần cũ trong vòng 5–7 ngày để hệ tiêu hóa thích nghi. Dự trữ thức ăn ủ chua từ thân cây ngô, cỏ voi.

Định mức cho ăn loại này khoảng 7–10 kg/con/ngày. Gia cầm cần nước ấm. Pha thêm vitamin tổng hợp hoặc điện giải vào nước uống. Lợn con theo mẹ bắt buộc phải có chuồng úm riêng. Đèn sưởi hoạt động 24/24. Gà con dưới 35 ngày tuổi tuyệt đối không thả vườn.

Chỉ thả khi nhiệt độ trên 15 độ C. Khung giờ lý tưởng là từ 9h đến 16h. Gia súc trưởng thành cũng chỉ nên ra ngoài từ 8h đến 16h. Tránh chăn thả khi trời mưa. Bỏ đói là kẻ thù số một mùa đông.

Tăng cường sức khỏe vật nuôi khi thời tiết giá rét

Theo dõi tình trạng vật nuôi hàng ngày là việc làm cần thiết để phát hiện sớm các bất thường. Vào những ngày lạnh ẩm, nếu gà tập trung thành cụm ở một góc, đó là biểu hiện chúng đang bị mất nhiệt; ngược lại, khi đủ ấm, chúng sẽ phân tán đều và tích cực tìm mồi.

Đối với trâu bò, hiện tượng co rút, run rẩy hoặc giảm khẩu phần ăn đột ngột cũng là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Sụt cân nhanh chóng trong vài ngày phản ánh việc nguồn năng lượng cơ thể đang bị cạn kiệt, đòi hỏi chủ chăn phải kịp thời điều chỉnh nhiệt độ chuồng trại. Việc này cần dựa trên số liệu đo lường cụ thể từ nhiệt kế thay vì cảm nhận chủ quan.

Đặc biệt với gà con, hệ thống đèn sưởi cần được duy trì hoạt động liên tục và kiểm tra định kỳ để thay thế ngay các bóng mờ hoặc hỏng. Công tác vệ sinh máng ăn, máng uống phải được thực hiện mỗi ngày để loại bỏ cặn thức ăn thừa, khử trùng khu vực xung quanh chuồng từ 1 đến 2 lần mỗi tuần với nồng độ thuốc sát trùng phù hợp.

Chất thải cần được dọn dẹp ngay lập tức, tuyệt đối không để tồn đọng thức ăn mốc vì nấm mốc sinh ra độc tố gây ngộ độc cấp tính. Áp dụng đúng các biện pháp xử lý này sẽ giúp duy trì sự ổn định về sức khỏe cho đàn vật nuôi.

Phòng bệnh cho vật nuôi trong mùa rét

Rét đậm làm suy giảm miễn dịch. Vi khuẩn và virus nhân cơ hội bùng phát. Lở mồm long móng, dịch tả lợn, cúm gia cầm và tụ huyết trùng là những bệnh thường gặp. Tiêm phòng đầy đủ là biện pháp tốt nhất.

Cơ quan thú y khuyến cáo tiêm vaccine lở mồm long móng, tụ huyết trùng cho trâu, bò. Lợn cần tiêm phòng dịch tả, phó thương hàn, tai xanh. Gia cầm bắt buộc phải có vaccine cúm H5N1, H9N2 và Newcastle. Lịch tiêm phải tuân thủ nghiêm ngặt. Không tự ý tiêm chủng khi vật nuôi đang ốm yếu.

Cách ly vật nuôi mới nhập về ít nhất 14 ngày trước khi hòa đàn. Mua giống từ cơ sở an toàn dịch bệnh. Hạn chế khách thăm quan. Người vào trại phải thay quần áo, giày dép riêng. Phương tiện vận chuyển cần rửa sạch và phun thuốc sát trùng trước khi vào khu chăn nuôi.

Thực hiện chăn nuôi an toàn sinh học. Vệ sinh sạch sẽ giúp loại bỏ hơn 80% mầm bệnh. Khử trùng chỉ phát huy tác dụng khi nền trại đã sạch. Kết hợp cả hai bước mới chặn đứng dịch bệnh.

Lưu ý cho vùng núi phía bắc thời gian tới

Tại các tỉnh miền núi phía Bắc, bà con nông dân cần đặc biệt lưu ý khi nhiệt độ giảm sâu. Ở những nơi có độ cao trên 1.000 mét, sương muối dễ hình thành khi nhiệt độ không khí chạm mức 4 độ C, trong khi băng giá có thể xuất hiện ở ngưỡng 0 độ C.

Để bảo vệ cây trồng, người dân nên che phủ bằng màng nilon trắng, mỏng và dai. Kỹ thuật dựng khung tre vót với chiều cao 0,4–0,7 mét, bề rộng 1,2 mét, đặt cách mặt luống 0,4–0,7 mét là biện pháp hiệu quả.

Cần kéo kín nilon hai đầu và chèn chặt mép bằng bùn để giữ nhiệt độ bên trong. Nên thu hoạch sớm các loại rau màu.

Đối với vật nuôi, tuyệt đối không chăn thả rông ở vùng núi cao mà phải đưa đàn xuống khu vực thấp hơn, nhốt kín trong chuồng. Bà con cũng cần ủ chua thức ăn xanh và dự trữ sẵn rơm rạ. Phòng Nông nghiệp các huyện đã ban hành phương án ứng phó cụ thể, yêu cầu người dân tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn kỹ thuật để bảo vệ tài sản và duy trì sinh kế.