El Nino sẽ tác động mạnh mẽ đến khí hậu Việt Nam trong giai đoạn 2026-2027, với cường độ tương đương sự kiện năm 2015-2016. Hiện tượng này dự kiến hình thành vào tháng 6/2026 với xác suất đạt 60-65%, kéo dài đến đầu 2027. Hậu quả trực tiếp là nền nhiệt tăng 1, 2 độ C, lượng mưa giảm 25-50% tại các khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, dẫn đến nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn nghiêm trọng, cùng với khả năng xuất hiện 6 cơn bão mạnh.

El nino va la nina la gi va co che hoat dong

Dao động Nam El Nino (ENSO) bao gồm hai pha đối lập là Nino và Nina, diễn ra ở vùng xích đạo Thái Bình Dương. Đây không phải hiện tượng bão mà là sự thay đổi theo chu kỳ của nhiệt độ đại dương và khí quyển, tác động đến hoàn lưu khí quyển toàn cầu.

Cơ chế hoạt động của chúng phụ thuộc vào gió tín phong. Khi gió tín phong suy yếu, pha Nino xuất hiện, khiến nước biển ấm bất thường tập trung ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương.

Ngược lại, pha Nina hình thành khi gió tín phong mạnh lên, đẩy nước ấm về phía tây và làm nước lạnh ở tầng sâu trồi lên ở phía đông. Mỗi chu kỳ ENSO thường kéo dài từ 9 đến 12 tháng và lặp lại sau khoảng 2 đến 7 năm. Sự luân phiên giữa các pha nóng, lạnh và trạng thái trung tính tạo ra các hình thái thời tiết khác nhau, trong đó Nino thường gắn liền với khô hạn và nhiệt độ cao.

Tac dong cua el nino len thoi tiet viet nam

Dưới tác động của El Nino, thời tiết Việt Nam những tháng tới dự kiến có nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1,5 độ C. Riêng tháng 10 đến 12/2026, nhiệt độ có thể cao hơn từ 1 đến 2 độ C. Miền Bắc và miền Trung sẽ ghi nhận nhiều đợt nắng nóng hơn, có khả năng vượt kỷ lục lịch sử.

Về lượng mưa, El Nino gây thiếu hụt phổ biến từ 25% đến 50% trên diện rộng. Các khu vực nguy cơ cao gồm duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên miền Trung và Nam Bộ. Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và sản xuất, đẩy mạnh xâm nhập mặn tại vùng đồng bằng sông Cửu Long.

Mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới thường ít hơn, nhưng quỹ đạo bão có xu hướng dịch chuyển về phía Nam. Các cơn bão xuất hiện trong giai đoạn này có thể mạnh lên bất thường, đe dọa trực tiếp đến các tỉnh thành phía Nam.

Dù lượng mưa xu thế giảm, vẫn có nguy cơ xuất hiện các kỷ lục về lượng mưa lớn nhất trong 24 giờ, gây lũ quét và sạt lở đất, đặc biệt tại miền Trung.

Theo TS Trương Bá Kiên, rủi ro lớn nhất đến từ sự kết hợp của nhiều hiện tượng cực đoan. Đối với Bắc Bộ và đô thị lớn là nắng nóng, mưa dông cực đoan và ngập úng. Miền Trung đối mặt với tổ hợp nắng nóng, khô hạn, bão mạnh và mưa lớn. Tây Nguyên, Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long chịu áp lực thiếu hụt mưa, hạn hán và xâm nhập mặn.

Nguy co xuat hien sieu el nino va du bao

Dữ liệu hiện tại cho thấy nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực Nino 3.4 đang cao hơn mức trung bình nhiều năm khoảng 1,3 độ C, với sai số chuẩn ban đầu ghi nhận ở mức 0,5 độ C vào tháng 5 năm 2026 và tăng lên 0,7 độ C vào đầu tháng 6. Theo các mô hình dự báo, hiện tượng El Nino sẽ tiếp tục gia tăng cường độ, với khả năng đạt đỉnh điểm là siêu El Nino vào khoảng tháng 10 đến 12 năm 2026, khi xác suất đạt mức này lên tới 81%.

Trong trường hợp kịch bản siêu El Nino diễn ra, giai đoạn từ tháng 11 năm 2026 đến tháng 1 năm 2027 sẽ chứng kiến nhiệt độ trung bình phổ biến cao hơn 1,5 đến 2 độ C, trong khi khu vực Tây Nguyên có thể chịu mức tăng cao hơn từ 2 đến 2,5 độ C. Sự phân bố lượng mưa sẽ trở nên bất thường: các tỉnh từ Quảng Trị đến Đà Nẵng dự kiến giảm 10% đến 25%, khu vực Quảng Ngãi đến Lâm Đồng cùng Nam Bộ giảm 25% đến 50%.

Ngược lại, miền Bắc và dải đất từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có nơi lượng mưa tăng cao hơn 10% đến 30%. Dù không khí lạnh suy yếu, tháng 1 năm 2027 vẫn tiềm ẩn nguy cơ rét đậm, đặc biệt vùng núi Bắc Bộ cần đề phòng băng giá.

So sanh tac dong cua la nina

Trái ngược với El Niño, hiện tượng La Niña là pha lạnh của dao động ENSO, đặc trưng bởi nhiệt độ bề mặt biển giảm và lượng mưa tăng lên, nhất là ở khu vực Tây Nguyên cùng Trung Bộ. Trong giai đoạn này, Biển Đông thường xuyên xuất hiện nhiều bão và áp thấp nhiệt đới với cường độ mạnh, trực tiếp tấn công miền Trung, kéo theo những trận mưa cực lớn và tình trạng lũ lụt ở mức kỷ lục. Gió mùa đông bắc cũng tăng cường hoạt động, khiến mùa đông tại miền Bắc trở nên lạnh giá và kéo dài hơn.

Thực tế lịch sử cho thấy tác động nghiêm trọng của La Niña. Điển hình là đợt rét đậm, rét hại kéo dài 38 ngày vào tháng 1 năm 2008, đã khiến 110.000 vật nuôi và 180.000 hécta lúa chết. Tổng thiệt hại kinh tế do thiên tai trong giai đoạn 2020–2022 được ước tính lên tới 39.960 tỷ đồng vào năm 2020 và 19.500 tỷ đồng vào năm 2022.

Khác với El Niño gây hạn hán, La Niña làm gia tăng nguy cơ ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất. Việc giám sát chu kỳ ENSO giúp dự báo chính xác sự chuyển pha từ nóng sang lạnh, là cơ sở để xây dựng các kịch bản ứng phó hiệu quả.

Chien luoc ung pho

Để đối phó hiệu quả với hai hiện tượng El Nino và La Nina, sự chung sức giữa các cơ quan quản lý và cộng đồng là cần thiết. Trong đó, việc cung cấp thông tin dự báo chính xác về cường độ và diễn biến thời tiết từ ngành khí tượng tạo nền tảng. Ngành nông nghiệp linh hoạt thay đổi lịch thời vụ, ưu tiên trồng các loại cây chịu hạn khi El Nino hoành hành, bên cạnh đó chuẩn bị hệ thống tiêu thoát nước kịp thời khi La Nina ập đến.

Các địa phương phải rà soát kỹ lưỡng kế hoạch phòng chống thiên tai, tiến hành gia cố đê điều, hồ chứa và luôn sẵn sàng sơ tán người dân tại những khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Người dân cũng cần chủ động tiết kiệm nước trong mùa hạn, củng cố nhà cửa và dự trữ lương thực, nhu yếu phẩm để đối mặt với bão lũ. Hiểu rõ các dự báo khí hậu sẽ giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại về tài sản và bảo vệ tính mạng con người.