Hà Nội thường xuyên đối mặt với nguy cơ ngập lụt nghiêm trọng do ảnh hưởng của hoàn lưu bão và mưa lớn diện rộng, gây tê liệt giao thông và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt người dân. Chỉ tính riêng đợt mưa sau bão Matmo, lượng nước đổ xuống Thủ đô đạt mức kỷ lục, khiến hơn 120 khu vực chìm trong biển nước, hàng chục tuyến huyết mạch tê liệt hoàn toàn. Tình trạng này không phải hiện tượng ngẫu nhiên.

Hệ thống thoát nước đô thị vốn quá tải, cộng với địa hình trũng thấp và tần suất hoàn lưu bão tăng dần, đã biến mỗi cơn mưa lớn thành thảm họa ngập úng kéo dài hàng giờ. Người dân sống tại các khu vực nội thành và ven đô đều nhận thức rõ rủi ro này. Việc chuẩn bị phương án di chuyển, kê cao đồ đạc và theo dõi sát sao cảnh báo thời tiết trở thành thói quen bắt buộc mỗi khi mùa mưa bão về.

Bão Matmo và hoàn lưu gây mưa lớn kỷ lục tại Hà Nội

Hoàn lưu bão Matmo đánh dấu một đợt mưa lớn chưa từng có trên địa bàn Hà Nội. Từ 0h10 đêm 7 tháng 10, mưa bắt đầu rơi diện rộng với cường độ gia tăng nhanh chóng.

Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội xác nhận, lượng mưa phổ biến dao động trong khoảng 90–150mm. Những khu vực trũng thấp hứng chịu cảnh tượng đáng báo động.

Cục bộ cao nhất ghi nhận tại Ô Chợ Dừa đạt 223,9mm. Các điểm khác như Hải Bối cũng vượt mốc 204,9mm. Đại Mỗ và Phú Lương lần lượt ghi nhận 170,5mm và 163mm. Mưa không chỉ dừng lại ở con số. Cường độ rơi liên tục khiến hệ thống cống rãnh quá tải ngay trong giờ đầu tiên.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cảnh báo, hội tụ gió trên cao kết hợp với hoàn lưu bão tiếp tục duy trì mưa giông cho đến trưa ngày 7 tháng 10. Từ chiều, lượng mưa mới bắt đầu giảm dần. Các quận trung tâm như Ba Đình, Tây Hồ, Hoàn Kiếm và Thanh Xuân đều nằm trong vùng ảnh hưởng trực tiếp.

Nước dâng nhanh không cho phép người dân có thời gian phản ứng. Nhiều tuyến đường nội đô chuyển trạng thái tê liệt chỉ sau 30 phút mưa rơi. Việc di chuyển trở nên khó khăn. Xe cộ buộc phải dừng hoạt động. Người đi bộ tìm cách né tránh các điểm nước chảy xiết.

Thực trạng ngập lụt: 122 điểm và 30 tuyến đường tê liệt

Số liệu thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội tính đến 10h sáng ngày 7 tháng 10 ghi nhận 122 điểm ngập trên toàn địa bàn. Con số này phản ánh mức độ lan rộng của tình trạng úng lụt. Trong đó, 29 điểm ngập nặng đến mức không thể lưu thông. 93 điểm còn lại vẫn cho phép xe cộ di chuyển chậm. Tình trạng này kéo dài hàng giờ đồng hồ. Nước dâng tràn vào nhà dân, trường học và khu vực kinh doanh.

Phố Phan Văn Trường đoạn qua chợ Nhà Xanh (quận Cầu Giấy) trở thành một trong những điểm ngập nghiêm trọng nhất. Mực nước dâng cao hơn một mét. Hầu hết các cửa hàng buộc phải đóng cửa. Tiểu thương di chuyển đồ đạc lên cao. Một số vẫn bị ướt, phải chờ nước rút để phơi khô. Thiệt hại kinh tế không nhỏ. Ước tính của một tiểu thương tại chợ Nhà Xanh lên tới 50 triệu đồng. Nhóm tiểu thương thậm chí phải dùng bạt làm thuyền để vận chuyển hàng hóa.

Khu vực trước bến xe Mỹ Đình cũng tái diễn cảnh tượng ngập úng. Giao thông khu vực vành đai 3 ùn tắc nặng. Nút giao Mai Dịch tê liệt trong nhiều giờ. Phố Cổ Nhuế và các tuyến phố lân cận chìm trong nước. Người dân dắt bộ xe máy. Ô tô leo lề đường tìm vị trí cao. Hầm chung cư và tầng hầm thương mại cũng không tránh khỏi tình trạng nước tràn vào. An toàn của cư dân và người lao động bị đe dọa nghiêm trọng.

Tác động đến giáo dục và sinh hoạt đầu tuần

Giáo dục và sinh hoạt đầu tuần chịu ảnh hưởng nặng nề. Tại Hà Nội, nhiều trường chuyển sang dạy trực tuyến sau khi phụ huynh nhận thông báo từ 5h30 sáng. Nhà trường chủ động quyết định hình thức tổ chức dạy học dựa trên diễn biến thời tiết thực tế.

Tại trường Mầm non Trung Hòa, nước ngập sâu đến gần đầu gối học sinh và giáo viên. Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Trần Thế Cương cùng đoàn công tác xắn quần lội nước vào trường kiểm tra. Ông Cương yêu cầu các trường linh hoạt phương án dạy học. An toàn cho học sinh và giáo viên là ưu tiên. Nhiều trường khác như THPT Phan Huy Chú cũng nhận được chỉ đạo tương tự. Lãnh đạo sở gửi lời chào đến học sinh học online khi kiểm tra hiện trường.

Người đi làm gặp khó khăn trong việc di chuyển. Nhiều hộ gia đình phải kê cao đồ đạc.

Hầm nhà ở đường Trần Quốc Vượng (quận Cầu Giấy) tràn nước dù nền nhà đã được xây cao hơn mặt đường. Sinh viên Nguyễn Mạnh (20 tuổi, Học viện Bưu chính Viễn thông) chia sẻ nước bắt đầu ngập vào phòng từ 7h30 sáng.

Năm nay nước đã tràn vào phòng ba lần. Lần nặng nhất xảy ra trong trận bão Buloi. Do có kinh nghiệm, anh đã kê hết đồ đạc lên giường. Dự định trưa nay sẽ nấu mì tôm ăn tạm.

Từ sáng đến trưa, nước mới rút được khoảng 5 cm. Chắc phải đến chiều mới rút hết. Sinh hoạt và học tập bị gián đoạn kéo dài.

Biện pháp ứng phó: Vận hành tối đa công suất bơm

Để chủ động tiêu thoát nước, tránh tình trạng ngập úng kéo dài gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, ông Nguyễn Mạnh Quyền, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội, đã yêu cầu các đơn vị liên quan vận hành tối đa công suất bơm. Lãnh đạo thành phố cũng trực tiếp kiểm tra thực địa tại trạm bơm Cầu Ngà, phường Xuân Phương và khu vực Tây Mỗ trước tình trạng ngập úng nghiêm trọng.

Trong khi đó, Trạm bơm Cổ Nhuế đang hoạt động quá tải, nên dòng chảy được chuyển hướng về sông Tô Lịch qua cửa điều tiết Nghĩa Đô nhằm giảm áp lực cho khu vực trung tâm. Sở Xây dựng Hà Nội cũng đã chủ động đấu nối một số tuyến cống thoát nước trước khi bão đổ bộ, giúp phân lưu dòng chảy từ lưu vực sông Nhuệ. Công ty Thoát nước Hà Nội phối hợp với lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, đẩy nhanh nước ra các sông chính.

Tại các điểm ngập sâu, cảnh sát giao thông ứng trực hướng dẫn người dân lựa chọn lộ trình an toàn, trong khi người dân cũng hỗ trợ nhau di chuyển. Sự phối hợp đồng bộ giữa các sở ngành góp phần giảm thiểu thiệt hại, dù tình trạng úng cục bộ vẫn khó khắc phục ngay và hệ thống thoát nước đô thị cần được nâng cấp đồng bộ trong dài hạn.

Cảnh báo nguy cơ lũ trên sông và mưa tiếp diễn

Công điện số 02 do Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Hà Nội phát đi vào ngày 5 tháng 7 năm 2026, yêu cầu các địa phương và đơn vị liên quan phải khẩn trương thực hiện các biện pháp ứng phó nhằm bảo vệ tuyệt đối tính mạng, tài sản của nhân dân, hạn chế tối đa thiệt hại do thiên tai.

Theo thông tin từ Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Bộ, tâm bão số 1 hiện nằm ở tọa độ 21,9 độ vĩ Bắc, 108,0 độ kinh Đông, với sức gió mạnh nhất đạt cấp 8, giật cấp 10. Bão đang di chuyển theo hướng Bắc Đông Bắc với tốc độ 5–10km/giờ. Dù bão đã suy yếu, nhưng hoàn lưu sau bão vẫn gây mưa lớn, khiến khả năng xuất hiện lũ trên địa bàn thành phố trong những ngày tới là rất cao.

Đến chiều ngày 5 tháng 7, Hà Nội ghi nhận mưa vừa và mưa to. Lượng mưa phổ biến ở khu vực phía Bắc thành phố dao động trong khoảng 50–80mm, có nơi vượt quá 120mm; trong khi đó, khu vực trung tâm, phía Tây và phía Nam có lượng mưa phổ biến từ 40–70mm, có nơi trên 100mm.

Trong cơn dông, nguy cơ xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh là hiện hữu. Mưa lớn kéo theo tình trạng giảm tầm nhìn, đường trơn trượt, gây mất an toàn giao thông, gây quá tải cho hệ thống thoát nước đô thị. Hậu quả là nước ngập úng tại các khu dân cư, công trình giao thông đang thi công và những khu vực thấp trũng, kèm theo nguy cơ đổ cây, hư hỏng nhà cửa và công trình hạ tầng.

Từ ngày 5 đến ngày 7 tháng 7, các sông trên địa bàn Hà Nội dự kiến sẽ xuất hiện một đợt lũ với biên độ lũ từ 1–2m. Đỉnh lũ trên các sông Đà, Hồng và Đuống được dự báo ở mức dưới Báo động I. Các sông Đáy, Bùi, Tích, Cà Lồ và Cầu cũng sẽ xuất hiện lũ với mực nước dưới mức Báo động I. Nước dâng cao gây ngập vùng trũng ven sông, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của các tuyến đê xung yếu, cầu cống và hệ thống giao thông ven sông.

Khu vực cảnh báo giông lốc và mưa lớn kéo dài

Cảnh báo giông lốc và mưa lớn được đưa ra với mức cường độ lên đến 40mm. Khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp trải dài từ Đông Anh, Vĩnh Thanh, Phú Thượng, Đông Ngạc, Thượng Cát, Xuân Đỉnh, Tây Hồ, Hồng Hà, Bồ Đề, Ba Đình, Ngọc Hà, Giảng Võ, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu Quốc Tử Giám, Đống Đa, Láng, Cửa Nam, Long Biên, Hai Bà Trưng, Kim Liên, Bạch Mai, Vĩnh Tuy, Vĩnh Hưng, Tương Mai, Phương Liệt, Khương Đình, Thanh Liệt, Định Công, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Lĩnh Nam, Yên Sở, Hoàng Liệt, Đại Thanh, Thanh Trì.

Dữ liệu từ vệ tinh, rađa thời tiết cùng số liệu định vị sét xác nhận vùng đối lưu vẫn tồn tại và tiếp tục phát triển mạnh.

Từ thời điểm hiện tại đến 4 giờ, các địa danh trên cùng khu vực lân cận nội thành Hà Nội sẽ tiếp tục xuất hiện mưa rào và giông. Nhiều điểm tại trung tâm thành phố dự kiến ghi nhận lượng mưa lớn. Hiện tượng này tiềm ẩn nguy cơ gây ngập úng tại các khu vực trũng thấp.

Trong cơn mưa giông, khả năng cao xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh. Người dân nên hạn chế di chuyển không cần thiết và tránh xa các khu vực có cây cối lớn. Cần chủ động kê cao đồ đạc, kiểm tra hệ thống điện nước trong nhà.

Luôn theo dõi sát sao các cảnh báo thời tiết. Sẵn sàng sơ tán nếu mực nước dâng nhanh. Tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của cơ quan chức năng để đảm bảo an toàn tuyệt đối.