Lũ lụt rút đi để lại bùn đất và vi khuẩn nguy hiểm. Sau khi ngắt điện và dọn nước, bạn cần pha dung dịch Clo theo tỷ lệ chuẩn để lau rửa mọi bề mặt, đảm bảo ngôi nhà sạch khuẩn và an toàn cho sức khỏe gia đình.

Cách vệ sinh nhà cửa sau khi bão lũ

Sau khi nước rút, bà Nguyễn Thị Thu tại Nội khuyên không nên vội vàng dọn dẹp ngay. Chị chờ khoảng nửa ngày để bùn lắng xuống và nền nhà khô ráo, việc này giúp giảm thiểu rủi ro tai nạn và tiết kiệm sức lực hơn so với việc lau chùi khi đất còn ướt.

Trước khi vào nhà, cần ngắt toàn bộ hệ thống điện để đảm bảo an toàn. Với các thiết bị điện tử hoặc dây dẫn bị ngập nước, tuyệt đối không cắm điện trở lại; hãy mang đi phơi khô hoàn toàn hoặc nhờ thợ chuyên môn kiểm tra kỹ lưỡng. Đối với đồ điện tử bị ngâm nước hoàn toàn, linh kiện đã hỏng và nên loại bỏ để tránh chập cháy.

Di chuyển đồ đạc sang một góc hoặc đưa ra sân nếu có thể để tạo không gian trống. Dùng máy bơm hoặc xô chậu múc nước đọng, mở hết cửa sổ và cửa ra vào cùng quạt gió để thoát nước nhanh. Sau đó, dùng xẻng, chổi cứng hoặc cây gạt nước quét sạch bùn đất trên sàn, tường và các góc phòng. Nếu có vòi nước áp lực cao thì xịt rửa để đẩy nhanh quá trình loại bỏ cặn bẩn.

Khi đã sạch bùn, tiến hành cọ rửa bằng dung dịch khử trùng. Tỷ lệ pha chuẩn là 500 gram bột tẩy trong 30 đến 40 lít nước. Cũng có thể dùng bột giặt kết hợp với thuốc tẩy quần áo trong 25 lít nước. Quét đều dung dịch này lên nền nhà, tường, bậc cầu thang, đặc biệt chú ý đến chân cửa, góc tường, khu vực bếp và nhà vệ sinh. Cọ đi cọ lại từ 2 đến 3 lần để đảm bảo vi khuẩn bị loại bỏ hoàn toàn.

Với đồ gỗ tự nhiên, dùng nước tẩy rửa chuyên dụng hoặc xà phòng cọ rửa kỹ bề mặt rồi phơi dưới ánh nắng mặt trời để gỗ khô cứng và tiêu diệt ẩm mốc. Đối với vết nứt nhỏ, có thể trộn tro vải bông cũ với dầu trẩu thành hồ đặc bôi vào khe nứt rồi phơi khô. Hoặc xé nhỏ giấy báo, trộn phèn chua, đun sánh lại rồi nhét vào khe hở khi nguội. Cách này không khôi phục gỗ như mới nhưng có thể che lấp khuyết điểm.

Đồ vải như quần áo, chăn màn nên được ngâm trong nước chanh, baking soda hoặc dung dịch tẩy nhẹ kết hợp với nước nóng để tăng hiệu quả khử khuẩn, sau đó giặt lại với bột giặt, xả sạch và phơi khô. Đối với nệm và sofa, nếu bị ngấm nước lâu ngày, nên loại bỏ vì nấm mốc tích tụ sâu bên trong gây hại cho hô hấp.

Trường hợp chỉ bị ẩm nhẹ, hãy liên hệ đơn vị vệ sinh công nghiệp sử dụng máy giặt sấy chuyên dụng. Giấy tờ bị ướt cần nhẹ nhàng phân tách từng trang, đặt nơi có gió tự nhiên tránh nắng trực tiếp để giảm nhăn và hạn chế mốc.

Nếu chữ nhòe hoặc rách nát, hãy bỏ đi. Nước đọng lâu ngày trong nhà cũng nên được loại bỏ hoàn toàn.

Xử lý nước để uống

Nguồn nước sau lũ thường chứa đầy vi khuẩn, virus và ký sinh trùng, đòi hỏi quy trình xử lý nghiêm ngặt gồm ba giai đoạn: làm trong, khử trùng và đun sôi. Để làm trong nước, có thể sử dụng phèn chua với liều lượng chuẩn xác là 1 gam cho mỗi 20 lít nước.

Cách thực hiện là hòa tan lượng phèn này trong một gáo nước rồi đổ vào vật chứa như chum hoặc bể, khuấy đều và đợi 30 phút để cặn bẩn lắng xuống đáy, sau đó gạn lấy phần nước trong. Trường hợp không có phèn, có thể thay thế bằng cách lọc nước qua vải sạch nhiều lần.

Bước tiếp theo là khử trùng bằng hóa chất. Viên Cloramin B 0,25 gam là lựa chọn phổ biến, đủ khả năng xử lý 25 lít nước. Đối với Aquatabs, cần 0,67 gam cho 20 lít nước.

Với các bể chứa dung tích lớn, nên dùng bột Cloramin B theo tỷ lệ 1/3 thìa canh cho 300 lít nước. Bột được hòa tan trong gáo nước trước khi đổ vào bể và khuấy đều.

Sau khi khuấy, cần ngửi nước; nếu chưa nhận thấy mùi Clo, tiếp tục thêm 1/3 thìa canh bột nữa. Dùng nước này dội rửa thành bể để khử trùng bề mặt. Quá trình chờ đợi kéo dài 30 phút trước khi nước có thể sử dụng.

Đối với giếng khơi, cần tháo nắp, múc cạn nước và vét sạch bùn cặn. Nếu việc thau vét toàn bộ gặp khó khăn, có thể múc vài chục lít nước lên làm bể chứa tạm thời, tiến hành đánh phèn và khử trùng, sử dụng hết rồi chờ vài ngày mới tiếp tục múc nước xuống thấp để thau rửa.

Với giếng bị ngập nước đục, bắt buộc phải thau vét kỹ lưỡng, múc cạn, rửa thành giếng rồi mới khử trùng. Ngược lại, giếng nước trong chỉ cần khử trùng ngay lập tức. Giếng khoan cần được bơm hết nước đục, tiếp tục bơm thêm 15 phút rồi bỏ đi, sau đó vệ sinh sàn giếng mới có thể sử dụng.

Một lưu ý quan trọng là tuyệt đối không pha phèn và Clo cùng lúc vì chất hữu cơ trong nước sẽ hấp phụ hết Clo, làm mất tác dụng khử trùng. Sau khi khử trùng, nước phải có mùi Clo; nếu nồng độ quá cao, cần chờ 30 phút đến 1 giờ để giảm bớt. Dù đã xử lý hóa chất, nước chỉ dùng cho sinh hoạt, còn để uống trực tiếp bắt buộc phải đun sôi ở 100 độ C trong 5 phút nhằm tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn.

Những đồ vật không thể cứu vãn sau bão lũ

Phân loại đồ đạc ngay. Chia thành ba nhóm: dùng lại, làm sạch, buộc bỏ. Tiết kiệm thời gian. Tránh lãng phí công sức.

Thiết bị điện tử bị ngâm lâu. Mạch điện hỏng. Rủi ro chập cháy cao. Vứt bỏ. Không thử lại.

Đồ gỗ ép công nghiệp. Ngấm nước trương nở. Vỡ lớp veneer. Mục nát. Không khôi phục được. Thải loại.

Nệm, gối, chăn màn. Vải xốp hút ẩm. Ngâm lâu ngày tích tụ nấm mốc đen. Gây dị ứng da, hen suyễn. Vứt thẳng tay.

Bìa carton, giấy tờ bị nhòe. Mất thông tin. Dễ sinh vi khuẩn. Bỏ đi.

Giữ lại đồ không an toàn. Gây bệnh đường ruột, hô hấp. Người dân cần quyết đoán. Rút kinh nghiệm từ các vụ ngập trước. Chỉ giữ lại vật dụng thực sự cần thiết.

Tình trạng ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt sau lũ lụt

Lũ cuốn theo rác thải. Phân động vật. Xác súc vật. Nước cống rãnh. Tất cả lẫn vào nguồn nước. Giếng, bể ngầm bị nhiễm bẩn nặng.

Nước đặc sánh. Màu đục. Vàng, nâu. Có váng lạ. Mùi hôi tanh. Chua. Khó chịu.

Người dân thiếu nước sạch. Phải múc nước bùn rửa nhà. Không dùng ăn uống. Hậu quả nghiêm trọng. Mẩn ngứa da. Viêm đường hô hấp. Đau mắt đỏ. Tiêu chảy. Tả. Lỵ. Ký sinh trùng xâm nhập.

Không gian ẩm thấp. Nấm mốc bám tường. Bề mặt đồ đạc. Ruồi muỗi sinh sôi. Dịch bệnh bùng phát.

Space T và VietnamWorks ghi nhận tình trạng này phổ biến ở vùng trũng. HR Insider cảnh báo: tiếp xúc nước bẩn lâu ngày gây nhiễm trùng máu. Trẻ em, người già rủi ro cao nhất.

Cách kiểm tra nguồn nước sinh hoạt sau lũ có sạch không

Quan sát bằng mắt thường. Nước sạch trong suốt. Không màu. Không váng. Nếu đục, vàng, nâu. Có vật thể lạ. Lá cây. Côn trùng. Cặn bẩn. Thì không an toàn.

Ngửi mùi. Nước sạch không mùi. Nếu hôi, tanh, chua. Hoặc vị lạ. Cần cẩn trọng. Tuyệt đối không uống.

Sử dụng dụng cụ đơn giản. Bút thử TDS đo chất rắn hòa tan. Chỉ số quá cao = ô nhiễm. Giấy quỳ đo pH. Nước sạch trung tính. Thuốc thử chuyên dụng kiểm tra clo, sắt, asen.

Kiểm tra bồn cầu, vòi sen, nhà tắm. Nước chảy ra có cặn? Có váng? Có mùi? Nếu có, nguồn nước chính bị nhiễm. Không dùng trực tiếp.

Phía Phú Quý USA và Coop Select khuyên: test nước định kỳ. Đặc biệt sau lũ. Phát hiện sớm. Xử lý kịp. Tránh tích tụ độc tố.

Những lưu ý cần thiết khi vệ sinh nhà cửa sau bão lũ

Đeo đầy đủ đồ bảo hộ. Găng tay cao su dày. Khẩu trang N95. Ủng cao su. Kính bảo hộ. Hạn chế tiếp xúc bùn. Ngăn vi khuẩn bám da.

Sấy khô nhanh. Mở cửa. Bật quạt. Dùng máy hút ẩm. Nắng giúp diệt khuẩn. Vôi bột, than hoạt tính hút ẩm. Khử mùi hôi thối.

Kiểm tra điện an toàn. Thợ chuyên môn vào nhà. Kiểm tra cầu dao. Ổ cắm. Thiết bị. Chỉ đưa điện khi đảm bảo 100%. Tránh rò điện. Chập cháy.

Bảo quản thực phẩm. Nấu chín kỹ. Không ăn đồ ngâm nước. Ôi thiu. Để lâu ngoài môi trường ẩm. Rác thải thu gom. Xử lý hợp vệ sinh. Ngăn ruồi muỗi.

Sử dụng sản phẩm đúng cách. Nước tẩy trắng, Nước tẩy rửa đa năng từ Lysol, Sunlight, Vim, Dettol, Co.op Select giúp tẩy sạch bề mặt. Xà phòng Lifebuoy, Safeguard diệt khuẩn tay. Gel rửa tay Dettol, Purell tiện lợi. Nước súc miệng Listerine, Oral-B bảo vệ khoang miệng. Cloramin B, S&M Cloramin B, Aquatabs khử trùng nước. Đọc kỹ nhãn. Tuân thủ liều lượng.

Bạn tự thực hiện quy trình. Kiểm tra từng góc nhà. Xử lý nước theo tỷ lệ. Loại bỏ đồ hỏng. Sấy khô không gian. Theo dõi sức khỏe. Nếu sốt, tiêu chảy, nôn mửa, ngưng dùng nước. Đến cơ sở y tế ngay. Ổn định cuộc sống bắt đầu từ bước đầu tiên bạn làm đúng.