Số liệu đo được tại thành phố Cửu Long nằm trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long cho thấy mức trung bình 1.600 mm, với đỉnh điểm có thể đạt 1.800 mm. Phần lớn lượng nước rơi tập trung vào giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 11, tạo nên đặc thù khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng của khu vực này.
Tổng quan khí hậu và vị trí địa lý
Với vị trí trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long, Cần Thơ mang khí hậu nhiệt đới gió mùa đặc trưng. Thành phố chịu tác động mạnh mẽ từ gió mùa Đông Bắc cùng gió mùa Tây Nam và các khối khí di chuyển qua Biển.
Mạng lưới sông ngòi dày đặc góp phần giữ ẩm, khiến không khí luôn trong trạng thái nóng ẩm suốt cả năm. Nhiệt độ trung bình thường xuyên duy trì ở mức 28°C.
Độ ẩm không khí trung bình khoảng 83%, có thể vượt mốc 70% trong mùa mưa. Sự chênh lệch nhiệt độ giữa ban ngày và ban đêm rất nhỏ, giúp khí hậu ổn định, thuận lợi cho canh tác nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Tuy vậy, độ ẩm cao đòi hỏi các cơ sở kho bãi phải đầu tư hệ thống thông gió tốt để chống ẩm mốc.
Số liệu lượng mưa chi tiết theo tháng
Dữ liệu lượng mưa hàng tháng cho thấy sự biến động mạnh mẽ, khoảng cách lớn giữa mùa mưa và mùa khô. Cụ thể, tháng 10 là thời điểm ẩm ướt nhất với 275,3 mm, tiếp theo là tháng 9 (252,1 mm), cùng với hai tháng mùa hè là tháng 7 và tháng 8 lần lượt đạt 239,2 mm và 231,0 mm.
Trong khi đó, các tháng khô hạn lại ghi nhận con số rất thấp, điển hình là tháng 2 với mức 1,9 mm, tháng 1 là 6,1 mm và tháng 3 là 13,3 mm. Sự phân hóa này tác động trực tiếp đến kế hoạch canh tác của nông dân cũng như việc quản lý mực nước phục vụ hoạt động nuôi trồng thủy sản.
Tính toán tổng lượng mưa trung bình năm
Để xác định tổng lượng mưa trung bình hàng năm, người ta thực hiện phép cộng dồn lượng mưa ghi nhận được trong suốt 12 tháng. Tại Cần Thơ, con số này thường nằm trong khoảng từ 1.600 mm đến 1.800 mm, với một số ước tính chi tiết dựa trên bảng số liệu khí tượng đạt mức 1.635,5 mm.
Lượng mưa dồi dào này có ý nghĩa trong cân bằng nước, cung cấp nguồn nước mặt phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Việc tính toán chính xác giúp các cơ quan chức năng dự báo rủi ro ngập lụt và hoạch định kế hoạch thoát nước đô thị hiệu quả. Theo quy định tại Luật Khí tượng thủy văn 2015, công tác theo dõi và công bố số liệu mưa là nền tảng pháp lý để quản lý tài nguyên nước.
Phân chia mùa mưa và mùa khô
Cần Thơ trải qua hai thời kỳ khí hậu đối lập. Từ tháng 5 đến tháng 11 là mùa mưa, khi gió Tây Nam thổi mạnh, đưa hơi ẩm từ biển vào gây mưa rào và dông, đóng góp phần lớn tổng lượng mưa hàng năm.
Ngược lại, mùa khô diễn ra từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau, chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc nên thời tiết khô ráo, nắng nóng. Nhiệt độ thường đạt đỉnh điểm vào tháng 4, có khi lên tới 33–35°C.
Sự phân hóa này giúp định hướng kế hoạch sản xuất, doanh nghiệp xây dựng thường chọn mùa khô để thi công. Tuy nhiên, mùa khô cũng tiềm ẩn nguy cơ xâm nhập mặn ở các vùng ven sông.
Tác động đến kinh tế và biến đổi khí hậu
Khí hậu tác động sâu sắc đến các ngành kinh tế trọng điểm của Cần Thơ. Nông nghiệp lúa nước và cây ăn trái phát triển mạnh nhờ lượng mưa dồi dào và đất phù sa. Ngành thủy sản tận dụng hệ thống sông ngòi để nuôi trồng.
Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang gây ra những thay đổi khó lường. Xâm nhập mặn gia tăng do nước biển dâng, ảnh hưởng đến nguồn nước ngọt và sản xuất nông nghiệp.
Các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa lớn bất thường và hạn hán kéo dài xuất hiện nhiều hơn. Theo Quyết định số 1519/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch tỉnh Cần Thơ thời kỳ 2021-2030, việc thích ứng với biến đổi khí hậu là ưu tiên cao nhất.
Doanh nghiệp cần tuân thủ Luật Bảo vệ môi trường 2020 khi lập báo cáo đánh giá tác động môi trường. Hạ tầng thoát nước và hệ thống chống ngập cần được nâng cấp để giảm thiểu rủi ro.
Thời điểm tháng 4 thường ghi nhận mức nhiệt cao nhất trong năm, với khả năng vượt mốc 35°C. Mặc dù Cần Thơ thuộc khu vực ít khi hứng chịu tác động trực tiếp từ bão, song các hiện tượng thời tiết cực đoan như áp thấp nhiệt đới hay dông lốc vẫn có nguy cơ xuất hiện trong giai đoạn chuyển mùa.
Để có dữ liệu chính xác, người dân và doanh nghiệp cần tham khảo từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cùng Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Cần Thơ. Khi quy hoạch hạ tầng hoặc thành lập doanh nghiệp sản xuất, việc lồng ghép các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, hệ thống làm mát và thoát nước, là yêu cầu quan trọng nhằm đảm bảo sự vận hành bền vững.
