Thời tiết sang tháng 5, nhiệt độ tăng dần, ai cũng mong chờ cơn mưa đầu mùa. Nhưng mưa có nhiều không, mưa ở đâu, mức độ ra sao, câu trả lời khác nhau tùy vùng. Đây là thời điểm chuyển mùa: miền Nam bước vào mùa mưa 5–10, miền Bắc bắt đầu giai đoạn mưa rào dông, còn miền Trung vẫn trong kỳ khô hạn, phải đến tháng 9 mới có mưa.
Phân bố mưa tháng 5 theo vùng miền
Mưa tháng 5 phân bố không đều trên cả nước. Mỗi vùng một kiểu thời tiết khác nhau, phản ánh đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa của Việt Nam.
Miền Nam bước vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10. Gió từ Ấn Độ Dương và vịnh Bengal mang hơi nước ẩm vào đất liền, tạo điều kiện mưa liên tục trong 6 tháng. Đây là giai đoạn mưa chính, quyết định nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt.
Miền Bắc bước vào mùa mưa từ tháng 5, tập trung nhiều nhất từ tháng 7–8 là đỉnh điểm. Đông Bắc Bộ có mưa khoảng từ tháng 4–5 đến tháng 10–11. Tây Bắc và Bắc Trung Bộ, mùa mưa ngắn hơn, khoảng tháng 4–5 đến tháng 7–8. Mưa đầu mùa tháng 5 mang tính chuyển tiếp, chưa nhiều nhưng báo hiệu giai đoạn mưa tập trung sắp tới.
Miền Trung tháng 5 vẫn còn khô. Mùa mưa ở đây bắt đầu muộn hơn, từ tháng 9 đến tháng 2 năm sau. Lượng mưa cả mùa có thể lên đến 3000mm, tập trung vào các tháng cuối năm. Tháng 5 vẫn thuộc giai đoạn khô nóng, nhiệt độ cao, ít mây.
Đặc điểm thời tiết từng vùng
Mỗi vùng có cách mưa riêng, khác biệt về cường độ, thời gian và tần suất.
Miền Nam mưa đến nhanh, ào ồ rồi tạnh ngay. Mưa rào nhiệt đới đặc trưng, thường xuất hiện chiều tối, kéo dài khoảng một giờ rồi quang trở lại. Không mưa kéo dài nhiều giờ như miền Bắc mùa đông. Lượng mưa tăng dần qua các tháng trong mùa.
Miền Bắc mưa dông buổi chiều và tối. Mưa kèm sấm sét, gió giật, nhiệt độ giảm nhanh trong vài phút. Sau cơn mưa, trời mát mẻ rõ rệt. Tần suất mưa dông tăng dần trong giai đoạn này. Lượng mưa tăng so với tháng 4 nhưng vẫn thấp hơn các tháng mưa hè đỉnh điểm.
Miền Trung khô nóng, nắng nhiều. Nhiệt độ thường trên 30°C, có nơi đạt 40°C. Độ ẩm thấp, trời quang mây. Gió Lào thổi mạnh, gây cảm giác oi bức. Lượng mưa rất thấp, thuộc nhóm tháng khô nhất trong năm.
Thời tiết giai đoạn tháng 5 trong năm
Giai đoạn này là cầu nối giữa hai mùa khí hậu khác nhau. Miền Bắc oi nóng, miền Nam bắt đầu mưa, miền Trung vẫn nắng hạn.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, tháng 5 là tháng nóng nhất trong năm trên phạm vi toàn quốc. Nhiệt độ trung bình vượt 30°C ở cả ba miền, với miền Trung có nơi lên tới 40°C do gió Lào.
Việt Nam nằm trong vành đai mưa nhiệt đới, khí hậu nhiệt đới gió mùa. Chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam mang hơi nước từ Ấn Độ Dương và vịnh Bengal, tạo nên sự phân hóa mưa rõ rệt giữa các vùng.
Tác động đến sinh hoạt
Mưa giai đoạn này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sản xuất và đi lại.
Miền Nam mưa đầu mùa mang lại nguồn nước quan trọng cho đồng ruộng. Nông dân chuẩn bị gieo cấy vụ mùa. Tuy nhiên, mưa rào kèm dông lốc có thể gây thiệt hại hoa màu. Cần theo dõi dự báo để tránh ra ngoài khi có sấm sét.
Miền Bắc mưa dông chiều tối ảnh hưởng giao thông giờ tan ca. Người đi đường cần chuẩn bị áo mưa, tránh trú dưới gốc cây hoặc cột điện. Mưa dông cũng làm giảm ô nhiễm không khí, không khí trong lành hơn sau mỗi cơn mưa.
Miền Trung nắng nóng kéo dài gây thiếu nước sinh hoạt. Người dân cần tiết kiệm nước, che chắn nhà cửa. Hoạt động ngoài trời nên hạn chế vào khung 11h–15h, thời điểm nắng gay gắt nhất.
Ứng phó mưa rào miền Nam và chống nóng miền Trung
Miền Nam chuẩn bị sẵn ô hoặc áo mưa trong túi, mưa bất chợt không báo trước. Kiểm tra mái nhà, máng xối trước mùa mưa để tránh dột. Đặt đồ điện tử ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc. Miền Trung uống đủ nước 2–2.5 lít/ngày, đội mũ khi ra nắng.
