Tháng Nào Lạnh Nhất Ở Quảng Ninh? Tháng 1 Là Thời Điểm Rét Đậm Rét Hại Đỉnh Điểm

Tháng 1 là tháng lạnh nhất ở Quảng Ninh với nhiệt độ trung bình từ 15°C – 16,5°C, thường xuyên xuất hiện các đợt rét đậm, rét hại diện rộng với nhiệt độ ban đêm hạ xuống dưới 8°C – 10°C tại vùng đồng bằng ven biển và dưới 0°C kèm băng giá tuyết trắng trên các đỉnh núi cao Bình Liêu.

1. Tháng nào lạnh nhất ở Quảng Ninh? Số liệu quan trắc thực tế

Theo chuỗi số liệu quan trắc nhiều thập kỷ của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Quảng Ninh và trạm khí tượng thủy văn Bãi Cháy, Móng Cái, Cô Tô, tháng 1 dương lịch chính là tháng có nhiệt độ trung bình thấp nhất trong năm trên toàn địa bàn tỉnh:

• Nhiệt độ trung bình tháng 1: Dao động phổ biến trong khoảng 15,0°C – 16,5°C tại dải đồng bằng duyên hải (Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Móng Cái), trong khi tại huyện đảo Cô Tô đạt khoảng 16,2°C do tác dụng điều hòa của biển cả. Tại vùng núi cao Bình Liêu, Ba Chẽ, nhiệt độ trung bình tháng 1 chỉ khoảng 12,5°C – 14,0°C.
• Nhiệt độ thấp nhất tuyệt đối lịch sử: Trong các đợt không khí lạnh kỷ lục (điển hình như đợt rét lịch sử cuối tháng 1/2016), nhiệt độ ghi nhận tại trạm Bãi Cháy hạ xuống 4,2°C, trạm Móng Cái hạ xuống 4,0°C, trạm đảo Cô Tô xuống 4,8°C. Đặc biệt tại các đỉnh núi cao như Cao Xiêm, Cao Ly, Cao Ba Lanh (Bình Liêu) nhiệt độ tụt xuống -2,0°C đến -4,0°C làm xuất hiện băng giá và tuyết phủ dày đặc trên cành cây ngọn cỏ.
• Tháng 2 lạnh duy trì nhưng chuyển trạng thái ẩm: Sau tháng 1 rét buốt khô hanh, bước sang tháng 2 nhiệt độ trung bình nhích nhẹ lên khoảng 16,5°C – 17,5°C. Tuy nhiên, đây lại là giai đoạn gió mùa Đông Bắc lệch đông mang theo hơi ẩm từ biển vịnh Bắc Bộ vào, tạo nên hình thái thời tiết mưa phùn, nồm ẩm kéo dài và bầu trời u ám, khiến cảm giác rét buốt thấu da thịt vẫn tiếp diễn dai dẳng.

Hiểu rõ nền nhiệt độ mùa đông và gió mùa Đông Bắc tại vùng cửa biển Quảng Ninh giúp người dân và du khách dễ dàng nhận diện vì sao mùa đông ở vùng Đông Bắc lại có cảm giác lạnh sâu và buốt buốt hơn so với các tỉnh đồng bằng sông Hồng dù cùng chịu ảnh hưởng của một khối không khí lạnh.

2. Nguyên nhân khiến mùa đông Quảng Ninh lạnh sâu và buốt buốt

Quảng Ninh là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng sâu sắc và khắc nghiệt nhất của gió mùa mùa đông ở miền Bắc nước ta. Có ba nguyên nhân địa lý và khí tượng cốt lõi giải thích cho hiện tượng này:

2.1. Cửa ngõ đón gió mùa cực trực diện từ lục địa phương Bắc

Nằm ở cực Đông Bắc của Tổ quốc, Quảng Ninh tiếp giáp trực tiếp với lãnh thổ Trung Quốc ở phía Bắc. Các đợt không khí lạnh cực đới hình thành từ khối áp cao Siberia khi tràn xuống phương Nam sẽ quét thẳng qua Quảng Ninh đầu tiên. Địa hình cánh cung Đông Triều mở rộng về phía Bắc và chụm đầu lại ở Tam Đảo đã vô tình tạo thành một “phễu hút gió”, dẫn luồng gió bấc lạnh buốt tràn thẳng vào toàn bộ dải lãnh thổ tỉnh mà không hề gặp phải bức tường chắn địa hình tự nhiên nào.

2.2. Gió biển mạnh kết hợp nhiệt độ thấp tạo hiệu ứng phong hàn (Wind Chill)

Tại các vùng ven bờ như Bãi Cháy, Cẩm Phả, Vân Đồn hay trên các huyện đảo tiền tiêu như Cô Tô, khi không khí lạnh tăng cường, vận tốc gió thường duy trì cấp 5 – cấp 6, giật cấp 7 – cấp 8. Gió bấc biển thổi liên tục và dữ dội cuốn phăng lớp nhiệt ẩm bao bọc cơ thể, tạo nên hiệu ứng phong hàn cực mạnh. Trên nhiệt kế đo được 10°C nhưng nhiệt độ cảm nhận thực tế trên da thịt của con người ngoài trời có thể tụt xuống mức 5°C – 6°C.

2.3. Địa hình đồi núi phân cắt cao và sườn đón gió

Vùng đồi núi cánh cung Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên Yên có độ cao địa hình trung bình từ 600m đến trên 1.400m so với mực nước biển (đỉnh Cao Xiêm cao 1.429m). Cứ lên cao 100m, nhiệt độ không khí lại giảm trung bình khoảng 0,6°C. Do đó, khi các trạm đồng bằng ghi nhận nhiệt độ 8°C – 10°C, các xã vùng cao biên giới như Đồng Văn, Lục Hồn (Bình Liêu) nhiệt độ thực tế đã chạm ngưỡng đóng băng dưới 0°C.

3. Diễn biến hai giai đoạn mùa đông đặc trưng tại Quảng Ninh

Mùa đông ở Quảng Ninh không cố định một hình thái thời tiết mà phân hóa thành hai giai đoạn rõ rệt với những đặc điểm vi khí hậu đối lập:

Giai đoạn nửa đầu mùa đông (Tháng 11 – Tháng 1): Rét khô, hanh nứt nẻ và trời quang mây

• Đặc điểm khí hậu: Khối không khí cực đới lục địa thuần chất mang theo luồng gió mùa Đông Bắc khô khốc. Độ ẩm không khí hạ rất thấp, trung bình chỉ khoảng 65% – 72%, nhiều ngày hanh khô độ ẩm xuống dưới 40% làm da dẻ nứt nẻ và tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng cao.
• Biên độ nhiệt ngày đêm lớn: Ban ngày trời có nắng hanh rực rỡ, nhiệt độ có thể chạm mức 19°C – 22°C. Nhưng về đêm và rạng sáng, hiện tượng phát xạ nhiệt mặt đất diễn ra cực nhanh khiến nhiệt độ tụt dốc không phanh xuống còn 8°C – 11°C, tạo cảm giác rét buốt buốt lạnh sâu vào đêm muộn.
• Cảnh quan: Bầu trời trong vắt, nước biển xanh biếc và tầm nhìn xa rất tốt, vô cùng thuận lợi cho hoạt động du thuyền ngắm vịnh hoặc trekking leo núi.

Giai đoạn nửa cuối mùa đông (Tháng 2 – Tháng 3): Rét ẩm, mưa phùn và nồm nhớp nháp

• Đặc điểm khí hậu: Áp cao lục địa suy yếu và lệch dần về phía biển Nhật Bản và biển Hoa Đông, gió mùa thổi theo hướng Đông Bắc lệch Đông quét qua mặt biển vịnh Bắc Bộ trước khi tràn vào đất liền. Gió mang theo lượng hơi ẩm khổng lồ tạo nên hiện tượng mưa phùn li ti, sương mù dày đặc và nồm ẩm kéo dài nhiều ngày.
• Độ ẩm cực đại: Độ ẩm không khí thường xuyên duy trì ở mức bão hòa 90% – 98%. Sàn nhà, tường gạch và các bề mặt kim loại bị “đổ mồ hôi” đọng nước nhớp nháp, quần áo phơi lâu khô và nấm mốc dễ sinh sôi phát triển.
• Tầm nhìn hạn chế trên biển: Sương mù biển dâng cao vào sáng sớm và chiều tối, tầm nhìn xa giảm xuống dưới 1km, đòi hỏi các phương tiện tàu bè lưu thông trên vịnh Hạ Long, Bái Tử Long phải giảm tốc độ và phát tín hiệu cảnh báo an toàn.

4. Bảng số liệu khí hậu mùa đông chi tiết tại Quảng Ninh (Tháng 11 – Tháng 3)

Bảng thống kê số liệu khí tượng quan trắc trung bình nhiều năm trong các tháng mùa đông tại các trạm đại diện của Quảng Ninh:

5. Trải nghiệm du lịch độc đáo trong mùa đông Quảng Ninh

Dù không thích hợp để tắm biển, mùa đông tại Quảng Ninh lại mang một nét quyến rũ riêng biệt với hàng loạt sản phẩm du lịch mùa đông độc đáo mà không nơi nào có được:

5.1. Nghỉ dưỡng tắm khoáng nóng Onsen Quang Hanh

Khu nghỉ dưỡng suối khoáng nóng Yoko Onsen Quang Hanh (Cẩm Phả) là điểm hẹn lý tưởng bậc nhất mùa đông. Nguồn nước khoáng giàu brom và khoáng chất quý hiếm ngâm mình trong tiết trời đông giá lạnh 15°C – 16°C giúp giãn cơ bắp, lưu thông khí huyết và tái tạo năng lượng hoàn hảo cho cơ thể.

5.2. Chinh phục sống lưng khủng long và săn băng giá Bình Liêu

Được mệnh danh là “Sa Pa thu nhỏ của vùng Đông Bắc”, mùa đông Bình Liêu quyến rũ dân phượt bởi những cung đường tuần tra biên giới uốn lượn, sống lưng khủng long hùng vĩ dẫn lên cột mốc 1305. Vào những đợt rét hại đỉnh điểm tháng 1, đỉnh núi Cao Ly phủ đầy băng giá tạo nên khung cảnh tráng lệ tựa trời Âu.

5.3. Trải nghiệm du thuyền vịnh Hạ Long mùa đông

Mùa đông là mùa cao điểm của khách du lịch quốc tế (Inbound) đến vịnh Hạ Long. Không gian mặt vịnh yên ắng, sương khói mờ ảo bao phủ hàng nghìn đảo đá vôi kỳ vĩ mang lại cảm giác thanh bình tuyệt đối khi ngắm cảnh từ ban công du thuyền sang trọng.

Bên cạnh đó, kết hợp trải nghiệm lễ hội du xuân non thiêng Yên Tử và không gian biển đảo thanh bình vào dịp đầu năm mới sẽ mang đến cho du khách những phút giây lắng đọng, an nhiên khởi đầu một năm mới hanh thông.

6. Cẩm nang bảo vệ sức khỏe và lưu ý sinh hoạt khi mùa đông về

Cái rét buốt của mùa đông ven biển và vùng núi Đông Bắc đòi hỏi người dân và du khách cần chủ động áp dụng các biện pháp bảo vệ sức khỏe:

• Giữ ấm cơ thể theo nguyên tắc nhiều lớp: Gió biển luồn qua các kẽ áo rất nhanh làm hạ nhiệt cơ thể. Hãy mặc áo giữ nhiệt bên trong, áo len ở giữa và khoác áo chắn gió chống thấm nước bên ngoài. Luôn giữ ấm các vùng nhạy cảm như cổ, ngực, bàn chân và đầu khi ra ngoài trời.
• Chăm sóc sức khỏe người già và trẻ nhỏ: Biên độ nhiệt ngày đêm chênh lệch lớn cùng các đợt không khí lạnh đột ngột dễ gây đột quỵ, tai biến tim mạch ở người cao tuổi và các bệnh viêm phế quản, hen suyễn ở trẻ em. Cần duy trì nhiệt độ phòng ngủ ấm áp từ 24°C – 26°C, tránh gió lùa trực tiếp.
• Ứng phó với hiện tượng nồm ẩm tháng 2 – 3: Đóng kín cửa sổ và cửa ra vào khi độ ẩm ngoài trời tăng cao, bật máy hút ẩm hoặc bật điều hòa chế độ làm khô (Dry) để giữ cho sàn nhà và chăn đệm luôn khô ráo, hạn chế tối đa nguy cơ trơn trượt té ngã.
• Bảo vệ vật nuôi và cây trồng vùng cao: Đối với bà con nông dân vùng núi Bình Liêu, Ba Chẽ, cần chủ động che chắn chuồng trại kín gió, dự trữ thức ăn tinh và không thả rông trâu bò ra rừng núi khi nhiệt độ xuống dưới 12°C để phòng ngừa trâu bò chết rét.

Câu hỏi thường gặp về mùa đông tại Quảng Ninh