Sa Pa là thị xã vùng núi lạnh nhất Việt Nam, thế nhưng lại có thể xuất hiện băng giá vào mùa đông. Nguyên nhân chính đến từ độ cao lớn kết hợp hơi ẩm gió mùa: càng lên cao, nhiệt độ càng giảm, khi xuống dưới 0°C cùng độ ẩm đủ lớn, nước ngưng tụ thành băng giá. Hiện tượng này rõ nhất trên đỉnh Fansipan (3143m), nơi nhiệt độ có thể xuống âm 2,5°C, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 1,8°C tại thị trấn Sa Pa.

Giải thích vì sao Sa Pa có băng giá

Sa Pa nằm ở độ cao khoảng 1500m so với mực nước biển. Đỉnh Fansipan thuộc khu vực này cao 3143m, là nóc nhà Đông Dương. Ở vùng núi, nhiệt độ trung bình giảm khoảng 0,6°C mỗi 100m độ cao (giá trị này thay đổi tùy điều kiện khí quyển, dao động từ 0,5-1°C/100m).

Càng lên cao, không khí càng loãng và càng lạnh. Khi nhiệt độ xuống dưới 0°C, những giọt nước siêu lạnh trong không khí đóng băng khi tiếp xúc bề mặt cây cối, vật thể, tạo thành lớp băng đục dày bám chặt, đó chính là băng giá, hay còn gọi là rime ice.

Hiện tượng này khác với sương muối (hoar frost), khi hơi nước đóng băng trực tiếp thành tinh thể trắng xốp dạng lông vũ.

Sa Pa là một trong những nơi rét nhất Việt Nam mùa đông. Nhiệt độ tại thị trấn Sa Pa có thể xuống 1,8°C, từng ghi nhận kỷ lục -4,2°C vào tháng 1/2016. Nhưng con số này chỉ phản ánh nhiệt độ ở độ cao khoảng 1500m. Lên đến đỉnh Fansipan 3143m, nhiệt độ có thể âm 2,5°C. Chênh lệch hơn 1600m độ cao tạo ra khoảng 9,6°C chênh lệch nhiệt độ giữa hai điểm.

Xác định nguồn hơi ẩm tạo nên băng giá

Băng giá không tự nhiên xuất hiện. Nó cần hơi ẩm để hình thành. Gió mùa đông bắc mang hơi ẩm từ vịnh Bắc Bộ lên vùng núi Sa Pa.

Khi gặp dãy núi Hoàng Liên Sơn, khối không khí này bị đẩy lên cao (nâng gió địa hình), giãn nở và lạnh đi nhanh chóng, chính cơ chế này làm tăng khả năng ngưng tụ thành băng giá. Hơi nước gặp không khí lạnh ở độ cao, ngưng tụ thành những giọt siêu lạnh.

Những giọt này bám vào cành cây, lá cỏ và đóng băng ngay lập tức khi nhiệt độ dưới 0°C.

Băng giá ở Sa Pa thường xuất hiện nhiều nhất vào các tháng 12, 1, 2. Những tháng này gió mùa đông bắc mạnh nhất, mang theo nhiều hơi ẩm từ biển lên núi.

Phân biệt Sa Pa thị trấn và Sa Pa vùng núi

Du khách đến Sa Pa thường chỉ trải nghiệm nhiệt độ tại thị trấn, nơi độ cao khoảng 1500m. Tại đây, mùa đông nhiệt độ xuống 1,8°C, lạnh nhưng thường chưa đủ thấp để tạo băng giá. Băng giá dễ hình thành nhất tại các vị trí cao trên 2000m như đỉnh Fansipan, nhưng cũng có thể xuất hiện ở các vùng núi thấp hơn trong khu vực Sa Pa khi độ ẩm và gió đủ mạnh.

Sự khác biệt này đến từ độ cao. Chênh lệch khoảng 1600m giữa thị trấn và đỉnh Fansipan tạo ra chênh lệch nhiệt độ khoảng 9,6°C. Thị trấn 1,8°C, còn đỉnh Fansipan có thể âm 2,5°C. Chỉ cần dưới 0°C cùng độ ẩm cao là đủ để hình thành băng giá.

Chuẩn bị mặc ấm khi trải nghiệm băng giá Sa Pa

Nếu muốn tận hưởng băng giá Sa Pa mùa đông, bạn cần chuẩn bị kỹ. Áo khoác dày là vật không thể thiếu. Mũ len, găng tay và khăn choàng cũng cần mang theo vì nhiệt độ dưới 0°C có thể gây rét cóng.

Ở nhiệt độ dưới 0°C kèm gió mạnh trên đỉnh Fansipan, rét cóng có thể xuất hiện chỉ sau 10-30 phút tiếp xúc. Cần theo dõi dấu hiệu tê liệt, da trắng nhợt ở ngón tay, mũi, tai, nếu xuất hiện, cần vào nơi ấm ngay.

Nên mặc nhiều lớp để dễ điều chỉnh khi di chuyển giữa các độ cao khác nhau.