Hải Phòng Có Hay Bị Bão Không? Tần Suất & Rủi Ro Gió Giật, Mưa Bão

Hải Phòng là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng của bão nhiều nhất và trực tiếp nhất tại miền Bắc. Nằm ngay cửa ngõ đón gió của vịnh Bắc Bộ với hơn 125 km đường bờ biển, trung bình mỗi năm Hải Phòng hứng chịu từ 2 đến 4 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới, trong đó có những siêu bão đổ bộ trực diện với sức gió giật cuồng phong cấp 12 – 16, gây ra tổ hợp hiểm họa ven biển đặc biệt nguy hiểm gồm nước dâng do bão đánh vỡ đê kè biển, sóng biển cao 4 – 6 m cô lập huyện đảo Cát Hải, Bạch Long Vĩ và triều cường dâng kết hợp mưa lớn làm tê liệt hệ thống thoát nước đô thị.

1. Hải Phòng có hay bị bão không? Vị trí cửa ngõ đón bão vịnh Bắc Bộ

Đối với câu hỏi “Hải Phòng có hay bị bão không?”, câu trả lời từ các chuyên gia khí tượng thủy văn khẳng định: Hải Phòng là một trong những trung tâm đón bão có tần suất và cường độ cao nhất trên toàn lãnh thổ Việt Nam.

Nguyên nhân chính xuất phát từ vị trí địa lý đặc thù của thành phố Cảng:

• Hình thái lòng chảo vịnh Bắc Bộ: Vịnh Bắc Bộ như một chiếc phễu khổng lồ hút các cơn bão hình thành từ ngoài khơi Philippines đi qua Biển Đông. Khi bão tiến vào vùng biển nông của vịnh, nếu gặp dòng dẫn đường khí quyển phía trên thuận lợi, tâm bão sẽ hướng thẳng vào dải bờ biển Hải Phòng – Quảng Ninh mà không gặp bất kỳ vật cản địa hình nào làm suy yếu trước khi đổ bộ.
• Tần suất đón bão dày đặc: Chuỗi số liệu khí tượng quan trắc hơn 60 năm qua ghi nhận trung bình mỗi năm có từ 2 đến 4 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới đổ bộ trực tiếp hoặc quét qua vùng biển ảnh hưởng nghiêm trọng đến Hải Phòng. Những năm chu kỳ khí hậu La Niña hoạt động mạnh, con số này có thể tăng lên 5 – 6 cơn.
• Cửa ngõ kết nối giao thương biển: Vì là đầu mối cảng biển lớn nhất miền Bắc với hàng nghìn lượt tàu thuyền, phà biển và lồng bè nuôi trồng thủy sản, mỗi cơn bão xuất hiện trong vùng nguy hiểm trên biển đều gây xáo trộn và thiệt hại kinh tế vô cùng nặng nề cho địa phương.

2. Bảng phân bố và đặc điểm bão tác động đến Hải Phòng theo các tháng

Khác với miền Trung nơi bão thường đổ bộ vào cuối năm (tháng 9 – 11), mùa bão tại Hải Phòng và Bắc Bộ diễn ra sớm hơn và dồn dập vào giữa mùa hè. Dưới đây là bảng tổng hợp chu kỳ bão chi tiết theo từng tháng tại Hải Phòng:

3. Những hiểm họa thiên tai thực tế lớn nhất khi bão đổ bộ vào Hải Phòng

Khác với các tỉnh vùng núi phía Bắc nơi bão thường gây ra lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng, đặc trưng địa hình đồng bằng duyên hải của Hải Phòng khiến thành phố phải gánh chịu tổ hợp hiểm họa biển khơi dữ dội:

1. Gió cuồng phong giật cấp 12 – 16 tàn phá hạ tầng đô thị và công nghiệp

Khi tâm bão tiến sát bờ, đất Cảng phải hứng chịu những đợt gió rít liên tục đạt cấp 11 – 13 theo thang sức gió Beaufort, giật trên cấp 15. Sức gió này đủ sức:

• Bẻ gãy hàng vạn cây xanh cổ thụ, quật đổ cột điện cao thế, làm đứt toàn bộ hệ thống cáp viễn thông và gây mất điện trên diện rộng toàn thành phố.
• Xé toạc và thổi bay hàng nghìn mái tôn của các nhà xưởng, kho bãi tại các khu công nghiệp trọng điểm ven biển như Đình Vũ, Tràng Duệ, Nam Cầu Kiền.
• Đánh lật các cẩu giàn container tại cảng biển và gây nguy cơ đứt dây neo khiến tàu tải trọng lớn trôi dạt tự do.

2. Hiện tượng nước dâng do bão (Storm Surge) uy hiếp hệ thống đê điều

Bão biển nhiệt đới luôn đi kèm áp suất khí quyển cực thấp ở tâm bão, khiến mặt biển bị hút nhô cao lên. Kết hợp với sức gió bão dồn nước vào vịnh, mực nước biển có thể dâng cao đột ngột từ 1,5 đến 2,5 mét so với mực nước triều thông thường. Nước dâng tràn qua thân đê biển, cuốn trôi các khu đầm nuôi tôm cá của người dân tại Đồ Sơn, Tiên Lãng, Kiến Thụy và gây xói lở nghiêm trọng các công trình kè ven bờ.

3. Ngập úng đô thị nghiêm trọng do mưa lớn kết hợp triều cường dâng

Hoàn lưu bão trút xuống đất Cảng lượng nước khổng lồ (đóng góp phần lớn vào tổng lượng mưa trung bình năm ở Hải Phòng). Lượng mưa 200 – 350 mm trong 24 giờ trùng đúng lúc triều cường đang lên khiến nước sông Cấm, Lạch Tray dâng cao ngang mặt đường, các cửa cống tự chảy bị chặn cứng. Hậu quả là toàn bộ khu vực nội thành chìm sâu trong biển nước từ 0,5 đến gần 1 mét suốt nhiều ngày.

4. Tuyến đầu tiền tiêu: Tác động khốc liệt tại đảo Bạch Long Vĩ và Cát Bà

Nhắc đến bão tại Hải Phòng, hai trọng điểm hải đảo luôn được đặt trong tình trạng báo động đỏ mức cao nhất:

• Huyện đảo Bạch Long Vĩ (Trạm gác tiền tiêu giữa vịnh Bắc Bộ): Nằm cách đất liền Hải Phòng hơn 130 km, Bạch Long Vĩ là nơi đầu tiên tiếp xúc với tâm bão trước khi bão đổ bộ vào đất liền từ 6 đến 12 giờ. Khi bão quét qua, sóng biển nguy hiểm cho tàu thuyền có thể dâng cao từ 5 – 7 m trùm qua âu cảng, sức gió thường xuyên đạt cấp 13 – 15 làm tốc mái các công trình kiên cố trên đảo.
• Quần đảo Cát Bà (Huyện Cát Hải): Với hàng trăm bè nuôi thủy sản và vịnh Lan Hạ thu hút đông đảo du khách, bão đổ bộ đồng nghĩa với việc toàn bộ tuyến phà Đồng Bài, tuyến cáp treo vượt biển và tàu du lịch vịnh phải cấm biển tuyệt đối. Tàu thuyền buộc phải khẩn trương di chuyển vào các vụng kín gió để thả neo chằng chống.

5. Những cơn bão lịch sử từng tàn phá thành phố Cảng Hải Phòng

Trong lịch sử khí tượng hiện đại, người dân Hải Phòng đã phải kiên cường đối mặt với không ít cơn bão kinh hoàng:

• Siêu bão Yagi (Bão số 3 năm 2024): Cơn bão mạnh nhất trên Biển Đông trong vòng hơn 30 năm qua đã đổ bộ trực tiếp vào Hải Phòng – Quảng Ninh vào trưa ngày 7/9/2024. Với sức gió vùng gần tâm bão mạnh cấp 13 – 14, giật cấp 16 – 17, siêu bão Yagi đã tàn phá khủng khiếp đất Cảng: hàng chục nghìn cây xanh bị bật gốc gãy rạp, hàng trăm nhà xưởng công nghiệp bị giật tung mái, hệ thống viễn thông và lưới điện tê liệt hoàn toàn, gây tổn thất hàng chục nghìn tỷ đồng.
• Bão Sơn Tinh (Bão số 8 năm 2012): Cơn bão di chuyển với tốc độ rất nhanh, càn quét ven biển Hải Phòng với gió giật cấp 13 – 14 trong đêm, làm đứt gãy cột tháp truyền hình cao hơn 140 m tại Uông Bí – Hải Phòng và gây ngập lụt ven bờ dữ dội.
• Bão Doksuri (1989) và bão Frankie (1996): Những cơn bão kinh điển trong quá khứ từng gây vỡ hàng loạt tuyến đê biển xung yếu ở Cát Hải và Đồ Sơn, làm ngập chìm hàng nghìn héc-ta đất nông nghiệp trong nước mặn.

6. Hướng dẫn kỹ năng phòng chống bão và lưu ý an toàn tại Hải Phòng

Sống tại vùng cửa ngõ đón bão, người dân và du khách khi lưu trú tại Hải Phòng cần chủ động tuân thủ nghiêm ngặt các quy tắc an toàn sau:

1. Chuẩn bị trước khi bão đổ bộ (trước 24 – 36 giờ)

• Chằng chống nhà cửa và kho bãi: Sử dụng bao cát hoặc bao nước đặt lên mái tôn; dùng dây thép neo chặt các góc mái nhà; khóa chặt toàn bộ cửa sổ kính hướng biển.
• Tàu thuyền và lồng bè: 100% tàu thuyền đánh bắt thủy sản phải khẩn trương vào âu cảng trú ẩn an toàn, hoàn thành việc chằng néo trước khi lệnh cấm biển có hiệu lực. Người dân trên các chòi canh ngao, lồng bè nuôi cá ở Cát Bà, Đồ Sơn bắt buộc phải sơ tán lên bờ.
• Dự trữ lương thực và năng lượng: Mất điện diện rộng thường kéo dài từ 2 – 5 ngày sau các trận bão lớn. Gia đình cần sạc đầy pin dự phòng, đèn pin, dự trữ đủ nước uống, mì gói, lương khô và thuốc men thiết yếu.

2. Ứng phó trong bão và sau bão

• Khi bão đang quần thảo (gió rít mạnh từ cấp 8 trở lên), tuyệt đối không ra ngoài đường, không đứng gần các cửa sổ kính lớn hoặc dưới tán cây cổ thụ.
• Sau bão tan, cảnh giác cao độ với các đường dây điện đứt chìm trong vũng nước ngập để phòng tránh điện giật thương tâm; không điều khiển phương tiện lội qua các đoạn đường ngập sâu.
• Chủ động theo dõi diễn biến mưa bão và mực nước triều cường theo từng giờ tại chuyên trang Thời tiết Hải Phòng để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người thân.

7. Câu hỏi thường gặp về bão tại Hải Phòng (FAQ)