Lượng mưa trung bình năm ở Hải Phòng dao động trong khoảng từ 1.600mm đến 1.800mm, thuộc nhóm địa phương có lượng mưa tương đối dồi dào của vùng đồng bằng duyên hải Bắc Bộ nhưng phân bổ cực kỳ chênh lệch theo mùa với hơn 80% – 85% tổng lượng mưa tập trung vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10. Do chịu sự chi phối mạnh mẽ của chế độ gió mùa và độ ẩm không khí trung bình năm tại Hải Phòng, lượng mưa tại thành phố Cảng có sự phân hóa rõ nét giữa khu vực hải đảo Cát Bà, ven biển Đồ Sơn và các huyện đồng bằng nội địa, tạo nên bức tranh thủy văn phức tạp tác động trực tiếp đến an toàn đê điều, hệ thống thoát nước đô thị và hoạt động bến cảng hàng hải.

📌 Tóm tắt nhanh thông tin quan trọng:

  • Tổng lượng mưa bình quân năm: Đạt từ 1.600mm – 1.800mm (ghi nhận tại trạm Phù Liễn bình quân 1.686mm, trạm đảo Cát Bà và Hòn Dấu có thể đạt tới 1.750mm – 1.850mm).
  • Mùa mưa (Tháng 5 – 10): Chiếm 82% – 85% lượng mưa cả năm; tháng 8 là tháng mưa lớn nhất với lượng mưa trung bình đạt từ 340mm đến 380mm.
  • Mùa khô (Tháng 11 – 4 năm sau): Chỉ chiếm 15% – 18% lượng mưa; tháng 12 và tháng 1 mưa ít nhất năm với lượng mưa chỉ từ 20mm đến 25mm/tháng.
  • Theo dõi lượng mưa thời gian thực: Tra cứu lượng mưa tích lũy và radar cảnh báo ngập lụt tại thống kê lượng mưa thời tiết Hải Phòng để chủ động phương án sản xuất và phòng chống thiên tai.

1. Quy luật phân bổ lượng mưa theo mùa tại thành phố Hải Phòng

Lượng mưa tại Hải Phòng chịu tác động trực tiếp bởi hai khối hoàn lưu gió mùa chính: gió mùa mùa hạ (gió mùa Tây Nam và Đông Nam mang hơi ẩm đại dương) và gió mùa mùa đông (gió mùa Đông Bắc lạnh và khô từ lục địa Á – Âu). Sự đối lập sâu sắc giữa hai chế độ gió mùa này tạo nên hai mùa mưa và khô vô cùng tương phản:

Mùa mưa (Từ tháng 5 đến tháng 10): Mưa rào dông nhiệt và hoàn lưu bão biển Đông

Kéo dài suốt 6 tháng mùa hè và đầu thu, mùa mưa mang đến lượng nước khổng lồ cho hệ sinh thái và các hồ chứa thành phố Cảng. Trong giai đoạn này, tổng lượng mưa thường đạt từ 1.350mm đến 1.550mm. Lượng mưa không rải đều mà thường xuất hiện dưới dạng các trận mưa rào cường độ lớn kèm dông sét vào buổi chiều hoặc các đợt mưa diện rộng kéo dài nhiều ngày do dải hội tụ nhiệt đới (ITCZ) và bão đổ bộ.

Tháng 8 là tháng có lượng mưa cao nhất trong năm tại Hải Phòng, với lượng mưa trung bình ghi nhận tại Trạm Khí tượng Phù Liễn lên tới 345,6mm, số ngày mưa bình quân từ 16 đến 18 ngày. Trong các năm có bão lớn, lượng mưa tháng 8 hoặc tháng 9 có thể vượt mốc kỷ lục 600mm – 700mm, gây nên nguy cơ ngập úng đô thị khi mưa bão kết hợp cùng triều cường dâng cao.

Mùa khô và mưa phùn (Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau): Khô hanh đầu mùa và nồm ẩm cuối mùa

Mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, nhưng được chia thành hai giai đoạn thời tiết rõ rệt:

  • Giai đoạn khô hanh (Tháng 11 – Tháng 1): Chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc lục địa thuần nhất, không khí khô ráo, bầu trời quang mây. Lượng mưa tháng 12 chỉ đạt khoảng 22,1mm và tháng 1 khoảng 24,8mm. Độ ẩm không khí hạ thấp khiến đất đai đồng ruộng bắt đầu xuất hiện tình trạng khô nẻ.
  • Giai đoạn nồm ẩm mưa phùn (Tháng 2 – Tháng 4): Gió mùa Đông Bắc lệch đông tràn qua vịnh Bắc Bộ mang hơi nước bão hòa vào đất liền. Lượng mưa tuy không lớn (chỉ từ 27mm đến 90mm/tháng) nhưng số ngày có mưa phùn và sương mù lại rất nhiều (từ 15 đến 22 ngày/tháng). Mưa dạng hạt bụi li ti kéo dài dai dẳng làm đường sá lầy lội, sàn nhà ướt đẫm và tầm nhìn xa trên biển giảm sút nghiêm trọng.
Mưa lớn dồn dập trút xuống dòng sông Cấm và các bến cảng Hải Phòng mùa hè
Những trận mưa rào xối xả mùa hè mang lại nguồn nước dồi dào nhưng gây sức ép lên hệ thống tiêu thoát nước.

2. Sự phân hóa lượng mưa giữa các vùng địa hình tại Hải Phòng

Do cấu trúc địa hình kéo dài từ các đồi núi đá vôi huyện Thủy Nguyên, An Lão ra dải đồng bằng cửa sông và quần đảo ngoài khơi, lượng mưa tại Hải Phòng phân hóa thành các tiểu vùng có đặc điểm khác biệt:

1. Tiểu vùng quần đảo Cát Bà và Bạch Long Vĩ: Đón gió trực tiếp, lượng mưa cao

Khu vực quần đảo Cát Bà sở hữu những dãy núi đá vôi cao từ 150m đến 330m đóng vai trò như bức tường chắn gió ẩm từ biển Đông thổi vào. Hiện tượng mưa địa hình kết hợp với độ ẩm cao của thảm rừng nguyên sinh khiến lượng mưa tại Cát Bà thường cao hơn khu vực nội thành từ 100mm đến 200mm/năm, đạt xấp xỉ 1.800mm – 1.850mm. Đảo Bạch Long Vĩ nằm cô lập giữa vịnh Bắc Bộ đón nhận các trận mưa dông biển bất chợt và các trận bão sớm nhất thành phố.

2. Tiểu vùng ven biển và cửa sông (Đồ Sơn, Tiên Lãng, Kiến Thụy, Hải An)

Dải ven biển đón nhận lượng mưa trung bình từ 1.650mm đến 1.750mm/năm. Nơi đây thường xuyên xuất hiện các đợt mưa dông cực đoan cục bộ hình thành từ sự chênh lệch nhiệt độ giữa mặt đất và mặt biển vào các buổi chiều mùa hè.

3. Tiểu vùng nội đồng bằng phù sa (An Dương, Vĩnh Bảo, Thủy Nguyên)

Nằm sâu hơn trong đất liền, lượng mưa tại khu vực này dao động từ 1.550mm đến 1.650mm/năm. Lượng mưa phân bổ đều hơn theo diện rộng, đóng vai trò sống còn trong việc cung cấp nước ngọt tưới tiêu cho các cánh đồng lúa hai vụ và vùng trồng cây ăn quả chuyên canh truyền thống.

Thảm thực vật rừng nguyên sinh Cát Bà xanh tươi nhờ lượng mưa dồi dào hàng năm
Lượng mưa dồi dào nuôi dưỡng hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi Cát Bà phát triển quanh năm.

3. Bảng số liệu lượng mưa 12 tháng tại các trạm khí tượng thủy văn Hải Phòng

Dưới đây là bảng thống kê lượng mưa chi tiết từng tháng ghi nhận qua chuỗi số liệu quan trắc nhiều năm tại Trạm Khí tượng Phù Liễn, Trạm Khí tượng Cát Bà và Trạm Hải văn Hòn Dấu:

Tháng Lượng mưa Phù Liễn (mm) Lượng mưa Cát Bà (mm) Lượng mưa Hòn Dấu (mm) Số ngày mưa TB (ngày) Tỷ lệ trong năm (%) Đặc trưng hình thế mưa
Tháng 1 24,8 26,5 22,4 8,5 1,5% Mưa nhỏ rải rác trong các đợt không khí lạnh khô.
Tháng 2 27,2 29,8 25,6 13,2 1,6% Mưa phùn, sương mù nồm ẩm kéo dài nhiều ngày.
Tháng 3 46,5 48,2 44,1 16,4 2,8% Mưa xuân hạt bụi, độ ẩm không khí chạm mức 95% – 98%.
Tháng 4 90,8 96,4 88,3 12,1 5,4% Chuyển mùa, bắt đầu xuất hiện những cơn mưa rào đầu mùa.
Tháng 5 198,4 210,5 185,2 13,8 11,8% Mưa rào dông nhiệt mùa hè kèm sấm chớp dữ dội.
Tháng 6 242,1 255,8 230,6 15,6 14,4% Mưa lớn diện rộng do dải hội tụ nhiệt đới và áp thấp.
Tháng 7 261,3 278,2 249,5 16,2 15,5% Mưa bão cao điểm, lượng mưa dồn dập trong thời gian ngắn.
Tháng 8 (Cao nhất) 345,6 368,4 332,1 17,8 20,5% Đỉnh mưa năm, mưa bão kết hợp hoàn lưu xoáy thuận nhiệt đới.
Tháng 9 231,5 245,6 218,7 14,5 13,7% Mưa bão cuối mùa xen kẽ các đợt không khí lạnh yếu.
Tháng 10 132,4 140,2 125,8 9,8 7,8% Mưa giảm nhanh, xuất hiện các đợt mưa rào nhẹ se lạnh.
Tháng 11 50,7 55,3 48,5 6,4 3,0% Khô ráo, thỉnh thoảng có mưa nhỏ do gió mùa tràn về.
Tháng 12 (Thấp nhất) 22,1 24,0 19,8 5,2 1,3% Tháng khô hạn nhất năm, tiết trời hanh khô rét buốt.
Tổng cả năm 1.686,6 1.782,5 1.614,2 145,5 100% Mưa tập trung dồn dập vào mùa hè, mùa đông khô hạn.

4. Những trận mưa lịch sử và kỷ lục lượng mưa ghi nhận tại đất Cảng

Trong lịch sử khí tượng Hải Phòng, nhiều đợt mưa cực đoan đã thiết lập nên các mốc kỷ lục đáng kinh ngạc, gây ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống và hoạt động kinh tế:

  • Trận mưa bão kỷ lục tháng 8/2005 (Bão số 2 – Damrey): Lượng mưa trong 24 giờ tại trạm Phù Liễn đạt trên 380mm, tại Cát Bà đạt trên 420mm. Nước mưa kết hợp triều cường dâng cao đã làm vỡ nhiều đoạn đê biển Cát Hải và Đồ Sơn, gây ngập trắng toàn bộ thị trấn Cát Hải trong nhiều ngày.
  • Đợt mưa ngập lịch sử tháng 7/2015: Do ảnh hưởng của rãnh áp thấp có trục đi qua Bắc Bộ kết hợp với vùng xoáy thấp phát triển lên đến độ cao 5.000m, Hải Phòng hứng chịu đợt mưa kéo dài suốt 5 ngày liên tiếp với tổng lượng mưa vượt mốc 500mm. Toàn bộ các trục đường chính nội thành ngập sâu tới 0,5m – 0,8m, giao thông đường sắt Hà Nội – Hải Phòng bị tê liệt.
  • Mưa lũ cuồng phong siêu bão Yagi tháng 9/2024: Cơn bão lịch sử đổ bộ trực tiếp vào Hải Phòng mang theo hoàn lưu mưa dông cực lớn. Lượng mưa đo được chỉ trong 12 giờ tại một số trạm đo tự động đạt trên 250mm, gió giật cấp 15 đánh đổ hàng vạn cây xanh và gây ngập úng nghiêm trọng nhiều khu công nghiệp ven biển.
Xe cộ lội qua điểm ngập úng sâu trên đường Cầu Đất Hải Phòng trong trận mưa lớn
Các điểm ngập úng nội thành xuất hiện nhanh chóng sau những trận mưa rào dồn dập trên 80mm/h.

5. Tác động của chế độ mưa đến kinh tế cảng biển và nông nghiệp Hải Phòng

Lượng mưa 1.600 – 1.800 mm/năm là nguồn tài nguyên nước vô giá nhưng cũng đặt ra những thách thức lớn đối với hai trụ cột kinh tế then chốt của thành phố:

Hoạt động khai thác cảng biển và dịch vụ logistics

Hệ thống cảng biển Hải Phòng với hàng chục cầu bến bốc dỡ hàng container và hàng rời chịu tác động trực tiếp của mưa lớn. Khi mưa to dầm dề, các thiết bị cẩu giàn STS và cẩu bờ phải tạm ngưng bốc xếp các loại hàng hóa mẫn cảm với độ ẩm như thép tấm, ngũ cốc rời, xi măng và phân bón. Nước mưa tích tụ tại các bãi container ngoài trời đòi hỏi hệ thống rãnh thu gom nước mặt hiện đại để chống ngập bánh xe nâng tải nặng.

Sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản

Lượng mưa mùa hè cung cấp nguồn nước ngọt dồi dào rửa mặn cho các cánh đồng ven biển Tiên Lãng, Kiến Thụy và bồi đắp nguồn nước cho hệ thống đại thủy nông Đa Độ và thủy lợi An Kim Hải. Tuy nhiên, nếu mưa quá lớn dồn dập sẽ làm giảm đột ngột độ mặn tại các đầm nuôi tôm cua Đồ Sơn, gây sốc môi trường khiến tôm nuôi chết hàng loạt. Ngược lại, vào mùa khô (tháng 12 – 4), tình trạng cạn kiệt nguồn nước mưa khiến triều mặn lấn sâu vào các cống lấy nước tưới tiêu.

Công nhân và máy bơm khẩn trương tiêu thoát nước chống ngập úng đô thị Hải Phòng
Hệ thống trạm bơm tiêu úng vận hành hết công suất để giải cứu các khu vực trũng thấp khi mưa lớn kéo dài.

6. Giải pháp chủ động thích ứng và sống chung với mùa mưa tại Hải Phòng

Nhằm phát huy lợi thế nguồn nước và giảm thiểu tối đa thiệt hại do ngập lụt mùa mưa, người dân và chính quyền thành phố Cảng cần triển khai các giải pháp thiết thực:

  • Gia cố hệ thống thoát nước gia đình và khu phố: Thường xuyên khơi thông máng xối, nạo vét hố ga trước cửa nhà; không vứt rác thải, túi nilon bịt kín miệng cống thoát nước mặt đường; lắp đặt van ngăn triều một chiều tại đường ống xả thải gia đình để ngăn nước triều chảy ngược vào nhà khi mưa to.
  • Chủ động phương án giao thông trong mưa bão: Hạn chế lưu thông qua các “điểm đen” ngập úng như ngã tư Cầu Đất – Lương Khánh Thiện, đường Tô Hiệu, ngã năm Kiến An trong các đợt mưa lớn trên 50mm; theo dõi bản tin ngập lụt đô thị trên các ứng dụng thông minh thành phố.
  • Quy hoạch phát triển hạ tầng xanh (Green Infrastructure): Đẩy mạnh mở rộng diện tích các hồ điều hòa sinh thái, bảo tồn thảm rừng ngập mặn phòng hộ ven biển, ứng dụng vật liệu lát vỉa hè bê tông xốp thấm nước để gia tăng khả năng bổ cập nước ngầm tự nhiên.

Câu hỏi thường gặp về lượng mưa tại Hải Phòng

Lượng mưa ở Hải Phòng nhiều nhất và ít nhất vào những tháng nào?

Lượng mưa ở Hải Phòng tập trung cao nhất vào tháng 8 với lượng mưa bình quân đạt khoảng 345,6mm do ảnh hưởng của bão và dải hội tụ nhiệt đới. Ngược lại, tháng 12 là tháng có lượng mưa thấp nhất năm, chỉ đạt khoảng 22,1mm với tiết trời hanh khô do gió mùa Đông Bắc chi phối.

Tại sao lượng mưa ở quần đảo Cát Bà lại cao hơn vùng nội thành Hải Phòng?

Quần đảo Cát Bà nằm ở vị trí tiền tiêu trực diện đón gió ẩm từ vịnh Bắc Bộ thổi vào. Khi các khối mây ẩm gặp địa hình đồi núi đá vôi cao của đảo, không khí ẩm bị nâng lên cao, ngưng tụ hơi nước và trút xuống những trận mưa địa hình phong phú hơn so với vùng đồng bằng châu thổ nội thành.

Xem dự báo lượng mưa và cảnh báo thời tiết nguy hiểm tại Hải Phòng ở đâu?

Bạn có thể tra cứu chi tiết radar lượng mưa tích lũy từng giờ, cảnh báo dông lốc sét và triều cường dâng cao tại trang thông tin dự báo mùa mưa bão Hải Phòng để chủ động ứng phó kịp thời.