Mưa lũ cuốn theo chất thải, bùn đất và xác động vật làm ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước sinh hoạt.

Công trình cấp thoát nước bị phá vỡ khiến việc thiếu nước sạch kéo dài.

Người dân cần áp dụng ngay các biện pháp xử lý tại chỗ để đảm bảo an toàn vệ sinh.

Nguyên nhân gây thiếu nước và ô nhiễm nguồn nước sau mùa lũ

Sau khi nước lũ rút đi, dòng chảy đã cuốn theo rác thải sinh hoạt cùng chất thải từ hệ thống cống rãnh và nhà tiêu đổ trực tiếp vào các nguồn nước mặt, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Sự cố vỡ đường ống và bể chứa khiến nguồn cung nước sạch bị ngắt quãng hoàn toàn, trong khi tình trạng cô lập giao thông càng làm chậm trễ việc vận chuyển nước đến các hộ gia đình.

Hệ thống cấp nước tập thể bị hủy hoại dẫn đến hàng loạt hộ gia đình rơi vào cảnh khan hiếm nghiêm trọng, và nhiều khu vực ngập sâu có thể phải đối mặt với tình trạng mất nước sạch trong suốt nhiều tháng sau khi lũ rút.

Khi không có dự trữ, con người chỉ có thể trụ được 3 ngày đến 10 ngày tùy thuộc vào thể trạng. Nguồn nước nhiễm bẩn trở thành môi trường lý tưởng để vi khuẩn đường ruột, ký sinh trùng và virus phát triển, làm tăng cao nguy cơ mắc các bệnh như tiêu chảy, tả, thương hàn cũng như các vấn đề ngoài da như ghẻ lở và viêm nang lông.

5 giải pháp xử lý nước sinh hoạt sau mưa bão hiệu quả nhất

Để đảm bảo nguồn nước an toàn sau bão, cần tuân thủ quy trình gồm làm trong và khử trùng, bổ sung bước đun sôi đối với nước ăn uống. Bước làm trong được thực hiện bằng phèn chua với tỷ lệ 1 gam cho mỗi 20 lít nước. Cách xử lý là hòa tan lượng phèn vào một gáo nước, đổ vào chum vại rồi khuấy đều, chờ 30 phút để cặn lắng xuống đáy trước khi gạn lấy phần nước trong. Trường hợp thiếu phèn, có thể dùng vải cotton sạch để lọc nước nhiều lần.

Về khâu khử trùng, phương pháp phổ biến nhất là sử dụng viên Cloramin B 0,25 gam hoặc Aquatabs 67 mg. Một viên Cloramin B đủ để xử lý 25 lít nước, trong khi một viên Aquatabs xử lý được 20 lít. Sau khi hòa tan viên thuốc vào nước đã làm trong, cần đậy nắp và chờ 30 phút.

Với khối lượng nước lớn, nên dùng bột Cloramin B 27% với liều lượng 3 gam cho 300 lít nước. Để kiểm tra hiệu quả, hãy múc nước lên ngửi; nếu không thấy mùi Clo thì việc khử trùng chưa đạt yêu cầu. Nếu mùi quá nồng, hãy mở nắp chờ thêm 30 phút đến 1 giờ.

Nước sau khi đã làm trong và khử trùng vẫn phải được đun sôi ở 100 độ C trong 5 phút trước khi uống. Nước đun sôi chỉ nên dùng trong vòng 24 giờ, tuyệt đối không để qua đêm. Có thể lắp thiết bị lọc nước công nghệ RO và Nano để loại bỏ vi khuẩn và tạp chất, giúp nước uống trực tiếp được. Lưu ý quan trọng là nước đưa vào máy lọc phải là nước đã làm trong, không dùng trực tiếp nước bề mặt để tránh làm tắc lõi lọc.

Để dự trữ và bảo quản nước, trước khi lũ về nên phủ kín miệng giếng bằng ni lông và buộc chặt. Sau lũ, bơm nước đã lọc thô lên mái nhà hoặc chứa vào lu bể cao. Nên hứng nước mưa vào giai đoạn cuối trận mưa để hạn chế axit và chất độc. Cuối cùng, đóng kín nắp tất cả các dụng cụ chứa nước sau khi xử lý. Cần lưu ý không thực hiện khử trùng với đánh phèn vì phèn làm mất tác dụng của Clo.

Cách kiểm tra và nhận biết nguồn nước sinh hoạt sau lũ có sạch không

Sau khi trải qua quá trình xử lý và khử trùng, việc phát hiện mùi Clo trong nước là dấu hiệu xác nhận nguồn nước đã đạt chuẩn để sử dụng. Trước khi tiến hành các bước xử lý, cần quan sát kỹ lưỡng bằng mắt thường: nước sạch phải trong, không có màu đục, váng lạ hay vật thể nổi.

Kiểm tra mùi vị để đảm bảo nước không có các mùi hôi, tanh hay chua bất thường. Những bất thường về mùi vị thường là cảnh báo cho thấy nguồn nước chưa được xử lý đúng quy trình.

Đặc biệt, nước sau lũ thường có đặc điểm đặc sánh, lẫn bùn và tỏa mùi hôi khó chịu. Dù nước có vẻ trong hay đục, quy trình bắt buộc vẫn phải bao gồm làm trong, khử trùng và đun sôi trước khi đưa vào sử dụng cho mục đích ăn uống.

Xử lý vệ sinh môi trường và xác súc vật chết sau lũ

Nguyên tắc cốt lõi là xử lý môi trường ngay khi mực nước rút. Công việc đầu tiên gồm việc dọn bùn đất, khơi thông cống rãnh, lấp các vũng nước đọng và phát quang bụi rậm xung quanh nhà cửa.

Rác thải cùng xác động vật cần được thu gom để chôn lấp theo đúng quy định. Hố chôn xác súc vật phải đảm bảo khoảng cách an toàn: tối thiểu 50m so với nguồn nước và 30m so với giếng nước trong vườn.

Quy trình chôn gồm đào hố sâu 0,8m, đặt xác xuống, phủ lớp 2-3kg vôi bột hoặc phun dung dịch khử khuẩn, sau đó lấp đất và nén chặt. Biển báo hiệu cần được cắm để ngăn thú rừng hoặc chuột bọ đào bới.

Cần kiểm tra hố chôn mỗi ngày; nếu thấy mùi hôi hoặc hố bị hở, phải tiến hành lấp lại và rào chắn ngay. Khu vực từng chứa xác động vật cũng cần được khử khuẩn bằng vôi bột hoặc đốt rác khô tại chỗ.

Đối với nhà tiêu, nếu hư hỏng nặng, cần ngừng sử dụng ngay, tạm thời dùng chung hoặc đào hố tạm cách nhà 20m, chờ vài tuần sau mới sửa chữa lại. Với giếng khơi, cần tháo nắp nilông, khơi thông vũng nước quanh giếng và vét sạch bùn cặn.

Trường hợp không thể thau vét, nên múc nước lên bể chứa, đánh phèn và khử khuẩn, đợi vài ngày mới tiến hành thau rửa. Giếng khoan chỉ yêu cầu bơm hết nước đục, tiếp tục bơm trong 15 phút rồi vệ sinh bơm và sàn giếng. Song song với đó, cần thực hiện các biện pháp diệt bọ gậy, loăng quăng và muỗi, phun hóa chất tại những khu vực có nguy cơ cao.

Lưu ý quan trọng khi sử dụng nước sinh hoạt mùa mưa, lũ lụt

Trong thời điểm mưa lũ, việc bảo vệ sức khỏe qua ăn uống và vệ sinh cá nhân là yếu tố quyết định. Người dân cần rửa tay kỹ với xà phòng mỗi lần trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc chạm vào các bề mặt bẩn.

Chế độ dinh dưỡng nên tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi; tuyệt đối tránh tiêu thụ rau sống rửa bằng nguồn nước chưa được khử trùng từ khu vực ngập lụt. Không nên bơi lội, tắm giặt hay vui chơi dưới nước ngập để giảm nguy cơ nhiễm bệnh. Quần áo và khăn mặt cần được giặt giũ sạch sẽ, phơi khô dưới ánh nắng và hạn chế mặc đồ ẩm ướt.

Ngủ màn là biện pháp thiết thực nhằm ngăn ngừa muỗi đốt. Nguồn nước sạch đã qua xử lý cần được bảo quản trong các dụng cụ có nắp đậy kín, tránh côn trùng xâm nhập gây tái nhiễm khuẩn. Nếu xuất hiện các triệu chứng như tiêu chảy hoặc nôn mửa sau khi sử dụng nước đã xử lý, cần ngừng dùng ngay lập tức và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế.

Việc theo dõi sức khỏe định kỳ và ưu tiên nước đã xử lý đúng quy trình giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định. Duy trì thói quen này cùng với việc tiết kiệm nguồn nước sạch sẽ hỗ trợ duy trì sinh hoạt bền vững sau khi nước rút.