Thuật ngữ "hầm chui" và "hầm cầu" thường bị nhầm lẫn trong tìm kiếm, nhưng hai khái niệm này thuộc về hai hệ thống hoàn toàn khác biệt. Hầm chui là công trình giao thông dưới lòng đất, trong khi hầm cầu hay bể phốt là hệ thống chứa và xử lý chất thải sinh hoạt. Bài viết tập trung phân tích nguyên nhân, dấu hiệu và các biện pháp khắc phục tình trạng hầm cầu bị ngập nước, đồng thời cập nhật tình hình úng ngập tại các hầm chui giao thông tại TP.HCM.

Nguyên nhân khiến hầm cầu đầy nước

Hệ thống bể phốt gia đình thường có dung tích dao động từ 3 đến 5 mét khối. Dung tích này được tính toán dựa trên quy mô sử dụng, thường phù hợp cho các hộ gia đình từ 2 đến 5 người.

Khi vượt quá ngưỡng này, nước thải và bùn cặn sẽ tích tụ nhanh chóng. Nguyên nhân chính xuất phát từ thói quen sinh hoạt. Nhiều người vô tình vứt các vật thể cứng như đồ chơi trẻ em, bàn chải đánh răng, băng vệ sinh hoặc bao cao su xuống bồn cầu.

Các vật thể này không phân hủy sinh học. Chúng mắc kẹt ngay tại các khúc cua của đường ống thoát nước. Dòng chảy bị cản trở. Chất thải hữu cơ dồn ứ lại và đẩy nước lên bề mặt.

Dầu mỡ từ thức ăn thừa và tóc rụng cũng là tác nhân gây tắc nghẽn nghiêm trọng. Khi tiếp xúc với nước lạnh, dầu mỡ đóng thành mảng bám cứng trên thành ống.

Theo thời gian, lớp mảng này thu hút các sợi tóc và cặn bã. Tiết diện ống thoát bị thu hẹp. Kết cấu đường ống xuống cấp do tuổi thọ công trình cũng làm trầm trọng thêm vấn đề.

Ống nhựa hoặc bê tông bị nứt, gãy hoặc lún theo năm tháng khiến nước thải không chảy xuống hầm mà bị dội ngược lại. Việc thi công lắp đặt sai kỹ thuật ngay từ đầu cũng để lại hậu quả lâu dài.

Thợ xây đặt sai độ dốc ống dẫn. Họ bỏ sót đường ống thoát khí hoặc lắp bồn cầu lệch trục. Hệ thống hoạt động kém hiệu quả. Nếu không tiến hành hút bể phốt định kỳ, mọi nguyên nhân trên sẽ nhanh chóng dẫn đến tình trạng bể đầy nước.

Dấu hiệu nhận biết hầm cầu bị ngập nước

Khi tốc độ thoát nước giảm sút, dòng chảy trở nên yếu ớt và nước rút chậm chạp hơn mức bình thường, đòi hỏi phải xả nước nhiều lần mới sạch hết. Đây là lúc mực chất thải hữu cơ đã chiếm khoảng 2/3 thể tích bể, khiến ống thông thủy giữa các ngăn bị tắc nghẽn và áp suất khí bị giữ lại. Tiếng "ục ục" phát ra từ miệng bồn cầu là minh chứng cho việc khí phân hủy không thể thoát ra ngoài.

Mùi hôi thối nồng nặc lan tỏa khắp phòng vệ sinh là tín hiệu cảnh báo rõ ràng. Dù sàn nhà có được lau chùi kỹ lưỡng, mùi khí gas lẫn chất thải vẫn dai dẳng, đặc biệt nặng nề hơn ngay sau mỗi lần xả nước. Bọt khí bất thường nổi lên trên mặt nước bồn cầu cũng cho thấy hầm đang trong tình trạng quá tải; khí sinh ra từ quá trình phân hủy không thể thoát qua ống thông hơi mà bị đẩy ngược lên, tạo thành các bong bóng.

Khu vực xung quanh hầm cầu cũng cung cấp nhiều thông tin quan trọng. Nền đất hoặc gạch lát quanh khu vực hầm thường xuyên ẩm ướt, xuất hiện các vũng nước nhỏ ngay cả khi không có mưa. Đất ở đây bị nhiễm nước thải giàu chất hữu cơ, khiến thực vật mọc xanh tốt bất thường so với các khu vực khác.

Đối với các bể phốt hiện đại có trang bị que đo độ cao, người dùng cần kiểm tra định kỳ; nếu chiều cao chất thải chạm gần đỉnh que đo, việc hút bể là bắt buộc. Sự kết hợp của các dấu hiệu này giúp xác định chính xác thời điểm cần xử lý, tránh tình trạng nước thải tràn ra ngoài gây ô nhiễm môi trường.

Cách khắc phục hầm cầu đầy nước hiệu quả

Đối với tình trạng tắc nghẽn mức độ nhẹ, người dùng hoàn toàn có thể tự xử lý bằng các phương pháp thủ công hoặc hóa học đơn giản. Dụng cụ phổ biến nhất là pittông cao su; để tăng hiệu quả, nên làm mềm phần cao su bằng nước ấm trước khi đặt phủ kín miệng thoát.

Sau đó, thực hiện động tác ấn mạnh xuống và kéo lên dứt khoát, lặp lại quá trình này từ 6 đến 7 lần cho đến khi nước rút nhanh. Một giải pháp thay thế khác là sử dụng móc phơi quần áo bằng sắt, được uốn cong một đầu để luồn sâu vào ống thoát, xoay và kéo nhằm đẩy vật cản ra khỏi vị trí gây tắc.

Về mặt hóa học, hỗn hợp baking soda và giấm tạo ra phản ứng sủi bọt mạnh giúp phân hủy cặn bã và khử mùi. Cách thực hiện là đổ trực tiếp ½ cốc baking soda cùng 1 cốc giấm vào bồn cầu, sau đó đậy nắp và chờ khoảng 1 tiếng để dung dịch thẩm thấu và phân hủy mỡ. Cuối cùng, xả nước sôi để rửa sạch đường ống.

Tuy nhiên, cần lưu ý không đổ nước sôi trực tiếp vào bồn cầu sứ mỏng hoặc ống nhựa cũ vì nhiệt độ cao dễ gây nứt vỡ. Việc bổ sung men vi sinh hoặc chế phẩm sinh học như SIFA là giải pháp bền vững nhờ hàng tỉ tế bào vi khuẩn thúc đẩy phân hủy chất thải. Phương pháp này nên được sử dụng định kỳ từ 3 đến 6 tháng/lần để duy trì hệ thống hoạt động trơn tru.

Khi các biện pháp tại nhà không mang lại kết quả hoặc hầm cầu đã đầy nghiêm trọng kéo dài, việc tự can thiệp có thể làm sự cố trầm trọng hơn. Lúc này, cần liên hệ ngay dịch vụ hút bể phốt.

Đội ngũ thợ sẽ sử dụng xe hút chân không công suất lớn cùng thiết bị thông tắc lò xo và camera nội soi để xác định chính xác vị trí tắc nghẽn. Quy trình xử lý sạch sẽ, nhanh gọn, hạn chế tối đa mùi hôi và nguy cơ tái ô nhiễm. Chủ động bảo trì định kỳ là cách để phòng tránh sự cố.

Giải pháp chống ngập nước ngầm khi xây mới hầm cầu

Do cao độ đáy hầm cầu thường trùng với đáy móng, việc thi công ở độ sâu trung bình 1,5 mét so với mặt đất tự nhiên gặp khó khăn khi mực nước ngầm trồi lên ở mức âm 0,5 mét.

Để đối phó với tình trạng nước rò rỉ liên tục, kỹ thuật viên cần mở rộng hố đào so với kích thước thiết kế thực tế là 1,2 x 1,8 mét. Cụ thể, hố đào phải đạt kích thước 1,6 x 2,4 mét, tạo ra khoảng trống 20 centimet bao quanh để thợ thi công bề mặt ngoài dễ dàng thao tác và thiết lập hệ thống rãnh thoát nước.

Kế bên khu vực đào, một hố thu nước hình vuông kích thước 60 x 60 centimet được đào sâu từ 40 đến 60 centimet, đủ chiều sâu để lắp đặt máy bơm chìm. Khi tiến hành xây lớp gạch đầu tiên, hỗn hợp hồ gồm xi măng trộn khô với phụ gia đông cứng nhanh FAST sẽ được thợ xây bổ sung nước có pha chất này ngay trong quá trình thi công nhằm kiểm soát chặt chẽ thời gian đông kết. Song song với việc xây dựng, máy bơm chìm hoạt động liên tục để hút nước từ hố thu ra ngoài.

Tường bao hầm cầu được xây dày khoảng 20 centimet, theo trình tự từ góc xa hố thu tiến dần về phía hố thu để đảm bảo vữa không bị chảy xệ trước khi đông cứng. Ngay sau khi hoàn thiện mỗi lớp xây, mặt trong và mặt ngoài đều được tô trát.

Khi tường đã đạt chiều cao cần thiết, máy bơm được rút ra để cho phép nước ngầm tràn vào tự nhiên, giúp kiểm tra khả năng chống thấm; nếu phát hiện vết rò rỉ, cần xử lý ngay tại chỗ. Cuối cùng, quét lớp chống thấm toàn bộ mặt trong hầm cầu nhằm ngăn chặn nước ngầm xâm nhập cũng như hạn chế nước thải rò rỉ ra lòng đất, qua đó bảo vệ nguồn nước ngầm và vệ sinh môi trường.

Tình trạng ngập hầm chui giao thông tại tp.hcm

Hầm chui trước cổng bến xe Miền Đông mới, thuộc địa phận TP. Thủ Đức, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM chủ trì thực hiện với tổng mức đầu tư khoảng 75 tỷ đồng.

Công trình này có chiều dài 670m, bề rộng 8m, nằm ngay bên phải quốc lộ 1 và đã được khởi công từ năm 2020. Tuy nhiên, đây là điểm đen thường xuyên xảy ra tình trạng ngập nước sau những trận mưa, khiến nhiều phương tiện lưu thông qua lại phải đối mặt với cảnh chết máy, gây ùn ứ giao thông nghiêm trọng.

Vào rạng sáng ngày 13/2/2025, một cơn mưa lớn kéo dài tiếp tục làm trầm trọng hóa vấn đề này tại nhánh HC1 của hầm chui Nguyễn Văn Linh – Nguyễn Hữu Thọ (quận 7). Mực nước trong hầm đã dâng cao từ 30 đến 40cm, lan rộng trên đoạn đường dài 50m.

Hậu quả là nhiều xe cộ, những phương tiện di chuyển từ Bình Chánh qua Phú Mỹ Hưng, buộc phải dừng lại hoặc chết máy vì ngập nước. Tình trạng úng ngập gây ùn ứ cục bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến luồng giao thông khu vực. Nghiêm trọng hơn, hệ thống chiếu sáng trong hầm bị ngắt điện khi nước dâng cao, tạo ra môi trường di chuyển đầy rủi ro cho người tham gia giao thông.

Nguyên nhân và giải pháp xử lý ngập hầm chui

Thực trạng tắc nghẽn hệ thống thoát nước tại các hầm chui phần lớn do rác thải sinh hoạt, cỏ dại và bùn đất tích tụ lâu ngày bịt kín miệng thu nước, khiến nước mưa không thể dẫn về trạm bơm trung tâm để xả ra rạch. Máy bơm thường xuyên gặp sự cố kỹ thuật hoặc hoạt động quá tải, làm giảm hiệu quả vận hành. Quan sát, không gian bên trong hầm chui hiện vẫn ngập ngụa rác và cây cỏ, gây mất mỹ quan và cản trở dòng chảy.

Để khắc phục, Ban Giao thông – đơn vị chủ đầu tư – đã yêu cầu các nhà thầu bố trí nhân sự ứng trực 24/7 nhằm xử lý ngay lập tức khi trạm bơm trục trặc hoặc phát hiện tắc nghẽn. Song song với công tác ứng trực, tiến độ bàn giao tài sản được đẩy nhanh để đơn vị quản lý chính thức có thể thực hiện tuần tra, kiểm soát và duy tu hệ thống.

Sở Giao thông vận tải TP.HCM cũng đã có văn bản chỉ đạo Ban Giao thông chịu trách nhiệm về tình trạng ngập úng, yêu cầu đơn vị này khẩn trương rà soát tổng thể để xác định chính xác nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật nhằm chấm dứt ngập nước, đảm bảo an toàn và trật tự giao thông trong thời gian tới.