Thiệt hại kinh tế do bão tính thế nào qua các con số thống kê tài sản và tăng trưởng

Thiệt hại kinh tế do bão được xác định thông qua việc quy đổi giá trị các tài sản vật chất bị hư hỏng hoặc mất đi, cộng thêm các khoản tổn thất gián tiếp ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng GDP và hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp.

Quy trình thống kê và công bố số liệu thiệt hại

Công tác tính toán và tổng hợp thiệt hại do bão thường do các bộ, ngành chức năng chủ trì thực hiện ngay sau khi cơn bão đi qua. Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (MAF) là hai đơn vị thường xuyên cung cấp tổng hợp về tình hình thiệt hại kinh tế – xã hội.

Quy trình này bắt đầu từ việc các địa phương bị ảnh hưởng rà soát, thống kê tình hình thực tế và báo cáo lên các bộ ngành. Từ đó, các bộ ngành sẽ tổng hợp để đưa ra con số ước tính sơ bộ nhằm phục vụ công tác chỉ đạo khắc phục hậu quả và hỗ trợ người dân.

Cụ thể, trong báo cáo về tình hình thiệt hại do bão số 3 gây ra, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, thông kê sơ bộ, chưa đầy đủ, thiệt hại về tài sản do bão số 3 gây ra khoảng 40.000 tỉ đồng. Con số này phản ánh giá trị ước tính của các công trình hạ tầng, nhà ở và tài sản bị phá hủy.

Mặt khác, báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn gửi Thủ tướng Chính phủ về công tác chỉ đạo, ứng phó, khắc phục hậu quả bão số 3 ghi nhận tổng thiệt hại kinh tế ước tính ban đầu trên 31.596 tỷ đồng.

Sự chênh lệch giữa các con số thống kê từ các bộ ngành có thể do phương pháp tính toán, thời điểm thống kê hoặc phạm vi bao quát các hạng mục thiệt hại khác nhau. Tuy nhiên, cả hai nguồn số liệu này đều được xem là ước tính ban đầu, chưa đầy đủ và đang trong quá trình rà soát, cập nhật thêm.

Bên cạnh việc thống kê thiệt hại tài sản, công tác tính toán còn bao gồm đánh giá tác động đến hệ thống tài chính. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, sơ bộ tại 20/26 tỉnh, thành phố, ước tính dư nợ bị ảnh hưởng là khoảng 80.000 tỉ đồng, chiếm khoảng 5% dư nợ trên địa bàn. Trong đó, riêng tại Quảng Ninh và Hải Phòng có khoảng 11.700 nghìn khách hàng bị ảnh hưởng với dư nợ khoảng 23.100 tỉ đồng.

Các hạng mục thiệt hại vật chất trực tiếp

Thiệt hại vật chất trực tiếp phản ánh rõ nét nhất mức độ phá hủy đối với công trình dân dụng, hạ tầng kỹ thuật và tài sản cố định, giúp cơ quan chức năng ước lượng chi phí sửa chữa hoặc tái thiết. Về nhà ở, bão số 3 khiến khoảng 257.000 căn bị sập hoặc hư hại nặng.

Ngược lại, báo cáo nhanh của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đến 17 giờ ngày 2/10 về bão số 10 ghi nhận 200 căn sập, 169.228 căn hư hỏng tốc mái và 64.816 căn ngập nước. Hệ thống giáo dục cũng chịu tổn thất lớn, với khoảng 1.300 trường học bị sập đổ hoặc hư hại do bão số 3, kéo theo thiệt hại về thiết bị dạy học và gián đoạn hoạt động giảng dạy. Mạng lưới đê điều, đê biển cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng; bão số 3 gây ra 305 sự cố, tập trung chủ yếu ở các tuyến đê cấp III trở lên.

Trong khi đó, bão số 10 tạo ra 27 sự cố đê điều, phân bố tại các địa phương như Bắc Ninh, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. Các hạng mục hạ tầng khác như cây xanh đô thị và cột điện cũng được tính toán cụ thể: bão số 3 làm gần 310.000 cây gãy đổ, còn bão số 10 khiến 8.515 cột điện bị gãy, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung cấp điện cho hàng triệu người.

Tác động đến sản xuất nông nghiệp và thủy sản

PHẢI CÒN NGUYÊN: 10, 16.825, 190.358, 2,3 triệu, 2.250, 2.600, 2.621.106, 21.786, 262.000, 3, 31.745, 48.727, 496.835, 50.268, 80.606, Cai, Hóa, Lào, Nghệ, Phú, Sơn, Thanh, Thọ

CẤM CHỮ: "đáng kể"

— đoạn — Hai ngành nông nghiệp và thủy sản hứng chịu hậu quả nghiêm trọng nhất về diện tích lẫn sản lượng, với tổng thiệt hại được quy đổi qua các chỉ số như diện tích cây trồng ngập úng, tỷ lệ vật nuôi tử vong và số lồng bè bị cuốn trôi. Bão số 3 đã làm hư hại hơn 262.000 ha gồm lúa, hoa màu và cây ăn quả; trong khi báo cáo chi tiết từ Bộ NN&PTNT cho thấy 190.358 ha lúa cùng 48.727 ha hoa màu bị ngập úng, cộng thêm 31.745 ha cây ăn quả chịu thiệt hại.

Về phía chăn nuôi, gần 2,3 triệu con gia súc và gia cầm đã bị chết, trong đó số liệu là 21.786 con gia súc và 2.621.106 con gia cầm. Lĩnh vực thủy sản cũng bị ảnh hưởng nặng khi bão số 3 phá hủy 2.250 lồng bè nuôi trồng.

Bão số 10 tiếp tục gây tổn thất rộng khắp, ở các tỉnh Lào Cai, Sơn La, Phú Thọ, Thanh Hóa và Nghệ An, nơi 80.606 ha lúa, hoa màu và các loại cây trồng khác bị thiệt hại. Ngành lâm nghiệp ghi nhận 50.268 ha rừng bị ảnh hưởng.

Về vật nuôi, bão số 10 khiến hơn 2.600 con gia súc cùng 496.835 con gia cầm bị chết hoặc cuốn trôi. Diện tích nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại do bão số 10 lên tới 16.825 ha. Những con số này phản ánh thiệt hại trực tiếp về tài sản và sản lượng, đòi hỏi người dân và doanh nghiệp phải có thời gian và nguồn lực để tái đàn, tái vụ, nhất là khi các cơn bão ập đến đúng lúc mùa vụ đang diễn ra.

Ước tính thiệt hại gián tiếp và tăng trưởng kinh tế

Bên cạnh những tổn thất hữu hình, các hệ quả gián tiếp thường khó lường hơn nhưng lại gây ảnh hưởng lan tỏa sâu rộng đến nền kinh tế, được phản ánh qua các chỉ số tăng trưởng, hoạt động sản xuất và du lịch. Tốc độ tăng trưởng kinh tế là nhóm chỉ số nhạy cảm nhất trước thiên tai.

Theo báo cáo từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, bão số 3 khiến đà tăng trưởng 6 tháng cuối năm của cả nước chững lại. Cụ thể, GDP quý 3 dự kiến giảm 0,35%, quý 4 giảm 0,22% và ước tính cả năm sẽ giảm 0,15% so với kịch bản ban đầu nhắm tới mức tăng 6,8-7%.

Tại các địa phương, mức suy giảm GRDP năm 2024 cũng rất đáng kể, với Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên và Lào Cai đều giảm trên 0,5%. Hoạt động sản xuất công nghiệp và xây dựng chịu tác động mạnh do tình trạng mất điện, nước và thông tin liên lạc, khiến nhiều doanh nghiệp phải tạm dừng sản xuất, gây đứt gãy chuỗi cung ứng.

Lĩnh vực du lịch cũng đối mặt với thách thức lớn khi cơ sở lưu trú hư hỏng phải đóng cửa sửa chữa, cùng với việc hạn chế di chuyển của người dân và du khách. Miền Bắc dự kiến bỏ lỡ hoàn toàn mùa khách du lịch quốc tế từ tháng 9/2024 đến tháng 4/2025.

Thiệt hại gián tiếp còn bao gồm chi phí y tế, chăm sóc sức khỏe và các vấn đề tâm lý. Bão số 3 đã khiến khoảng 1.900 người bị thương, gây ra sang chấn tâm lý nặng nề cho nhiều người dân, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi.

Phân biệt thiệt hại sơ bộ và chính thức

Phân biệt thiệt hại sơ bộ và chính thức trong thống kê là bước quan trọng để đảm bảo tính chính xác của các con số. Ban đầu, nhanh từ địa phương cung cấp những ước tính sơ bộ, chưa phản ánh đầy đủ tình hình thực tế. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã nhấn mạnh rằng con số 40.000 tỉ đồng chỉ là ước tính sơ bộ, chưa đầy đủ.

Tương tự, của Bộ NN&PTNT ghi nhận tổng thiệt hại kinh tế ước tính ban đầu trên 31.596 tỷ đồng, khẳng định các địa phương đang tiếp tục rà soát, cập nhật thống kê thiệt hại. Số liệu sơ bộ có thể thay đổi theo thời gian khi công tác khảo sát được mở rộng và chi tiết hơn. Các địa phương cần thời gian để đo đạc, xác minh lại mức độ hư hỏng của từng công trình, diện tích cây trồng và số lượng vật nuôi.

Các con số công bố ban đầu chỉ mang tính chất tham khảo ban đầu để phục vụ công tác chỉ đạo ứng phó và huy động nguồn lực hỗ trợ ban đầu, chưa phải là con số cuối cùng. Việc rà soát, thống kê kỹ lưỡng là cần thiết để có cơ sở chính xác cho công tác đền bù, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, cũng như dự toán ngân sách cho công tác khắc phục hậu quả trong thời gian tới.