Đổ bê tông xong bị ngập nước làm giảm chất lượng kết cấu, gây chậm đông kết và nguy cơ rỗ bề mặt; cần xử lý kịp thời bằng cách che chắn, hút nước và bảo dưỡng lại. Về quy hoạch đô thị, bê tông hóa truyền thống làm ngập nặng hơn thế nào khi lớp vỉa hè 8-10 cm được lát gạch kín ngăn nước ngấm xuống đất, khiến hệ thống thoát nước quá tải.

Ngược lại, các giải pháp mới như bê tông thấm tiêu đang được Hà Nội thí điểm trong Đề án 2026-2030 để tạo lớp đệm giữ nước, giảm áp lực lên cống ngầm và hạn chế hiệu ứng đảo nhiệt.

Đổ bê tông bị ngập nước là gì và nguyên nhân từ đâu

Hiện tượng bê tông bị ngập nước xảy ra khi nước mưa hoặc mạch nước ngầm xâm nhập vào lớp bê tông tươi hoặc móng vừa mới thi công, gây tác động tiêu cực trực tiếp đến chất lượng công trình. Đây là vấn đề nghiêm trọng bởi nước làm loãng hỗn hợp, thay đổi tỷ lệ cấp phối và tạo bọt khí, từ đó làm giảm cường độ chịu nén của bê tông.

Nguyên nhân chính thường xuất phát từ hai yếu tố. Đầu tiên là thời tiết bất thường; dù có thể dự báo, nhưng những trận mưa lớn bất ngờ trong lúc đổ sàn, móng hoặc mái vẫn thường xuyên xảy ra, khiến nước mưa tích tụ trên bề mặt.

Thứ hai là yếu tố địa chất; khi tiến hành đào móng hoặc san ủi, công nhân có thể vô tình chạm phải mạch nước ngầm. Sự dâng lên hoặc rỉ ra liên tục của nước ngầm khiến khu vực thi công bị ngập, làm chậm quá trình kết dính của xi măng và phá vỡ cấu trúc vật liệu ngay từ giai đoạn đầu.

Cơ chế gây ngập nặng hơn do bê tông hóa truyền thống

Bê tông hóa làm ngập nặng hơn thế nào khi xét đến quy hoạch đô thị? Giải pháp lát vỉa hè cũ trước đây đặt gạch trên nền cát hoặc sỏi, cho phép nước mưa ngấm xuống đất, bổ sung nước cho cây xanh và giúp rễ cây thở. Xu hướng chỉnh trang vỉa hè tại các đô thị như Hà Nội thường đổ một lớp bê tông dày 8-10 cm rồi mới lát gạch lên trên.

Cách làm này khác biệt hoàn toàn vì lớp bê tông đặc kín nước ngăn cản khả năng thấm tự nhiên. Khi trời mưa, nước không thể ngấm xuống đất mà phải dồn vào hệ thống cống rãnh. Theo nhận định của chuyên gia Phạm Quang Vinh, việc đổ bê tông lên vỉa hè đang làm trầm trọng thêm tình trạng quá tải của hệ thống thoát nước đô thị.

Thay vì giảm tải như nghiên cứu tại Singapore hay Tokyo (nơi giải pháp này giảm 40-80% áp lực thoát nước), lớp bê tông đặc này lại ngăn cản khả năng hấp thụ oxy của cây cối và góp phần làm môi trường sống tệ đi do hiệu ứng đảo nhiệt. Sự thiếu vắng quy chuẩn về vật liệu lát vỉa hè khiến giải pháp thi công dễ dàng này được áp dụng tràn lan, làm giảm khả năng phục hồi của đô thị trước các trận lụt cực đoan.

Hậu quả của ngập nước đối với đường bê tông nhựa

Tại các trung tâm đô thị lớn như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, tình trạng đường bê tông nhựa bị ngập úng vào mùa mưa đã trở thành nỗi lo ngại lớn.

Dựa trên thực tiễn vận hành, T&C Việt Nam nhận thấy việc nước đọng lại lâu ngày là nguyên nhân chính làm suy giảm tuổi thọ của kết cấu mặt đường. Khi nước thấm sâu, nó làm yếu lớp móng và phá vỡ sự gắn kết giữa các lớp vật liệu nhựa và đá, dẫn đến mất khả năng chịu lực.

Sau khi nước rút, sự chênh lệch áp suất tạo ra các vết nứt nhỏ; theo thời gian, những khe nứt này mở rộng, gây bong tróc bề mặt và hình thành ổ gà. Sự di chuyển của phương tiện trên nền đường ẩm ướt còn gây biến dạng, lún và để lại dấu bánh xe, đặc biệt nghiêm trọng ở những khu vực có hệ thống thoát nước kém hiệu quả.

Mặt khác, môi trường ẩm ướt thuận lợi cho rêu mốc và tảo phát triển, làm tăng nguy cơ trơn trượt. Các yếu tố góp phần vào tình trạng này bao gồm thiết kế thoát nước chưa phù hợp (độ dốc thấp, kích thước cống nhỏ), vật liệu thi công không đảm bảo độ rỗng và độ bám dính, cùng với tác động của mưa lớn kéo dài và tải trọng xe nặng. Việc thiếu lớp chống thấm cũng tạo điều kiện cho nước dễ dàng xâm nhập vào sâu bên trong, đẩy nhanh tốc độ xuống cấp của công trình.

Quy trình xử lý sự cố khi bê tông mới đổ bị ngập nước

Khi đổ bê tông xong bị ngập nước, việc xử lý kịp thời là bắt buộc để giảm thiểu tác hại. Trước hết, cần liên hệ kỹ sư thiết kế để điều chỉnh bản vẽ nếu cần nâng nền hoặc thay đổi giải pháp móng cho phù hợp với địa chất.

Về mặt kỹ thuật thi công, biện pháp hiệu quả là xây dựng hệ thống mương và hố thu thoát nước. Công nhân cần đào rộng xung quanh đế móng mỗi bên tối thiểu 30 cm, sau đó tạo hố thu sâu hơn đế móng khoảng 20 cm.

Họng hút của máy bơm được đặt vào hố thu để bơm liên tục. Lưu ý quan trọng là không để bê tông bị ngập quá 2 giờ đồng hồ kể từ khi thi công.

Để tránh sạt lở đất cuốn theo nước, nên đặt đầu vòi hút trong ống có đường kính 40 đến 60 cm. Nếu gặp mưa lớn buộc phải dừng đổ, cần xử lý mạch ngừng bằng cách vệ sinh bề mặt, đục tạo nhám, rửa sạch và tưới hồ dầu xi măng trước khi đổ tiếp lớp mới.

Giải pháp chống ngập đô thị bền vững từ vật liệu mới

Trong khuôn khổ Đề án Xử lý úng ngập khu vực nội thành giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đang thử nghiệm các loại vật liệu thấm nước như gạch và bê tông rỗng. Theo ông Trần Anh Trung thuộc Bomanite Vietnam, bê tông thấm tiêu (pervious concrete) là một lớp đệm giữ nước ngay dưới bề mặt. Cấu trúc của nó bao gồm lớp bê tông màu phía trên, lớp kết cấu chịu lực có khả năng thấm nước, lớp đá sỏi base dùng để lưu trữ nước (với dung tích từ 70 đến 120 lít trên mỗi mét vuông) và lớp nền đã qua xử lý.

Khi mưa xuống, nước sẽ thấm qua bề mặt, tạm thời được giữ lại rồi thấm xuống đất hoặc bốc hơi, nhờ đó giảm áp lực lên hệ thống cống ngầm và góp phần hạ nhiệt độ đô thị. Tiêu chí cần thiết để đánh giá hiệu quả chính là khả năng thấm nước sau một thời gian sử dụng thực tế. Các khu vực có diện tích rộng và chịu tải thấp như vỉa hè, bãi đỗ xe và quảng trường được chọn để thí điểm, giúp quan sát rõ hiệu quả giảm dòng chảy tràn trước khi mở rộng quy mô áp dụng.