Lượng Mưa Trung Bình Năm Ở Cao Bằng Dao Động 1.500 – 2.000 mm

Lượng mưa trung bình năm ở Cao Bằng dao động phổ biến từ 1.400 đến 1.800 mm, riêng tại các khu vực núi cao đón gió như khối núi Phia Oắc (Nguyên Bình) hay vùng biên giới phía Bắc có thể đạt từ 1.800 đến trên 2.000 mm/năm. Chế độ mưa tại tỉnh miền núi Đông Bắc này phân hóa cực kỳ sâu sắc theo mùa: mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm tới 80% – 85% tổng lượng mưa cả năm, với đỉnh điểm rơi vào tháng 7 và tháng 8 khi lượng mưa từng tháng có thể vượt 300 mm. Ngược lại, mùa khô kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau chỉ nhận chưa đầy 15% – 20% lượng nước, trong đó tháng 12 và tháng 1 là thời kỳ khô hạn nhất với lượng mưa chỉ từ 15 – 25 mm/tháng. Sự kết hợp giữa chế độ mưa gió mùa và địa hình núi đá vôi karst nứt nẻ tạo nên mạng lưới thủy văn độc đáo trên lưu vực sông Bằng Giang, sông Gâm và sông Quây Sơn.

Các yếu tố địa hình và hoàn lưu gió mùa chi phối lượng mưa tại Cao Bằng

Cao Bằng có tổng diện tích tự nhiên hơn 6.700 km², với địa hình phân hóa phức tạp gồm các dãy núi đá vôi karst cổ và núi đất xen kẽ thung lũng sâu. Lượng mưa tại đây được hình thành bởi sự tương tác chặt chẽ giữa hoàn lưu khí quyển và địa hình:

• Gió mùa mùa hạ (Gió Tây Nam & Đông Nam): Thổi mạnh từ tháng 5 đến tháng 10, mang theo khối không khí chí tuyến nóng ẩm từ biển Đông. Khi các luồng gió ẩm này tiến sâu vào đất liền và gặp sườn đón gió của các khối núi cao như Vườn quốc gia Phia Oắc – Phia Đén (Nguyên Bình), không khí bị đẩy lên cao ngưng tụ thành những đám mây vũ tích gây mưa rào xối xả (hiệu ứng mưa địa hình).
• Gió mùa mùa đông (Gió Đông Bắc): Thổi từ lục địa phương Bắc tràn xuống từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Bản chất của khối khí cực đới lục địa này là lạnh và khô, khiến độ ẩm không khí hạ xuống thấp và lượng mưa giảm về mức tối thiểu.
• Địa hình núi đá vôi dạng karst nứt nẻ: Hơn 60% diện tích tự nhiên của tỉnh là địa hình núi đá vôi. Nước mưa sau khi trút xuống ngấm rất nhanh qua các khe nứt đá vôi hình thành hệ thống sông ngầm (như hệ thống hang động Ngườm Ngao, hồ Thang Hen), khiến bề mặt núi đá nhanh chóng khô ráo nhưng lại dồn nước ngầm cực lớn về các lòng thung lũng.

Bảng thống kê lượng mưa trung bình 12 tháng tại trạm khí tượng Cao Bằng

Dưới đây là bảng số liệu quan trắc khí tượng thủy văn nhiều năm phản ánh chi tiết sự phân bố lượng mưa qua 12 tháng trong năm tại tỉnh Cao Bằng:

Tác động của chế độ lượng mưa đến đời sống, nông nghiệp và du lịch Cao Bằng

Sự chênh lệch lượng nước rất lớn giữa hai mùa mưa – khô đặt ra những yêu cầu thích ứng linh hoạt trong đời sống và các ngành kinh tế chủ lực của tỉnh:

1. Thủy văn sông ngòi và nguy cơ lũ quét mùa mưa

Hệ thống sông Bằng Giang chảy qua trung tâm TP. Cao Bằng và sông Gâm ở phía Tây tiếp nhận toàn bộ lưu lượng nước mưa từ các sườn núi dốc. Trong tháng 7 và 8, khi có mưa bão lớn dồn dập (bạn có thể xem thêm bài phân tích Cao Bằng có hay bị bão không), mực nước sông Bằng Giang dâng rất nhanh gây ngập úng tại các vùng trũng thấp. Đồng thời, đất đồi núi ngậm no nước dễ dẫn tới sạt lở taluy nghiêm trọng trên các cung đèo như Mã Phục, Khau Liêu hay đèo Mẻ Pia.

2. Nông nghiệp và giải pháp chống hạn mùa khô

Lượng mưa mùa hè dồi dào tạo điều kiện thuận lợi cho việc canh tác lúa nước tại các cánh đồng thung lũng Trùng Khánh, Hòa An và Quảng Hòa. Tuy nhiên, bước sang mùa đông (từ tháng 12 đến tháng 1 lạnh nhất ở Cao Bằng), lượng mưa giảm xuống dưới 25 mm/tháng khiến các vùng núi đá cao thiếu nước sinh hoạt và sản xuất, đòi hỏi địa phương phải đẩy mạnh xây dựng hồ chứa nước sinh hoạt (hồ treo) và kênh mương thủy lợi tích trữ.

3. Du lịch: Thời điểm ngắm thác Bản Giốc và săn mùa vàng lúa chín

Chế độ mưa quyết định trực tiếp diện mạo cảnh quan du lịch:

• Tháng 6 – 8 (Mùa nước đổ hùng vĩ): Lượng mưa lớn khiến thác Bản Giốc cuồn cuộn nước đổ trắng xóa, mở ra cơ hội chiêm ngưỡng sức mạnh kỳ vĩ của thiên nhiên.
• Tháng 9 – 10 (Mùa vàng đẹp nhất năm): Mưa giảm dần, nước sông Quây Sơn chuyển màu xanh ngọc bích trong vắt, kết hợp mùa gặt lúa chín vàng óng tại thung lũng Phong Nậm. Xem thêm cẩm nang chi tiết tại bài viết Cao Bằng mùa nào đẹp nhất trong năm.

Câu hỏi thường gặp về lượng mưa tại Cao Bằng (FAQ)