Mưa rơi xuống cuốn theo bụi bẩn, giúp bầu khí quyển bên ngoài trong lành hơn. Tuy nhiên, không khí trong ngôi nhà của bạn vẫn tiềm ẩn nhiều tạp chất. Để cải thiện chất lượng không gian sống, bạn nên mở cửa để lưu thông gió, sử dụng thiết bị lọc không khí và xử lý nước mưa một cách cẩn thận.

Không khí sạch có tác dụng gì

Không khí sạch là môi trường có nồng độ tạp chất thấp, với thành phần chủ yếu gồm nitơ (78%), oxy (21%) và 1% là hỗn hợp các khí như heli, hidro, carbon dioxit. Việc hít thở bầu không khí trong lành giúp giảm căng thẳng, phục hồi năng lượng nhanh chóng, giảm nguy cơ mắc bệnh đường hô hấp và duy trì hệ miễn dịch ổn định. Người già, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai là những nhóm đối tượng đặc biệt nhạy cảm với chất lượng không gian sống.

Tiêu chuẩn đánh giá không khí xung quanh được quy định tại QCVN 05:2013/BTNMT, bao gồm các thông số như SO2, CO, NO2, O3, bụi PM1.0, PM2.5 và chì. Trong y tế, không khí sạch được sử dụng để vô trùng thiết bị, hỗ trợ hô hấp nhân tạo và đóng gói thuốc. Ngành thực phẩm cũng áp dụng tiêu chuẩn này để bảo quản nguyên liệu, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Làm thông thoáng không khí trong nhà

Việc đóng kín cửa sổ thường bị hiểu nhầm là biện pháp bảo vệ hiệu quả, nhưng thực tế lại khiến các chất độc hại như radon, khí cacbon monoxit và hóa chất từ nước tẩy rửa tích tụ. Radon thoát ra từ lòng đất qua các khe hở dưới nền, đặc biệt nguy hiểm khi tụ tập ở phòng ngủ hoặc khu vực làm việc.

Giải pháp là mở cửa để đối lưu không khí; trong trường hợp bầu khí quyển bên ngoài ô nhiễm nghiêm trọng, bạn có thể lắp đặt quạt hút hoặc lỗ thông hơi. Cần hạn chế sử dụng các vật dụng như thảm trải sàn kích thước lớn và rèm cửa dày vì chúng dễ bám bụi và nuôi dưỡng vi khuẩn.

Nếu đã sở hữu, hãy đảm bảo giặt sạch chúng mỗi tuần một lần. Tránh mang giày dép từ ngoài đường vào nhà để ngăn chặn bụi bẩn và mầm bệnh xâm nhập; thay vào đó, hãy để giày ở cửa và chỉ đi dép trong nhà. Áp dụng những thói quen này sẽ giúp giảm thiểu nguồn ô nhiễm từ bên trong ngôi nhà.

Các yếu tố làm giảm chất lượng không khí

Chất lượng không khí bị suy thoái do sự kết hợp giữa các yếu tố tự nhiên và tác động từ con người. Tại các khu vực đô thị, giao thông vận tải được xác định là nguồn phát thải khí ô nhiễm chủ yếu, trong đó phương tiện dùng xăng dầu thải ra các chất như carbon monoxide (CO), nitơ oxit (NOx) cùng với các hạt bụi mịn PM2.5 và PM10. Các nhà máy thuộc lĩnh vực sản xuất thép, xi măng, hóa chất và nhiệt điện than cũng đóng góp một lượng lớn vào tình trạng ô nhiễm này.

Hoạt động nông nghiệp với việc phun thuốc trừ sâu, dùng phân bón hóa học và đốt rơm rạ cũng làm phát tán khói bụi cùng các hợp chất độc hại. Các công trình xây dựng và phá dỡ tòa nhà liên tục tạo ra bụi mịn phát tán vào môi trường. Ngay tại hộ gia đình, dùng bếp than, nước xịt phòng và hóa chất tẩy rửa cũng là những nguồn ô nhiễm tiềm ẩn.

Khi hít phải không khí chứa bụi mịn PM2.5, khí NO2, SO2 và các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC), đường hô hấp sẽ bị kích ứng, gây ra các triệu chứng như ho, đau họng và viêm mũi dị ứng. Những người mắc bệnh hen suyễn, viêm phế quản mãn tính hoặc COPD có nguy cơ cao hơn trong việc lên cơn bệnh nặng.

Bụi mịn PM2.5 có khả năng xâm nhập vào máu qua phổi, gây viêm nhiễm mạch máu, làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và đột quỵ. Tiếp xúc lâu dài với ô nhiễm không khí cũng liên quan đến suy giảm nhận thức và các bệnh lý thần kinh. Chất lượng không khí kém ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tác động dây chuyền đến tim mạch và hệ thần kinh.

Dùng máy lọc không khí

Khi môi trường bên ngoài bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi khói xe và bụi công nghiệp, việc dựa vào lưu thông không khí tự nhiên là không khả thi. Lúc này, máy lọc không khí trở thành giải pháp để loại bỏ bụi, phấn hoa, vi sinh vật gây bệnh cũng như các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC).

Thiết bị sử dụng bộ lọc HEPA có khả năng giữ lại tới 99,97% các chất gây dị ứng có kích thước nhỏ đến 0,3 micron, trong khi bộ lọc than hoạt tính bổ sung giúp hấp thụ mùi hôi và VOC. Người dùng cần chú ý chọn máy có công suất phù hợp với diện tích phòng; nếu không gian rộng mà dùng máy công suất thấp thì hiệu quả lọc sẽ không cao.

Trong những ngày mưa, độ ẩm tăng cao, người dùng nên tắt chế độ tạo ẩm, đặt máy xa cửa sổ đóng kín để tránh nước mưa hắt vào làm hỏng linh kiện, và để máy hoạt động ở chế độ lọc khí và khử mùi thông thường. Để duy trì chất lượng không khí trong nhà ở mức an toàn, máy cần được vận hành thường xuyên.

Bộ lọc cần được thay thế định kỳ, khoảng 60 đến 90 ngày/lần. Tuy nhiên, nếu gia đình nuôi thú cưng hoặc sống ở khu vực ô nhiễm, chu kỳ này có thể rút xuống còn 30 ngày.

Cách sử dụng nước mưa đúng cách

Nhiều người nghĩ nước mưa tinh khiết nhưng thực tế những giọt mưa rơi xuống sẽ cuốn theo bụi bẩn, vi khuẩn lơ lửng và khí thải công nghiệp. Quá trình rơi qua khí quyển chứa SO2, NOx tạo ra axit HNO3 và H2SO4. Bạn không nên đựng nước mưa vào vật liệu nhôm hoặc thiết bị dễ bị ăn mòn.

Vùng gần khu công nghiệp, nước mưa dễ ngấm thuốc trừ sâu và khói bụi độc hại. Bạn không nên dùng nước mưa đầu mùa. Hãy đợi sau khi mưa bắt đầu 15 phút hoặc chuyển sang giữa mùa khi các tầng khí quyển đã được rửa sạch.

Trước khi sử dụng, nước mưa cần được xử lý kỹ lưỡng. Cách truyền thống là đun sôi để diệt khuẩn, nhưng tốn thời gian và chỉ uống trong ngày. Giải pháp bền vững hơn là dùng máy lọc nước có màng RO. Hệ thống này lọc sạch vi khuẩn, tạp chất và xác vi sinh vật. Một số dòng máy hiện đại còn bổ sung lõi tạo khoáng, giúp nước uống ngon ngọt và cân bằng điện giải. Luôn đậy kín thùng chứa để tránh bụi rơi lại.

Tránh nấm mốc và nến sáp ong

Để ngăn chặn sự phát triển của nấm mốc – vốn ưa chuộng độ ẩm cao và thường ẩn náu tại các khu vực như gác xép, tầng hầm, phòng tắm hoặc bề mặt gỗ – việc duy trì độ ẩm trong nhà ở mức dưới 60% là quan trọng. Nấm mốc gây kích ứng da và làm trầm trọng thêm các vấn đề hô hấp. Cần đảm bảo thông gió tốt và lau khô ngay lập tức những nơi dễ tích tụ nước như bồn rửa hay nhà tắm, tuyệt đối tránh để nước đọng lại qua đêm.

Song song với việc kiểm soát độ ẩm, nến sáp ong nguyên chất hoạt động như một thiết bị lọc không khí tự nhiên nhờ khả năng cháy chậm, ít khói và không mùi. Cơ chế hoạt động của nó bao gồm việc ion hóa không khí để trung hòa các hợp chất độc hại, qua đó giảm thiểu các tác nhân gây dị ứng như bụi mịn, rất hữu ích cho người mắc bệnh hen suyễn.

Than hoạt tính với đặc tính hấp thụ mạnh mẽ và không mùi cũng là lựa chọn hiệu quả để loại bỏ độc tố. Việc bổ sung các loại cây xanh nội thất như lan ý và thường xuân sẽ hỗ trợ thêm trong việc hấp thụ các khí độc hại như amoniac, formaldehyd và benzen. Sự kết hợp giữa thông gió đúng cách, giữ không gian khô ráo và áp dụng các phương pháp thanh lọc tự nhiên này sẽ giúp duy trì một môi trường sống trong lành.