Bình Thuận và Ninh Thuận là hai địa phương ghi nhận số giờ nắng và bức xạ mặt trời cao nhất Việt Nam. Khu vực duyên hải Nam Trung Bộ cùng Đông Nam Bộ sở hữu điều kiện khí hậu khô hạn, ít mây, tạo nền tảng lý tưởng cho phát triển năng lượng tái tạo. Trong khi đó, miền Bắc và đồng bằng sông Cửu Long có số giờ nắng thấp hơn đáng kể do ảnh hưởng của gió mùa và lượng mưa lớn.
Bình Thuận: Thủ phủ năng lượng mặt trời với 2.728 giờ nắng/năm
Tỉnh này ghi nhận tổng số giờ nắng cao nhất cả nước, đạt 2.728 giờ mỗi năm. Lượng bức xạ nhiệt ổn định ở mức 1.961 kWh/m², vượt xa trung bình quốc gia. Bình Thuận đã chuyển hóa điều kiện khí hậu khắc nghiệt thành động lực phát triển năng lượng tái tạo.
Tính đến đầu năm 2022, toàn tỉnh vận hành 26 nhà máy điện mặt trời với công suất 1.072 MW, chiếm diện tích 1.363,6 ha. Tỉnh đặt mục tiêu phát triển điện mặt trời đến năm 2030 với công suất lắp đặt khoảng 6.199 MWp, tương đương sản lượng 9,7 tỷ kWh mỗi năm.
Ninh Thuận: Vùng khô hạn nhất với tiềm năng bức xạ vượt trội
Ninh Thuận có số giờ nắng trung bình dao động từ 2.600 đến 2.800 giờ mỗi năm, kéo dài 9 tháng, tương đương 200 ngày. Do độ cao mặt trời lớn và thời gian chiếu sáng đồng đều, nơi đây tiếp nhận lượng bức xạ mặt trời vượt mốc 230 kcal/cm².
Tháng ít nắng nhất cũng đạt 14 kcal/cm². Điều kiện này thúc đẩy mạnh mẽ các dự án điện mặt trời. Đến cuối năm 2021, Ninh Thuận hoàn thiện 35 dự án với tổng công suất 2.457 MW. Các nhà máy này giúp địa phương nằm trong nhóm tăng trưởng kinh tế cao nhất cả nước.
Phân bố nắng và tiềm năng điện mặt trời theo vùng miền
Phân bố ánh sáng mặt trời trên lãnh thổ Việt Nam không đồng đều. Khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ nhận lượng bức xạ cao nhất, dao động từ 2.500 đến 3.000 giờ nắng mỗi năm.
Cụ thể, Phan Thiết (Bình Thuận) và Phan Rang (Ninh Thuận) đứng đầu với 2.800–3.000 giờ, tiếp theo là Nha Trang (Khánh Hòa) ở mức 2.600–2.800 giờ, Tây Ninh (2.500–2.700 giờ), Bà Rịa – Vũng Tàu (2.400–2.600 giờ), cùng Long An và An Giang (2.400–2.600 giờ). Các vùng này có đặc điểm chung là mùa mưa ngắn, bầu trời trong hoặc địa hình bằng phẳng, ít mây.
Ngược lại, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long có mức trung bình khoảng 2.200 đến 2.500 giờ. Miền Bắc rơi vào khoảng 1.500 đến 1.800 giờ, còn Bắc Trung Bộ ghi nhận 1.700 đến 2.000 giờ. Sự khác biệt này bắt nguồn từ vị trí địa lý, khiến các tỉnh từ Đà Nẵng trở vào có số giờ nắng cao hơn hẳn, thậm chí mặt trời chiếu sáng quanh năm kể cả mùa mưa.
Hà Nội: Địa phương có số giờ nắng thấp nhất cả nước
Trong khi các tỉnh miền Trung và miền Nam ghi nhận con số cao, thủ đô Hà Nội lại nằm ở nhóm ít nắng nhất. Theo niên giám thống kê 2022, trạm đo Láng ghi nhận tổng số giờ nắng một năm chỉ là 1.308 giờ. Mức chênh lệch giữa các tháng rất lớn, với tháng 7 đạt gần 178 giờ nắng.
Tháng 2 là thời điểm tối thiểu, chỉ có khoảng 31 giờ, tương đương chưa đầy một giờ nắng mỗi ngày. Nguyên nhân nằm ở cấu trúc đô thị hóa và hiệu ứng đảo nhiệt, khiến nhiệt độ bề mặt nội thành cao hơn vùng ngoại thành.
Tác động của nắng nhiều đến đời sống và kinh tế
Nguồn nắng dồi dào không chỉ là đặc điểm khí hậu mà còn trở thành động lực kinh tế then chốt. Các địa phương có số giờ nắng cao đang chuyển hóa thế mạnh tự nhiên thành lợi thế cạnh tranh thông qua việc phát triển điện mặt trời.
Năng lượng tái tạo giúp giảm chi phí sản xuất, thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Bên cạnh đó, điều kiện khô hạn và nắng nhiều còn tạo môi trường lý tưởng cho du lịch nghỉ dưỡng quanh năm và các ngành nông nghiệp sạch.
