Sa mạc Atacama, nơi khô cằn nhất thế giới, đang gây bất ngờ khi bỗng chốc bung nở những thảm hoa rực rỡ. Hiện tượng hiếm hoi này xuất hiện sau những cơn mưa bất thường, đánh thức hạt giống ngủ quên trong lòng đất và biến vùng đất chết thành bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ.

Sa mạc atacama ở đâu và đặc điểm địa lý

Atacama là một sa mạc không cực nằm ở Nam Mỹ, thuộc lãnh thổ Chile với một phần nhỏ giáp Peru. Vị trí địa lý này nằm giữa Thái Bình Dương và dãy núi Andes, cách chí tuyến Nam 960 km, nằm giữa các vĩ tuyến 22 – 27 độ nam.

Khu vực này trải dài dọc theo bờ biển, có biên giới với Bolivia và Argentina. Trên biên giới với Argentina, có núi lửa Socompa hình thành khoảng năm 5250 trước Công nguyên.

Về quy mô, sa mạc có diện tích khoảng 105.000 km2, chiều dài gần 1.600 km và chiều rộng tối đa 180 km. Địa hình nơi đây tương phản mạnh mẽ với những ngọn đồi đá, núi lửa và cồn cát trải dài. So với mặt biển, khu vực này cao trung bình 3.200 m.

Nhờ bầu trời trong nhất Trái Đất, nơi đây đặt đài thiên văn Very Large Telescope. Cảnh quan hoang sơ như Thung lũng Mặt Trăng (Valle de la Luna) gần San Pedro de Atacama thu hút du khách.

Tại sao atacam là nơi khô nhất thế giới

Guinness World Records công nhận Atacama là vùng khô nhất hành tinh. Dữ liệu khí tượng từ năm 1570 đến 1971 xác nhận khu vực này hầu như không có mưa. Lượng giáng thủy trung bình chỉ đạt 25 mm mỗi năm, trong khi một số điểm đo được ghi nhận con số 1 mm.

Sự khô hạn này bắt nguồn từ sự kết hợp của nhiều yếu tố địa lý. Dãy Andes chắn gió, tạo hiệu ứng Foehn khiến mây mất ẩm khi vượt qua sườn núi.

Phía bắc, cao nguyên Altiplano chặn các luồng ẩm từ Amazon. Dòng hải lưu lạnh Humboldt chảy dọc bờ biển Nam, làm mát không khí, giảm khả năng bốc hơi và ngăn hình thành mây.

Kết quả là độ ẩm tương đối trung bình chỉ khoảng 18%. Dù nhiệt độ ban ngày có thể tăng vọt lên 50°C và ban đêm giảm xuống -25°C, Atacama vẫn tồn tại tám hồ nước nóng với nhiệt độ trung bình 33°C.

Atacam va con nguoi qua lich su

Khoảng 1 triệu người hiện sinh sống tại Atacama, phân bố ở các thành phố ven biển, làng chài và ốc đảo. Nông nghiệp địa phương phụ thuộc vào nước ngầm từ tuyết tan trên dãy Andes. Dấu ấn con người tại đây có từ 12.000 năm trước.

Tại Taltal, vùng Antofagasta, từng diễn ra hoạt động khai thác quặng oxit sắt. Khoảng 5.000 năm trước Công nguyên, người Chinchorro bắt đầu ướp xác người chết. Nền văn minh Inca cũng phát triển ở đây.

Tên gọi "Atacama" bắt nguồn từ bộ lạc người Anh-điêng cùng tên, những người vẫn định cư tại khu vực này. Sa mạc này còn giàu khoáng sản như đồng, muối ăn và diêm tiêu. Địa hình nơi đây cũng phù hợp cho các giải đua xe địa hình như Dakar Series Rally.

Tai sao atacam lai no hoa

Sự kiện “sa mạc nở hoa” (desierto florido) tại Atacama được kích hoạt bởi lượng mưa bất thường, thường gắn liền với hiện tượng El Niño. Những hạt giống và củ thực vật vốn có khả năng ngủ đông trong đất suốt nhiều thập kỷ để vượt qua điều kiện khắc nghiệt.

Chỉ cần nhận được khoảng 15 mm nước, chúng sẽ lập tức nảy mầm và bung nở. Theo quy luật tự nhiên, hiện tượng này thường xuất hiện vào mùa xuân, tháng 8 hoặc 9, với chu kỳ lặp lại trung bình từ 4 đến 7 năm.

Tuy nhiên, xu hướng gần đây cho thấy sự thay đổi bất thường, với việc hoa nở sớm hơn vào giữa mùa Đông, như trường hợp ghi nhận vào năm 2015. Giai đoạn nở rộ thường kéo dài từ tháng 9 đến tháng 11, tạo nên cảnh quan thu hút du khách. Du khách Fernanda Ponce đã bày tỏ cảm xúc: “Được đặt chân đến nơi này và có thể tận hưởng vẻ đẹp của nó thật là tuyệt”.

Cac loai hoa chu dao tai atacam

Trong môi trường khắc nghiệt này, hơn 200 loài thực vật đã thích nghi để sinh tồn. Loài hoa ananuca với màu tím vàng đặc trưng.

Thảm hoa bao phủ sa mạc thường có màu tím biếc, vàng tươi, trắng và đỏ rực rỡ. Khu vực còn có các loài như xương rồng copiapoa cao 10-15 cm với gai đen và hoa vàng, cây bụi senecio myriophyllus đường kính 50 cm, và thầu dầu communis.

Người ta xem Atacama như một phòng thí nghiệm tự nhiên để nghiên cứu cách thực vật thích ứng với biến đổi khí hậu. Loài hoa ananuca nằm trong số 200 loài có thể nở trong môi trường khắc nghiệt, nơi lượng mưa trung bình chỉ 0,01 cm mỗi năm.

Atacam co giong sao hoa khong

Với vẻ ngoài hoang vu và khô hạn, sa mạc Atacama thường bị so sánh với hành tinh đỏ, Sao Hỏa. Khu vực này là một phòng thí nghiệm tự nhiên cho Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), nơi các nhà khoa học đưa robot và thiết bị phân tích hóa học đến để chuẩn bị cho các sứ mệnh khám phá Hỏa tinh. Đất đá nơi đây có thành phần tương đồng với bề mặt Sao Hỏa, giúp tái hiện các điều kiện khắc nghiệt nhất.

Trong quá trình thử nghiệm, nhóm nghiên cứu dưới sự dẫn dắt của Tiến sĩ Richard Quinn đã phát hiện ra cơ chế phân hủy chất hữu cơ giống hệt những quan sát trước đó từ tàu Viking. Điều này củng cố giả thuyết rằng hoạt động chủ yếu của đất đai trên Sao Hỏa mang tính chất hóa học thay vì sinh học. Tại Atacama, con người đã tìm thấy một môi trường mô phỏng chính xác quá trình hóa học đặc trưng này, nơi sự sống bị kìm hãm hoàn toàn.