Bạch Mã (thuộc địa phận Thừa Thiên Huế) là nơi ghi nhận lượng mưa trung bình năm lớn nhất Việt Nam, đạt 7.000–8.000mm, có năm vượt mốc 9.000mm. Con số này cao gấp 5,4 lần so với vùng khô hạn nhất cả nước, phản ánh rõ nét quy luật phân hóa khí hậu theo địa hình và hướng gió.

Bạch Mã (Thừa Thiên Huế) giữ kỷ lục lượng mưa lớn nhất

Bạch Mã là địa điểm cụ thể, không phải toàn bộ tỉnh Thừa Thiên Huế, ghi nhận lượng mưa trung bình năm lớn nhất cả nước.

Khu vực này cùng các huyện Thừa Lưu, Nam Đông, Phú Lộc và A Lưới nằm trong vành đai mưa lớn, dao động 3.400–4.000mm/năm, riêng A Lưới và Nam Đông đạt mức 3.720mm và 3.780mm. Ngược lại, đồng bằng và TP. Huế chỉ trung bình 3.010mm với 166,8 ngày mưa/năm, mùa mưa tập trung từ tháng 9 đến tháng 12.

Sự chênh lệch này hoàn toàn do địa hình chắn gió tạo nên, phân tách rõ rệt giữa sườn đón ẩm và vùng trũng khuất gió.

Địa hình chắn gió và bão là nguyên nhân cốt lõi

Dãy Bạch Mã cao trên 1.400m đóng vai trò bức tường chắn gió Đông Bắc, đón khối ẩm dày đặc từ biển Đông thổi vào. Khi không khí ẩm gặp núi, nhiệt độ giảm nhanh, hơi nước ngưng tụ thành mưa. Vị trí giáp biển kết hợp độ dốc địa hình tạo hiệu ứng hứng mưa cực mạnh.

Thêm vào đó, mùa mưa trùng khớp với mùa bão. Các cơn bão đổ bộ miền Trung thường kéo theo chuỗi mưa lớn liên tục 7–10 ngày, khiến lượng ẩm tích tụ càng dày đặc. Đây là cơ chế khí hậu điển hình của vùng núi trung bộ.

Bối cảnh phân bố mưa vùng miền và tác động thực tế

Xu hướng mưa lớn tại Việt Nam luôn gắn liền với địa hình đón gió.

Ngoài Bạch Mã, các khu vực núi cao phía Bắc như Lai Châu, Hà Giang (huyện Bắc Quang >4.000mm), Quảng Ninh, hay Tây Nguyên (Kon Tum, Cát Tiên, Đà Lạt) và Nam Bộ (Cà Mau) cũng ghi nhận lượng mưa trung bình từ 2.000–4.000mm/năm nhờ hiệu ứng tương tự.

Tuy nhiên, mưa lớn kéo dài đi kèm rủi ro thiên tai nghiêm trọng. Lũ quét, lũ ống và sạt lở đất thường xảy ra đột ngột ở các vùng núi dốc như Hà Giang, Quảng Nam, Thừa Thiên Huế. Giao thông tê liệt, nhà cửa hư hỏng và mùa màng thất thu là hệ quả trực tiếp.

Công tác dự báo sớm và sơ tán kịp thời là biện pháp thiết thực nhất để giảm thiểu thiệt hại khi đối mặt với các đợt mưa bão đỉnh điểm.