Khi tầm quan sát thu hẹp dưới mốc 800 m, lớp mây phủ thấp kết hợp độ ẩm tăng cao thường xuyên làm gián đoạn quy trình cất hạ cánh ở những sân bay miền Bắc. Hiện tượng này không đơn thuần che khuất đường lăn mà còn buộc các đơn vị phải nới rộng khoảng cách an toàn giữa các tàu bay, kéo theo hiệu ứng domino từ khâu điều hành đến phục vụ mặt đất.

Ngay cả khi hệ thống định vị tự động đã tiến bộ, các chuyến bay vẫn có nguy cơ bị dời lịch hoặc hủy bỏ nếu hạ tầng sân bay, trang bị trên tàu hoặc giấy phép phi công không khớp với nhau. Giải quyết tình huống thời tiết khắc nghiệt này đòi hỏi sự nhịp nhàng trong công tác phối hợp giữa đài kiểm soát không lưu, các hãng vận tải hàng không và ban quản lý cảng.

Vì sao đôi khi vẫn bị hoãn hoặc hủy chuyến do sương mù?

Các hệ thống tự động đáp (autoland) cùng thiết bị hỗ trợ hạ cánh (ILS) cho phép những tàu bay đời mới như Airbus A320neo hay Boeing 787 duy trì hoạt động ổn định ngay cả khi tầm nhìn bị che khuất. Nguyên lý của ILS dựa trên sóng radio truyền trục thẳng đứng, thiết lập góc tiếp cận chuẩn 3 độ, giúp tàu bay bám sát quỹ đạo chính xác dù phi công không thể nhìn thấy đèn hiệu từ xa.

Thiết bị này được phân loại thành nhiều hạng: CAT I chấp nhận tầm nhìn 550 m, CAT II là 300 m, trong khi CAT IIIA, IIIB và IIIC cho phép thực hiện thao tác hạ cánh trong môi trường hạn chế, kể cả khi tầm quan sát xấp xỉ 0.

Lúc kích hoạt chế độ tự động đáp, tàu bay sẽ tự động bám theo độ dốc đường dẫn ILS để tiếp đất, sau đó tự động giảm tốc sau khi bánh chạm mặt đường. Dù vậy, phi hành đoàn vẫn cần theo dõi sát sao các thông số và sẵn sàng nắm quyền điều khiển thủ công bất cứ khi nào phát sinh sai lệch.

Công nghệ không thể thay thế các nguyên tắc an toàn cốt lõi. Một chuyến bay chỉ nhận được lệnh cất cánh khi đáp ứng đầy đủ ba điều kiện: sân bay phải trang bị hệ thống dẫn đường tương thích, tàu bay phải sở hữu module tự động hạ cánh phù hợp, và phi công phải duy trì giấy phép huấn luyện cập nhật cho hạng mục đó.

Nếu thiếu bất kỳ yếu tố nào, đài kiểm soát sẽ từ chối cấp lệnh tiếp cận hoặc thu hồi lệnh đã phát. Các tiêu chuẩn khai thác tối thiểu được xác định dựa trên độ cao lớp mây, tầm nhìn tổng thể và chỉ số tầm nhìn đường lăn (RVR). Bất cứ khi nào một trong những giá trị này tụt thấp hơn ngưỡng minima quy định, mọi hoạt động bay sẽ bị đình chỉ ngay lập tức.

Sương mù cũng gây áp lực lên hoạt động mặt đất. Các phương tiện kéo, thiết bị xếp dỡ hành lý và nhân viên hướng dẫn đều gặp khó khăn khi di chuyển quanh khu vực đỗ tàu.

Để bù đắp tầm quan sát thu hẹp và tốc độ xử lý chậm lại, đơn vị điều hành phải gia tăng khoảng cách an toàn giữa các đợt cất hạ cánh, dẫn đến giảm trực tiếp năng lực khai thác của cảng. Nhiều người thường thắc mắc vì sao tàu bay vẫn có thể bay qua lớp mây mù dày đặc nhưng chuyến đi vẫn bị dời lịch.

Thực tế, thời tiết ở đây mang tính phân mảnh theo khu vực và khung giờ cụ thể. Có thể một đoạn đường lăn bị che phủ nặng nề trong khi đường cất hạ cánh vẫn đạt chuẩn.

Việc chờ đợi khí tượng ổn định hoặc chuyển hướng sang cảng dự phòng là thao tác bắt buộc nhằm tối ưu hóa an toàn. Trường hợp trễ chuyến này không phản ánh lỗi vận hành mà là chiến lược phòng ngừa rủi ro tuân thủ quy chuẩn quốc tế.

Cuối năm, sương mù làm ảnh hưởng nhiều chuyến bay

Sự chênh lệch nhiệt độ tụt từ mức 30 độ C xuống dưới 20 độ C, đi kèm độ ẩm tăng cao đặc trưng vùng Bắc Bộ, thường khiến cơ thể dễ phản ứng với các triệu chứng ho, sổ mũi, đặc biệt nhạy cảm với những người có tiền sử bệnh đường hô hấp. Du khách di chuyển từ các điểm Nam Bộ như Cần Thơ, Phú Quốc hay Tân Sơn Nhất hướng về Nội Bài vào giai đoạn Tết nên chú ý vấn đề sức khỏe cá nhân.

Đối phó với tình hình khí tượng bất ổn, các đơn vị vận tải hàng không đã nhanh chóng triển khai các kịch bản vận hành mềm dẻo. Vào sáng ngày 29/1, tầm quan sát tại hai cảng Thọ Xuân (Thanh Hóa) và Vinh (Nghệ An) tụt xuống 800 m do lớp sương mù che phủ.

Phát ngôn viên Vietjet Air cho biết công ty đã thay đổi lịch trình khai thác các chặng đi và đến ở hai địa điểm này nhằm chờ đợi điều kiện thời tiết trở lại bình thường. Đồng thời, Bamboo Airways ghi nhận tình trạng mây mù dày đặc bao trùm các sân bay miền Bắc trong khung giờ đêm và sáng, buộc hãng phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ thị từ cơ quan quản lý nhằm tối ưu hóa an toàn.

Nhóm khí tượng học đưa ra cảnh báo hiện tượng mây mù, lớp phủ thấp và độ ẩm cao sẽ duy trì ở loạt sân bay miền Bắc và Bắc Trung Bộ trong khoảng thời gian từ 29/1 đến 01/02. Chi tiết, tại Nội Bài, nhiệt độ biến động trong khoảng 16–25 độ C, đồng thời lớp mây thấp xuất hiện nhiều vào buổi sáng.

Tại Vinh, tình trạng sương mù rõ nét nhất trong khung 01h00–07h00, với khả năng kéo dài thêm nếu có mưa phùn nhẹ. Dù hiện tượng này mang tính phân mảnh theo khu vực và xuất hiện theo từng khung giờ cụ thể chứ không kéo dài suốt ngày, nhưng do khối lượng chuyến bay sau kỳ nghỉ tăng mạnh, ảnh hưởng của nó đến tiến độ khai thác vẫn ở mức nghiêm trọng.

Một chuyến bay bị dời lịch hoặc chuyển hướng sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền, ảnh hưởng trực tiếp đến các chuyến sau, đồng thời tác động đến lịch trình công tác và cuộc hẹn của du khách tại điểm đến. Minh chứng rõ nét là trường hợp hành khách aboard chuyến 9G1202 của Sun PhuQuoc Airways, chặng Phú Quốc – Hà Nội vào ngày 27/1, phải chờ đến 12h30 thay vì 10h30 như kế hoạch ban đầu.

Thao tác chuyển hướng sang cảng dự phòng là bắt buộc khi không thể hạ cánh tại sân bay chính thức. Theo văn bản của Bộ Xây dựng, trong các tình huống bất khả kháng như khí tượng bất lợi đe dọa an toàn bay, các đơn vị vận tải hàng không được miễn trừ nghĩa vụ bồi thường tài chính, thay vào đó tập trung tối đa vào việc hỗ trợ cư trú và nâng cao chất lượng dịch vụ cho du khách.

Hoạt động của ngành luôn được vận hành trơn tru nhờ sự cân bằng giữa hiệu suất khai thác và ưu tiên an toàn hàng đầu. Các đơn vị vận tải khuyến nghị du khách có lịch trình đi hoặc đến Nội Bài, Vinh vào buổi sáng nên lên kế hoạch ra sân bay sớm hơn dự định.

Việc cập nhật liên tục thông tin khí tượng qua các kênh chính thức giúp chủ động linh hoạt thay đổi lịch trình, phòng tránh tình trạng chậm hoặc lỡ chuyến. Du khách hoàn toàn có thể an tâm bởi mọi quyết định dời lịch bay đều được đưa ra dựa trên quy trình đánh giá khí tượng chặt chẽ và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.